уохтаа диэнтэн бэй., атын
туһ. Мин санаам уохтанна, Мин тылым уоттанна. Күннүк Уурастыырап
Сааскы салгын түөскэ туолла, Сүһүөх, быччыҥ уохтанна. Эллэй
Уордаах сэрии уотугар Уйадыйбат уохтанаар, Күүстээх сэрии күөнүгэр Көҕүрээбэт күүстэнээр. Нор. ырыаһ.

аат.
1. Эт-сиин, быччыҥ кыаҕа, чэгиэнэ. ☉ Физическая сила, мощь
Биһиги Нинабыт тутуннаҕа түргэнин, күүһүн-уоҕун, силигирэтэн. Далан
Күүһэ-уоҕа, бөдөҥө, үчүгэйдик таҥнан-аһаан сырыттаҕына, киһи да киһи буолуох этэ. Болот Боотур. Кини күүһүн-уоҕун төрүт да кистии-саба соруммат киһи эбит. И. Бочкарев
2. Ис дууһа, санаа кыаҕа, күүһэ. ☉ Духовное начало как источник энергии, деятельности, сила духа
Кини күүһэ-уоҕа холун-буутун быччыҥнарыгар буолбатах, сүрэҕин-дууһатын дьулууругар, ырааһыгар, кырдьыгар. Амма Аччыгыйа
Бары өй-санаа, күүс-уох олоччу үөрэххэ туһуланна. Н. Лугинов
[Сынаҕы Баай Киис Бэргэҥҥэ:] Сэмэй буолуу — үтүө киһи үгэһэ, Ол эрээри өйгүнэнмэйиигинэн, Күүскүнэн-уоххунан тойон аҕаҕын, Убайдаргын таһыччы баһыйан эрэргин Харахтаах барыта көрөр. И. Гоголев
△ Эрчим, күүрээн. ☉ Стимул, заряд энергии
Саамай муҥ-саҥ туттар тирэхпитинэн, кэлэн сынньанар, күүсуох ылынар уонна саамай куттала суох сирбитинэн үүтээммит буолара. Далан
[Киирик:] Бу хайам барахсаҥҥа кэлэн дойдум эриэккэһин көрдөхпүнэ, санаам ордук чэпчиир, күүс-уох ылабын. С. Ефремов
Улахан кыһалҕалаах кэмҥэ оннук доҕордоһуу, бэйэ-бэйэни өйөһүү киһиэхэ күүһү-уоҕу биэрэр, санааны көтөҕөр, аралдьытар. С. Никифоров
3. Тугу эмэ хамсатар, хаамтарар күүс; техника күүһэ. ☉ Движущая сила; мощность двигателя
Оннооҕор массыына күүһэ-уоҕа салгын баттааһыныттан, уматыгын састаабыттан эҥин тутулуктаах. Н. Лугинов
Мин эбитим буоллар аныгы саа күүһүн-уоҕун мөлтөтүөм этэ. Алдьархайдаах алдьатыылаах саа аптамаат диэн үөдүйдэ. Ону ончу бобуохха наада. Далан
4. Модун кыах. ☉ Сила, мощь, могущество
Күүспүт-уохпут — норуот тыла, күммүт-ыйбыт — норуот тыла. Күннүк Уурастыырап
[Ньукуус:] Оо, дьэ, бу холкуос баар эбит — күүс-уох. Дьэ бу тугу-тугу тулутуох дьонуй доҕор? Күндэ
♦ Күүһүн-уоҕун үрдүгэр сылдьар — эдэр, чэгиэн сааһыгар, күөгэйэр күнүгэр сылдьар. ☉ Находиться в расцвете сил
[Мөрүөн] оччотооҕуга эдэр этэ, күүһүнуоҕун үрдүгэр сылдьара. Д. Таас

