понуд. от хабаҕыр = 1 усиливать мочеиспускание.

побуд. от күүһүр = усиливать; үлэни күүһүрт = усилить работу.

побуд. от сэтэр= 1) бередить растравлять (напр. рану); эргэ бааһы сэтэрт= разбередить старую рану; 2) разг. усиливать; раззадоривать.

побуд. от күөдьүй = 1) разжигать, раздувать (огонь); оһоҕу күөдьүт = разжечь огонь; 2) перен. разжигать, усиливать; возобновлять; иирээни күөдьүт = разжечь ссору.

I укреплять дополнительно; усиливать; быаҕын бу сунуурунан хоһулаа верёвку укрепи дополнительно этим шнуром; ньуоҕугар бу тыһыны хоһулаа к передовому оленю припряги эту важенку.
II осуждать; хулить.

туохт.
1. Түргэтээн биэр, түргэтээ. ☉ Ускоряться, убыстряться, усиливать, прибавлять темп
Тутуу улам тэтимирэн барар. И. Данилов
Магнитнай буурҕа дьайыытыттан мэйии да үлэтэ тэтимириэхтээх. Г. Угаров
Киэһээҥҥи омурҕан буолуор диэри өссө ордук тэтимирэн үлэлиибит. С. Маисов
2. Күүһүр-уоҕур; эрчимир. ☉ Набираться сил (о ком-л.), усиливаться (о чём-л.)
Дырааһай мэктиэтигэр эдэригэр түспүт курдук тэтимирбит буолбат дуо! Н. Якутскай
Төлөн улам уоҕуран, тэтимирэн, дьиэрэҥкэйдээн эрэрдии тэйиэккэлээтэ. И. Гоголев
Мотуор сүрэҕэлдьээбиттии бөтө-бөтө төлүтэ тэбиэлээтэ, онтон улам-улам тэтимирэн истэ. «ХС»

туохт.
1. Мас эбэн эбэтэр сөргүтэн, уоту күүһүрдэн биэр. ☉ Разжигать, раздувать (огонь)
Өлөөнө оҕотун оронугар илдьэн олордон баран, оһоҕун күөдьүтэр, чаанньыктаах чэйи сылыта туруорар. Н. Якутскай
Ньырбачаан ойон туран, арыычча кылайан сытар чохторго эрдэттэн бэлэмнээбит амынньыарын тоһуталаан быраҕаттаабыта, кутаатын күөдьүппүтэ. Далан
Көкөт Сэмэн, тимир ууһун курдук оһох чанчыгар олорон, уот өһөн бардаҕын аайы күөдьүтэн истэ. Эрилик Эристиин
2. көсп. Күүһүрдэн, сэтэрдэн биэр; хаттаан саҕаланарын ситис. ☉ Разжигать, усиливать; добиваться возобновления чего-л., пробуждать
Ол эрээри бу сырыыга [Миша] тулуйбата, Айаан эрийэнмоһуйан эппит тыллара киниэхэ тугу эрэ күөдьүтэллэр. Н. Лугинов
Саҥа дьыл эйиэхэ уонна киниэхэ саҥа эрэли үөскэтэр, эһиги умуллубут уоттаах тапталгытын күөдьүтэр. Т. Сметанин
Эдэр ыччат ортотугар революционнай санаа кыымын өрүүтүн политическай сыылынайдар күөдьүтэллэрэ. «ХС»

саҥа алл.
1. Сиргэниини, сиргэнэн-кэлэйэн абааһы көрүүнү көрдөрөр (аһаҕас дорҕ. араастык уһатан, уларытан, сүһүөҕү эбэн, көмө т., ордук сыһыан эб. холбоһон, иэйии араас дэгэтин, толбонун күүһүрдэн биэрэр). ☉ Выражает брезгливое отношение, отвращение к чему-л. (произносится с различной степенью длительности, может иметь слоговые наращения, соединяться со служебными словами и усиливать различные отрицательные эмоциональные оттенки и нюансы). Бу туох куһаҕан сытай, па-па! Па да паа, бу уол бадарааҥҥа түспүт! Пыы, ынах сааҕын тэпсибит!
□ Па, нохоо, дьэбэрэ уута буолбат дуо? Амма Аччыгыйа
2. Улаханнык сириини, мыыныыны, дьиибэргээһиннээх кэлэйиини көрдөрөр. ☉ Выражает пренебрежительное отношение, презрение к кому-чему-л., разочарование в ком-чём-л., недоумение. Па, ол диэхтээн! Па, бу дьүһүннээҕи кыайбаккын дуо? Па, олус кыра эбит!
□ [Кэргэнэ:] «Па, бу диэн булт дуо?» — диидии чыркымайы ылан оһох кэннин диэки бырахпыта. Н. Якутскай
— Саня, эн кэнники эргэ бардаххына, мин эйиэхэ сылдьар буолуом, — диибин. — Па! Күтүр эҥин-эҥини саҥаран. Ол эмиэ тугум эрэй, нохоо! Амма Аччыгыйа
3. Дьиктиргээһиннээх соһуйууну көрдөрөр (үксүгэр күүппэтэх өттүгүттэн туох эмэ баар буолуутуттан). ☉ Выражает сильное удивление, изумление (от какой-л. неожиданности)
Па, кыыһа бу утары сарахачыйан иһэр, куудараламмыт баттаҕа уон аҥыы үрэллэн хаалбыт. Н. Заболоцкай
4. «Куһаҕан, нэгэй, аанньата суох» диэн тыллар суолталарыгар туттуллар этигэн тыл. ☉ Семантический экспрессивный эквивалент слов «плохой, никуда не годный, никчёмный»
Уол сотору-сотору «па» диир, кини ол аайы ордук тэбиллэн иһэр. Амма Аччыгыйа
Хараҕын сабан көрдө да, па, утуйар уу диэн кэлси дуо. Софр. Данилов
Матырыйаалы ордорон иккилии бүк батарбытым аны «па» аатырар дуо?! Р. Баҕатаайыскай. Тэҥн. пахай
монг. паа

