Якутские буквы:

Якутский → Якутский

уопут

аат.
1. Өр кэмнээх үлэ, сыра түмүгэр кэлэр билии, сатабыл. Совокупность усвоенных на практике знаний, навыков, умений, опыт
[Сахаар:] Аҥаардас уопутунан, сүбэтинэн даҕаны [эбэбит] биир киһини боруостуо дии саныыбыт. Суорун Омоллоон
Биирдиилээн оскуолаларга моонньоҕону үүннэрии уопута баар да ситэтэ суох. Далан
[Булчут] оҕо эрдэҕинэ уопута суоҕуттан сыыһа-халты туттуута, арыт толоостук да быһыыланара үгүс. КНЗ ТС
2. Чинчийэн, тургутан көрөөрү тугу эмэ үтүгүннэрэн эбэтэр саҥаттан эспэримиэн быһыытынан оҥоруу. Воспроизведение какого-л. явления, создание чего-л. нового в определённых условиях с целью исследования, испытания, опыт. Алталаах эрэ уол балай эмэ уопуту оҥорбута сыыйа-баайа соһутан истэ. О СДА


Еще переводы:

бигэтий

бигэтий (Якутский → Якутский)

туохт. Бөҕөргөө, олохсуй, туруктаах буол. Укрепляться, стабилизироваться; вживаться
Уопут бигэтийдэ. — Бу бөдөҥ үлэҕэ дьулуурдаах кэлэктиип педагогика өрдөөҕүттэн бигэтийбит үгэстэрин олохтоон, үлэҕэ саҥаттан саҥа ситиһиилэри, сүүрээннэри киллэрэр. «Кыым»

биһирэс

биһирэс (Якутский → Якутский)

биһирээ диэнтэн холб. туһ. Бэйэ бэйэлэрин биһирэһэллэр
Үгүһү көрөн өйдөһө, Элбэҕи билэн биһирэһэ, Уопут, талаан атастаһа, Айаннаан тиийэн кэллигит. П. Ядрихинскай

чалбараҥнааһын

чалбараҥнааһын (Якутский → Якутский)

чалбараҥнаа диэнтэн хай
аата. Сайдыы-үөрэх, култуура киинигэр буола турар малааһыннар сыттара-сымардара, чалбараҥнааһын чааннара кырыы сирдэри кытта тунуйан, омсолоох уопут кэҥээн-тэнийэн ахан эрэр. «Кыым»

оскуола

оскуола (Якутский → Русский)

в разн. знач. школа || школьный; орто оскуола средняя школа; үрдүкү оскуола высшая школа; киэһээҥи оскуола вечерняя школа; интернат-оскуола школа-интернат; бастыҥ уопут оскуолата школа передового опыта; олох оскуолата школа жизни; советскай физиктэр оскуолалара школа советских физиков.

сымыыттанньаҥ

сымыыттанньаҥ (Якутский → Якутский)

даҕ., кэпс. Элбэҕи сымыыттыыр (куурусса). Яйценоская (курица)
Сымыыттанньаҥ боруода кууруссалар түөрт-биэс ыйдарын ситээт да сымыыттаабытынан бараллар. ЛЕВ ССКИиС
Дьокуускайдааҕы сымыыт фабрикатыгар …… сымыыттанньаҥ кууруссалары цеолитынан аһатыыга уопут оҥоһуллубута. ККЕ АЦ

муударас

муударас (Якутский → Якутский)

аат. Олоҕу дириҥник билииттэн, улахан уопуттан тахсар өй-санаа, билии-көрүү. Мудрость
Норуот муудараһа.  Амма Аччыгыйын ахтыыларын боччумнаах эпизодтара үгэс курдук киэҥ билии, ыллыктаах санаа, олох муудараһын кыһатыгар уһаарыллыбыт дьоһун түмүктэрдээхтэр. ФЕВ УТУ
«Муударас — уопут төрөппүт кыыһа», — диирин таптыыра учуонай Леонардо да Винчи. АЕВ ОҮИ

холмогуор

холмогуор (Якутский → Якутский)