аат.
1. Ким, туох эмэ күүһэкыаҕа, сэниэтэ, эрчимэ. ☉ Сила, мощь кого-чего-л.
Отелло модун уоҕа аҕыраан, уот курдук омуна умуллан, күүһэ өһүллэн хаалар. Эрчимэн
Бу дьон уохтара сүрэ диэн, хаҥыл сылгы курдуктар. А. Фёдоров. Дохсун уох, хаҥыл майгы барыта манна [Аллаҥҥа] хаайтарбытын курдук, өрүтэ түллэҥниир, үлүскэннээх айанынан доллоһуйа устар. А. Сыромятникова
Бөһүөлэк олох уҕарыйбат уоҕунан оргуйар. П. Аввакумов
2. Ким, туох эмэ омуна-төлөнө, күүрээнэ. ☉ Пыл, азарт, воодушевление, огонь
Уламдьы ыгым уоҕар баай тойон илин тииһин көтүрү дайбаабыта. И. Данилов
Унаар иһигэр абатыйа санаата, Уоҕар ытын улаханнык охсон, Оһох кэннигэр кыйдаата. С. Васильев
Үлэһиттэр сарсыардааҥҥы уохтара арыый уостан барда. И. Никифоров
Мэник мэнигийээннэр Мэнээк барыахтарын, Учууталлар тутаннар Уохтарын уҕарыппыттар. «ХС»
3. Ханнык эмэ утах хатана. ☉ Степень насыщенности напитка алкоголем, крепость. Кымыстарын уоҕа сүрдээх эбит
□ [Одуор:] Чэ, аны табаарыстаар, бу бакааллары көтөҕөн кэбиһиэҕиҥ
Мааҕыттан уохтара бары тахсан хаалаары гынна. Суорун Омоллоон
4. Сир өлгөм үүнүүнү биэрэр кыаҕа. ☉ Плодородие почвы
Куһаҕаннык таҥастанарыттан сир уоҕа сотору сүтэрэ. КФП БАаДИ
Өр сылларга уоҕурдуута суох тыа хаһаайыстыбаларын култуураларын үүннэрдэххэ почва кунуһа аҕыйаан, уоҕа мөлтөөн иһэр. ЛИК СОТҮҮүТ
Германецтар сири үгэс курдук уоҕа тахсыар диэри туһаналлара. АЕВ ОҮИ
5. Тугунан эмэ хааччыйыы, харайыы. ☉ Обеспечение чем-л., содержание
Күһүнүгэр Бөтүрүүс оскуолаҕа киирэр, онно мөссүйүөн диэн эргэ аатын өссө да сүтэрэ илик кыамматтар дьиэлэригэр бэлэм уохха олорор. «ХС»
Пётр …… Иркутскайдааҕы учуутал семинариятыгар хааһына уоҕар үөрэнэ барар дьолго тиксибитэ. «ХС»
Оҕолор судаарыстыба уоҕар бэлэмҥэ үөрэнэллэр, олороллор. «Кыым»
♦ Уоҕа хараата — бастакы күүһэ, омуна мөлтөөтө, ааста. ☉ Ослабить, умерить пыл
Хаарыаннаах кыһын ааһан эрэрэ. Олунньу ый уоҕа хараан, бүтэн эрэрэ. П. Ойуунускай
Мин улаханнык уордайбыт, сиэх-аһыах буолбут киһи, ону көрөммүн намырыйан, уоҕум хараан хаалбыта... И. Федосеев
Уот уоҕа хараан, хаптайа быһыытыйда. А. Фёдоров
Сарсыарда өрүкүспүт уохпут хараан, илистэн, им-ньим иһэбит. «Кыым»
Уоххун намырат, уҥуохта көмүллээ, уоһахта салаа — уорда намырый, уоһахта салаа, уҥуохта көмүллээ диэн курдук (көр салаа I). [Күөх Көппө — Топпот Өндөрөйгө:] Бэйэ, аргыый, уоххун намырат, уҥуоххун көмүллээ, уоһахта салаа... Суорун Омоллоон

сыһ. Соччо кыһаллыбакка, ээл-дээл. ☉ Без особого усердия
Күнү быһа уох-дьаах үлэлээн баран, киэһэтин эрдэ тахсар буолкут кэннэ туох кыайтарыай? Эрилик Эристиин
[Аманаатап:] Туох билиэй, баҕар, үөрэххэ, үлэҕэ уох-дьаах сыһыаннаһар, дьоҥҥосэргэҕэ тоҥуй сүрэхтээх эбэтэр доҕордуу быһыы сиэрин кэһэр биир эмэ оҕо, эдэр киһи кинилэр ортолоругар кыбыллан олороро буолуо. Л. Габышев

аат. Ким, туох эмэ уора, суоһа. ☉ Ярость, свирепость, пыл
Миха кавказтардыы эрчимнээхтик этэн-тыынан дабдыгыраабыт, уох-кылын бөҕөлөөх, эрилкэй харахтаах, саар тэгил уҥуохтаах киппэ киһи. Н. Кондаков
Икки улахан оҕус уох-кылын бөҕө буоллаҕа, бачыгыраччы харсан киирэн бардылар. «ХС»
Куорат өссө да хойуу туманынан бүрүллэн турара, тымныы уоҕа-кылына намырыы илигэ. «Кыым»

аат. Ким, туох эмэ омуна, өрө күүрүүтэ, өрүкүйбүтэ. ☉ Пыл, огонь, страсть
Уоҕа-төлөнө уҕарыйбытын кэннэ, кыратык, быһыта-орута тыл бырахсан кэпсэттибит. Н. Заболоцкай
Охсуһуу дьоҥҥо күөдьүппүт уоҕа-төлөнө ааһа илик. Т. Сметанин
Володя эмискэ өрө күүдэпчилэммит тапталын уоҕа-төлөнө уҕараабыт. «ХС»

сила, мощь, могущество; күүс-уох муҥутаан что и говорить, у него (есть) сила.

1) мощь, сила; крепость; күүһүн-уоҕун үгэнигэр сылдьар он в расцвете сил; хараабат уох неослабевающая мощь; 2) крепость; кымыс уоҕа крепость кумыса; 3) темперамент; пыл, огонь; кыыһырбыт уоҕар тугу гынарын билбэт в пылу гнева он не ведает, что творит.

свирепость; гнев, ярость.

n. might, power; күүс-уох n. strength, power, might