даҕ. Сиэри таһынан сонообут, кэтирээбит, уойбут. ☉ Сильно располневший, расплывшийся
Кини этиргэн сирэйдээх, балҕарыттыбыт биэс уончалаах дьахтар. М. Доҕордуурап

дьүһ. туохт. Үрдүк хоҥоруулаах сынтаҕар муруннаах буол. ☉ Иметь вздёрнутый нос с высокой переносицей. Оһох аттыгар уончалаах уол онтойон олорор эбит

көр аһа
«Ыһы», — доҕорбунаан ураты кэрэ көстүүнү кэрэхсии одуулаһан, чарапчылана-чарапчылана өрө хантайан турдубут. С. Маисов
«Ыһы», — уончалаах уол тоҥхох гыммыта. Айысхаана

туохт. Болҕойон, сирийэн көр, одуулас. ☉ Внимательно, тщательно рассматривать, вглядываться
Бодуйан көрбүтүм, кини түөрт уончалаах, орто уҥуохтаах киппэ киһи эбит. «Чолбон»
Баһыкка, бэркиһээн, киһитин сирэйин өссө бодуйан одууласпыта. С. Данилов
ср. тув. пода ‘оглядывать, осматривать; подумать’

лэбигирээ диэн курдук
Уончалаах кыысчаан ардыгар инники түһэн сүүрэн лэбигирэйэрэ, ардыгар эккирээмэхтээн, дьиэрэҥкэйдээн ылаттыыра. В. Гаврильева
Онтон-мантан атах сыгынньах оҕо муоста устун сүүрэн лэбигирэйэн эрэринии сэниэтэ суох «лэп-лэп» тыас иһилиннэ. Э. Соколов

даҕ. Киэргэнэрин, маанымсыйарын сөбүлүүр. ☉ Любящий наряжаться. Кини [Настаа] эрэ — маанымсык, ноҥноллубут, биэс уончалаах тойомсук киһи, оройуоҥҥа туохха эрэ улахан үлэһит, куоракка билсэр дьонноох, туой киэһэ хойутаан кэлэр. Н. Г абышев

туохт. Тугу эмэ миинэн баран айаннаа, айаннат. ☉ Ехать верхом быстро, лихо, двигаться скачками, вскачь
Мас атыгар олорон Уончалаах эдьиийигэр Ойуолатан тиийдэ, Халыҥ тэтэрээти Остуолтан харбаан ылла. П. Тобуруокап
Таптыыр олоҥхо бухатыыра Толооннорго дьоруолатан, Очуостарга ойуолатан Ахсымнык куйаарда турарын. Дьуон Дьаҥылы

сыһ. Көлүйбэккэ, ыҥыырдаабакка эрэ (аты, оҕуһу миин). ☉ Не оседлав, не запрягая (садиться на быка, коня). Аты сыбыдахтыы миин
□ Көҕөччөр соноҕоһу сыбыдахтыы мииммит уончалаах уол иннилэринэн быһа көтүтэн киирэн, …… аҕыйахтык элэҥнээмэхтээн хаалла. Амма Аччыгыйа

дьүһ. туохт. Сискинэн тоҥхоччу түһэн атахтаргын ахчаччы уурталаан көнтөрүктүк хаамп. ☉ Ходить согнувшись, неуклюже расставляя чуть раздвинутые ноги
Бөкчөччү туттан, таҥхаарайдаан хаамар эрээри, сэргэх сэбэрэлээх, олохтоох тыллаахөстөөх биэс уончалаах киһи. «Чолбон»
Бу таҥхаарайдаабытын көрүмэ, мантыкаҥ ыҥырыыга сылдьар мындыр маастар. «Чолбон»

бүгүрүй диэнтэн курдук
Бөһүөлэккэ бүгүн субуотунньук буолла — Тутуллан эрэр дьиэ таһа дьонунан туолла. Уончалаах уолуттан оҕонньоруттан тиийэ Үлэлээн бүгүрүһэн, ким тугу кыайарынан. М. Ефимов
Ыарахан үлэлэргэ кырдьаҕастар эрэ бүгүрүһэллэр. Орто үөрэхтэммит өттө тыаҕа тохтообот. П. Аввакумов
Киэҥ нэлэмэн буолактарга араас техника үлэлээн ньириһийэр. Онно дьон бөҕө үрдүк үүнүүнү хомуйан бүгүрүһэллэр. Умнуллубат к.