Якутские буквы:

Якутский → Русский

уруулаһыы

и. д. от уруулас=.

уруулаа=

1) вводить кого-л. в родство, породнить с кем-л.; 2) см. сыбаайбалаа= .

уруулас=

взаимн. от уруулаа= родниться, вступать в родство, в родственные отношения с кем-л.; былырыыҥҥыттан уруу-ластым я породнился с ними в прошлом году.

Якутский → Якутский

уруулаһыы

  1. уруулас диэнтэн хай. аата. Былыр өбүгэлэрбит уруулаһыыга улахан болҕомто уураллара, уруурҕаһыахтаах киһилэрин төрдүнууһун эрдэттэн билэ сатыыллара. Күрүлгэн
    Саха тылыгар хаһан эрэ былыр дьон сааһынан, уруулаһыытынан бөлөхтөрүн бэлиэтииргэ хомуур суолталанар элбэх ахсаан -т сыһыарыыта туттуллар эбит. ПНЕ СТ
  2. кэпс. Биир төрүттээх буолуу (кыылы, үүнээйини этэргэ). Кровосмешение, близкородственное скрещивание, инбридинг (среди животных и растений)
    Уруулаһыыны таһаарбат наадатыгар, атыырдарын сопхуос атын салааларын уонна атын оройуоннар икки ардыларыгар атастаһыыны ыытар. «Кыым»
    Ити уруулаһыы баарын, өссө, өлөн-сүтэн бараммыт, былыргы көтөрдөрү үөрэтэн билиэххэ сөп. ББЕ З
    Ыстаадалар икки ардыларыгар буурдары атастаһыннарбатахха, хаан уруулаһыы үөскээн хаалар. А. Кривошапкин (тылб.)

уруулас

туохт.
1. Кими эмэ кытта уруулуу, аймахтыы буол. Родниться с кем-л.
Кини эмиэ куорат биир бастаах-көстөөх, улаханнык убаастанар киһитин кытта ыкса уруулаһар. Н. Якутскай
Токур оҕонньор, быһыыта, биһиги Дьэбдьиэйбитин сиэнэ уолга көрдөрө, табылыннаҕына, уруулаһа кэлбит быһыылаах. «Чолбон»
Былыргы баайдар аат ыытаннар, туора улуус эбэтэр тэйэ ыраах нэһилиэк баайдарын кытта уруулаһаллара. ФГЕ СТС
2. көсп. Туохха эмэ ханыылаах, дьүөрэлээх буол, маарыннаа (хол., тылы этэргэ). Состоять в родстве (напр., о языке)
Саха тыла атын түүр омуктар тылларын кытта уруулаһар. «Кыым»


Еще переводы:

породниться

породниться (Русский → Якутский)

сов. уруулас.

родство

родство (Русский → Якутский)

с. 1. уруулуу буолуу, уруулаһыы; быть в родстве уруулуу буол; 2. (близость, общность) уруулуу буолуу, биир төрүттээх буолуу, чугастыы буолуу.

уруулаһыннар=

уруулаһыннар= (Якутский → Русский)

побуд. от уруулас = породнить кого-л. с кем-л.

родниться

родниться (Русский → Якутский)

несов. 1. (вступать в отношения родства) уруулас; 2. (сближаться) чугаһас.

прямой

прямой (Русский → Якутский)

прил. 1. (ровный) көнө, быһа, быһа барар; прямая линия көнө сурааһын; прямая дорога быһа суол; 2. (гладкий) көнө, будьур-хайа суох; прямые волосы көнө баттах; 3. ж.-д. (беспересадочный) быһа, быһа сырыылаах (аара тохтообот); прямое сообщение быһа сылдьыһыы; поезд прямого сообщения быһа сырыылаах поезд; 4. (непосредственный) быһаччы; это его прямая обязанность бу кини быһаччы эбээһинэһэ; 5. (правдивый) көнө, судургу; прямой человек көнө киһи; прямой ответ көнө эппиэт; 6. (явный, открытый) көстөн турар, илэ, аһаҕас; прямой обман көстөн турар албыннааһын; 7. мат. көнө; прямой угол көнө муннук; 8. в знач. сущ. прямая ж. мат. көнө, көнө сурааһын; провести прямую көнөтө тарт; # прямая речь грам. сирэй саҥа; прямое дополнение грам. көнө толоруу; в прямом смысле слова тыл тустаах өйдөбүлүнэн; прямая линия родства быһаччы утумнаах уруулаһыы; прямая кишка анат. көнө оһоҕос; прямое попадание быһаччы табыы (снаряд, мина, бомба сыалга чопчу түһүүтэ).

