куот 1 диэнтэн атаах. [Эргиэмсик:] «Судаарыстыбаны хордуҥ!» диэтиннэр, хонтуруоллаан да чүүччэйдиннэр..
Итинтэн да куотаахтаатаҕым. Р. Баҕаатаайыскай. Ырбыт, күүһэ-күдэҕэ эстибит кыыл куттал суоһаатаҕына ханна куотаахтыай?! И. Федосеев

ситэр диэнтэн бэй
туһ. Билигин кини үрдүк үөрэххэ киирэн ол хаалбытын, көтүтүллүбүтүн ситэринэ сатыырыгар күүһүн-күдэҕин өһүллэ. Н. Заболоцкай
[Сылгы] сайын устата кыһын сүтэрбитин ситэринэр гына уотуллуохтаах. «ХС»

көр сыыр-мыыр
Төһөлөөх күүс-күдэх, баҕалаах ымыы санаа биһиэхэ сыыл-мыыл буолбутай? Далан
Бирикээһи илдьэ отделениеттан төрдүө барыахтаах этилэр, онтон сыыл-мыыл буолан, иккиэ эрэ буоллулар. В. Протодьяконов

аат. Атын судаарыстыба интэриэһигэр үспүйүөнүнэн үлэлээһин. ☉ Шпионаж в интересах другого государства
Ийэ дойдуну таҥнаран биэрии, бирисээгэни кэһии, судаарыстыба байыаннай күүһүгэр-күдэҕэр хоромньуну таһаарыы, үспүйүөннээһин саамай ыар буруй быһыытынан, сокуон саамай кытаанаҕынан сууттаннылар. СГПТ

эмсэхтээ диэнтэн атын
туһ. Кини күтүөтүн, миигин бастыҥ остоолго олордуо уонна эмис сылгы хаһатынан-этинэн эмсэхтэтиэ. «ХС»
Ити дьэ ынырык сурах этэ! Ол эрээри Катя бэйэтин дууһатын ыар аһыыга эмсэхтэтэр бырааба суох: киниэхэ күүс-күдэх наада. А. Фадеев (тылб.)

былдьаа диэнтэн дьаһ. туһ. Ууга былдьат. Күүскүн-күдэххин былдьат. Былааскын былдьат. Малгын былдьат. Түүҥҥэ былдьат. Бөрөҕө былдьат
□ Ат хараҕа Өлбөөдүйэ өлөн, Өһөхтөөх дьүһүннэнэн, Тыҥата кыараан, Тыынара кылгаан, Иннин былдьатан, Илистэн иһэр эбит. П. Ойуунускай
Үрэх хааһа үрдээбитэ, көҥүһэ дириҥээбитэ, сыһыы дулҕата талахха былдьаппыта, кырдал, толоон ууга наадыйбыта өссө дьэҥкэтик көстөрө. С. Васильев
«Киһибит хойутаары, суолга былдьатаары гынна», — диэн дьиксинэ быһыытыйар. Н. Якутскай

даҕ. Дьүккүөрдээх, дьулуурдаах, туруоруммут сыалын ситиһэн тэйэр. ☉ Настойчивый, упорный в достижении намеченной цели
Ити курдук түөрт сыллаах дьаныардаах үөрэх, бастаан иһэр өй-санаа идиэйэлэрин иҥэринии сыллара ааспыттара. П. Филиппов
Биир оннук аҕыйах саҥалаах эрээри ахсаабат дьаныардаах, сылайбат сындаалаах киһи туһунан кэпсиэҕи баҕарыллар. П. Егоров
Курааны утары охсуһар дьаныардаах үлэ кинилэргэ саҥа күүһү-күдэҕи укта. М. Доҕордуурап

сыһ. Дьулуурдаахтык, тулуурдаахтык, санаабыты хайаан да ситиһэр курдук. ☉ Настойчиво, упорно, напряженно (действовать, трудиться и т. д. - с тем, чтобы воплотить задуманное в жизнь)
Бары өрө дьүккүөрдээхтик, күүһү-күдэҕи харыстаммакка үлэлииргэ, онон өһөгөйдөөх өстөөҕү үлтүрүтүүнү чугаһатарга бигэ санааны ылыннылар. И. Никифоров
Арҕахтаах эһэ бааһырдаҕына сырҕана сэтэриирин курдук, фашистскай Германия байыаннай командованиета Берлин куорат иһин дьүккүөрдээхтик кыргыһарга быһаарыммыта. ИИФ УоУоО

1. киэптээ 1 диэнтэн хай. аата. Хас биирдии булчут тириини сүлүү, сыатын ыраастааһын, киэптээһин уонна хатарыы ымпыктарын-чымпыктарын …… баһылыах тустаах. ТСКБ
2. Туох эмэ (хол., үлэ) ыарахана, элбэх күүһү-күдэҕи эрэйэрэ. ☉ Тяжесть, избыточная нагрузка (напр., работы)
   Үлэлэрэ ыарахана, киэптээһинэ бэрт буолан, күүстэрэ-кыахтара наһаа быһынна. Г. Колесов
   Биирдии хамбаайыҥҥа түбэһэр үлэ соччо киэптээһинэ суох. «Кыым»

көнньүөр диэнтэн хай
аата. Сытыы Испиэн көнньүөрүүтэ, киэптии туттан сылдьыыта, Хабыыча өйдөөһүнүгэр, Туллукчаана тапталын ылан, онон көөчүктээһин курдук этэ. В. Протодьяконов
Тус бэйэҕэ, дьиэ кэргэҥҥэ, үлэҕэ, уопсастыбаҕа дьиҥ чахчы туһалааҕы, күүһү-күдэҕи, көнньүөрүүнү, дуоһуйууну, сылаанньыйыыны ылар курдук, иллэҥ кэмин киһи барыта сатаан тэринэр диэхпитин эрдэ. ПАК ЧОС