аат. Хара-үрүҥ эриэн өҥнөөх үүттээх ынах боруодата. Порода молочного крупного рогатого скота чёрно-белой масти, холмогорская
Холмогуор уонна симменталь боруодалар өрөспүүбүлүкэҕэ түөрт уонус сыллартан тарҕанан барбыттара. А. Чугунов
Төһө да отторо куһаҕанын иһин, уопут барыллааһын кэмигэр тэҥнээтэххэ, саха-холмогуор хааннаах ынахтар итинник рационнарга сууккаҕа, ортотунан ыллахха, үүттэрин сыата үрдээбит. ПВА ССССБ
Омук сүөһүлэрэ олохтоох холмогуордары кытары холбостохторуна, сыыйа элбэх үүттээх уонна биһиги усулуобуйабытын тулуйар сүөһү үөскүөн сөп эбит. «Кыым»

эспэримиэн

эспэримиэн (Якутский → Якутский)

аат. Холоон көрөн оҥоруу, чинчийии, уопут. Опыт, а также метод исследования чего-л., эксперимент
Былааннаабыт тиэмэлэрэ бытархайдар, установкалара кыралар, улахан эспэримиэҥҥэ кыахтара тиийбэт, үп буоллаҕына көрүллүбэт. В. Яковлев
Кини [Чаҕылҕан] литератураҕа үлэтин былаһын тухары эспэримиэнинэн дьарыктаммыта. Софр. Данилов
Улахан, далааһыннаах киэҥ-куоҥ эспэримиэннэргэ хорсуннук турунарга ыҥырбыттара. В. Яковлев
Коля Чороонопко араастаан бастанан утуйууга эспэримиэн оҥороору гыналларын кэпсээтэ. Г. Угаров
Постамеҥҥа үйэ саас тухары ыт — академик Н.П. Павлов эспэримиэннэрин сүрүн кыттыылааҕа — туруоруллубута. ДьДьДь

бүлүтүөн

бүлүтүөн (Якутский → Якутский)

аат.
1. Улахан уопсастыбаннай суолталаах сабыытыйалар тустарынан кылгас иһитиннэрии. Бюллетень (краткое сообщение)
1923 сыллаахха В.И. Ленин доруобуйатын туругун туһунан бырабыыталыстабыннай бүлүтүөннэр тахсыбыттара. Софр. Данилов
2. Хаһыакка маарынныыр тугу эмэ (хол., бастыҥ уопуту) тарҕатарга аналлаах бэчээттэнэр таһаарыы. Бюллетень (печатное издание)
Өрөспүүбүлүкэтээҕи сэминээрдэр итиэннэ кэмпэриэнсийэлэр ыҥырыллаллар, бастыҥ уопут бүлүтүөннэрэ тахсаллар. ГНК ТССМ
3. Быыбардыыр илиис. Бюллетень (избирательный листок)
Петр бүлүтүөннэри өрө тутан ааҕа олорон: «Чэ, оҕолор, бэйэбит аан маҥнай куоластаан кэбиһиэҕиҥ», — диэтэ. Софр. Данилов
4. Ыалдьан кылгас кэмҥэ үлэлиир дьоҕуру сүтэрбити туоһулуур быраас биэрбит докумуона. Бюллетень (листок нетрудоспособности)
Дьиэҕэ тиийэн кэлбиттэрэ, Дарыбыанабалааҕы кытта кэлсибит эдэркээн баҕайы быраас кыыс Аня Маппыыраба Симоны көрөн бүтэрбит этэ; бүлүтүөн суруйа олороро. Л. Попов

иинэҕэстий

иинэҕэстий (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Аанньа торолуйума, буомур (үүнээйини этэргэ). Чахнуть, хиреть (о растениях)
[Уопут оҥорон] иккис иһит уутугар салгыны киллэрбэппит. Сотору соҕус буолан баран, иккис иһиккэ үүнээйи кэхтэрин, иинэҕэстийэрин уонна тиһэҕэр тиийэн өлөрүн көрүөхпүт. КВА Б
Алаастарга, сайылыктарга онто да суох кураантан иинэҕэстийбит от-мас киһи кута-сүрэ тохтообот гына кэхтэ барда. «ХС»
2. Эккин-сииҥҥин сүүйтэрэн, ыран, дьүдьэйэн хаал (киһи, сүөһү туһунан). Становиться худым, тощим, тщедушным, отощать (о человеке, животном)
Иитэр сүөһүбүт иинэҕэстийэн, Төрөтөр оҕобут иринньэҕирэн …… Санньылхай санаалаах Сахачааннар аатыран олорбуппут ээ, оҕолоруом! Суорун Омоллоон
[Тайах] уончатыгар диэри ситэр-хотор. Онтон ыла кырдьыы быһыытынан иинэҕэстийэр. Н. Борисов