туохт.
1. Сахсатан биэр, көпсөркөй гын (туох эмэ чиҥи — үксүн буору). ☉ Рыхлить, разрыхлять, делать неплотным (напр., почву)
Уу кутара, сыыс от ыраастыыра, буор көбүтэрэ. И. Федосеев
Ото саҥа бытыгырыырын кытта, эрээттэр икки ардыларынааҕы буору көбүтэллэр. КВА Б
2. Тугу эмэ (хол., быылы) хамсатан өрүкүт, өрө көтүт. ☉ Поднимать, взметать, вздымать вверх (напр., пыль)
Быылы көбүттэ. — Кураанах уһаат тиҥкинээн-таҥкынаан, Көстөөх сиртэн көҕөнү көтүтэн, Көппөҕү көбүтэн, Суол дьонун соһутан, суостаах сурахтанан, Сулукучуйан истэ. В. Чиряев
Аҥыр бадарааны көбүтэр. Р. Кулаковскай
3. Оргууй охсуолаан, өрүтэ тутан, көпсөтөн, сымнатан биэр (хол., сыттыгы). ☉ Легкими ударами взбивать, делать мягким, пышным (напр., подушку)
Эн турар буоларыҥ мин таспар, Тайанар этиҥ мин кырабааппар, Сыттанар сыттыкпын көбүтэриҥ, Саптынар суорҕаммын көннөрөрүҥ. Л. Попов
Хаҥас диэкиттэн утуйар бэриинэтин аҕалан, уҥа ороҥҥо көбүтэн тэлгэттэ. Күндэ
«Айаа-айа!» — диэтэ уонна оронугар саппырдаан тиийэн, сыттыгын көбүтэ түһээт, улаҕа диэки хайыһан сытта. П. Аввакумов
4. көсп. Күөдьүт, күүһүрт (туох эмэ умуллан, умнуллан, мөлтөөн эрэри). ☉ Разжигать, усиливать (что-л. остывающее, гаснущее, потаенное)
Өһөн эрэр чоҕу көбүттэ уонна күөттээн эрэр курдук үрэн сирилэппитинэн барда. Р. Кулаковскай
Саха топонимикатыгар Томскай учуонайа К.Ф. Гриценко кандидатскай диссертацияны көмүскээн, олохтоох ааптардар интэриэстэрин өссө ордук көбүттэ. Багдарыын Сүлбэ
Саһыарбыт тапталбын көбүтэн Ыраахтан суруйа сатыырым, Эстибит эрэлбин көҕүтэн Илэ да, түүлбэр да саныырым. Дьуон Дьаҥылы
5. көсп. Көҕүт, төрүттээ, үөскэт. ☉ Вызвать, возбудить, породить
Кокцидиоз диэн биир килиэккэлээх микроорганизм көбүтэр ыарыыта. ДьСИи
Айылҕаҕа анаммыт сүрэҕи-быары сайан киирэр дьоҕус лоскуйдар сырдык иэйиини, дириҥ чувствоны көбүтэллэринэн ордук тиийимтиэлэр. ФЕВ УТУ
Идиэйэтигэр муҥура суох бэриммитэ бэрдинэн бэйэтигэр ытыктабылы киһиэхэ көбүтэр. Л. Толстой (тылб.)
6. көсп., сөбүлээб. Урут буолбуту, умнуллубуту эмиэ хат сөргүтэн, эргитэн таһаар. ☉ Ворошить, вновь поднимать старое, забытое
Холкуоһу куорҕаллаан, холкуос үбүн ыһан, дьон бөҕөнү сэрии саҕана аччыктаппыт, сутаппыт киһи. Оннук киһини көбүтэргэ ким эһигини киктэ? Далан
Онон былырыын көрүллүбүт барадабыастар дьыалаларын, быһаарыллыбытын быһыытынан, хат көбүтэр наадата суох. «ХС»
Кэлэн хас да хонон баран, Дубровскай дьыаланы көбүтэн көрүөн баҕарбыта. А. Пушкин (тылб.)
◊ Көбүтэр мас булт. — муҥха ийэтигэр баайыллар обургу хаптаһын, лоппунуок. ☉ Большой деревянный поплавок, прикрепляемый к верхней части мотни невода.