тымыр-сыдьаан

тымыр-сыдьаан (Якутский → Якутский)

аат., кэпс.
1. Уруулуу буолуу, уруулаһыы; урууаймах. Родство; родня
Оттон аҕабытын Дьэкиимкэ бутуйара буолуо, кини соҕотох буолбатах, тымырдаах-сыдьааннаах киһи. А. Софронов
Тымырсыдьаан быһаарбат үйэтэ үөскээн турар. Л. Попов
[Артыамый:] Эбии күүсуох тардыстабыт. Улуус аайы тымырбыт-сыдьааммыт баллайар баһаам. Л. Габышев
2
тымыр 2 диэн курдук. Дьэ, мантан ыла Бүөккэ Оччугуй Ботуобуйа тымырдарын-сыдьааннарын кэрийэн, сис тыаларын быһыталаан саһыллыахтаах. Н. Якутскай
Тоҕус ый тухары тууйа баттаабыт хаар, муус ууллан, уонунан, сүүһүнэн тымыр-сыдьаан буолан лаҥкыначчы ыллыыр. Н. Заболоцкай
Туруйалаах үрэҕин баһыттан атаҕар диэри, үрэх бары салаатын, хочотун, күөллэрин, бары үрүйэтин-харыйатын, дүөдэтин-аппатын, тымырын-сыдьаанын, кимнээҕэр даҕаны, биэс тарбах курдук билээччи Уйбаанчык Унаарап буоллаҕа дии. «ХС»

аймаҕырҕас

аймаҕырҕас (Якутский → Якутский)

аймаҕырҕаа диэнтэн холб. туһ. Дэриэбинэ олохтоохторо бары «уруулуу дьоммут» диэн аймаҕырҕаһар этилэр. АЕВ ОҮИ

уруулуу

уруулуу (Якутский → Русский)

родственный || по-родственному; уруулуу сыһыан родственные отношения; уруулуу дьон родственники.

уруулуу

уруулуу (Якутский → Якутский)

  1. даҕ.
  2. Аймахтыы (дьон); биир төрүттээх-уустаах (хол., кыыл-сүөл). Состоящие в родственных отношениях (о людях); единокровные (напр., о животных). Уруулуу норуот
    Кэрэхтээх лүҥкүрбүт тиит миэхэ уруулуу курдуга. И. Гоголев
    Уруулуу сибиинньэлэр үчүгэй төрүөҕү биэрбэттэр. КПИ СИиУо
  3. көсп. Тугунан эмэ маарыннаһар, майгыннаһар (туох эмэ). Схожий, похожий по каким-л. качествам, признакам (о чём-л.)
    Афоня биһиги уруулуу тыллаах буоламмыт, казахтары кытары ону-маны мэнээк балкыһарбыт. Далан
    Кини тугунан эрэ олус чугас, уруулуу дууһалаах киһини көрсүөн баҕарар. Н. Лугинов
    Кэпсэтии тылыгар холбуу түһүк сыһыарыыта уруулуу сыһыаны бэлиэтиир тылларга икки араастанар: -ныын, -наан (ийэтиниин, ийэтинээн). ВИП СТПС
  4. сыһ. суолт. Аймахтыы (буол). В родственных отношениях, в родстве (находиться)
    Сунтаар улууһун түөрт баайдарыттан үстэрэ уруулуу буолбуттара. Н. Якутскай
    Өссө онтон кэнники билсэн, кэпсэтэн, төрүттэрин түөспүттэрэ, уруулуу буолан таҕыстылар. Эрилик Эристиин
    Ыстапааҥка биһикки ханан эрэ ырааҕынан уруулуу үһүбүт. Кэпсээннэр
    Уруулуу (тыл) тыллар — биир төрүттээх тыллар (хол., түүр тыллара). Родственные языки (напр., тюркские). Саха тыла хакаас тылын кытта уруулуу тыл буолар. Монгуол тыла алтаай уруулуу тылларын бөлөҕөр киирсэр
дьайыс

дьайыс (Якутский → Якутский)

дьай диэнтэн холб. туһ. Элементарнай частицалар бэйэ-бэйэлэрин кытары хайдах хардарыта дьайсалларын барыллаан үөрэтиэхпитин сөп. В. Яковлев
Уруулуу да, бэрт ыраах да тыллар хардарыта дьайсаллар. «ХС»