Якутские буквы:

Якутский → Якутский

утарылаһыы

утарылас диэнтэн хай
аата. Мин үнүрүүн Говоровы кытта барарбар, ат хомууругар баайдар утарылаһыыларыттан тардыллан хаалбытым. ЧКС ОДьИи
Кини Египети эмиэ туох да утарылаһыыта суох ылбыта. КВА МГ

утарылас

туохт.
1. Кими эмэ кытта сөбүлэһимэ, утары эт. Не соглашаться с кем-л., возражать, противоречить кому-л.
Керенскэй дойгоҕор утарыласпатахха, кини үгүс киһи өйүн сынньыыһы, оробуочайдар биир ньыгыл санааларын айгыратыыһы. Н. Якутскай
Чинарин киһини ыытар наадалааҕын туһунан хат-хат киллэрбит тылын утарылаһан баран, уһугар тиийэн, Искандеров сөбүлэннэ. Эрилик Эристиин
Араатардар таҕыстылар, Араастаан сорохтор утарыластылар. С. Васильев
2. Өстөөххө утары турун, өстөөҕү утары сэриилэс. Ополчиться на врага
Тугу да билбэккэ, сэрэммэккэ олорбут тордохтор кыайан утарыласпатахтара — саба түһээччилэр тулуппатахтара. Далан
— Да-а, кырдьык, аҕыйахпыт бэрт эбит. Бандьыыттар манна киирдэхтэринэ утарылаһар күүс суох буолсу, — Жирков кэтэҕин тарбанар. Н. Якутскай
Тиһэҕэр, өстөөх утарылаһара мөлтөөн, киэһээнэн куорат бүтүннүүтэ биһиги илиибитигэр киирбитэ. И. Сосин
3. Ким эмэ күүһүнэн киириитигэр утары киирис. Противодействовать насильственным действиям, оказывать сопротивление насилию
Онно тиийэн табаларын былдьаан ылаары гыммытын, Байбал утарыласпыт. Н. Якутскай
Манчаары тутулларыгар бу сырыыга эмиэ утарыласпата. Хата, үөрэ санаата. Кыараҕас үүтээниттэн дьэ букатыннаахтык барыа! И. Гоголев
Арай ити мэркииттэр курдук ааһан иһээччилэр түбэһэ түһэн, таҥаһын-сабын, малынсалын, сэбин-сэбиргэлин, көлөтүн былдьаатахтарына — утарылаһар кыаҕа суоҕуттан аҥардастыы абарара эрэ. Н. Лугинов
4. Кими эмэ баҕарар баҕатын, санаатын утары бар. Противодействовать воле, желаниям кого-л., сопротивляться кому-чему-л.
Иккиһин ууруур. Мотя күлэ-күлэ утарыласпыта буолар. И. Гоголев
Аҕам мин холкуоска тахсарбын утарыласпат. С. Ефремов
Икки эрчимнээх илиитинэн кыыһы аргыый аҕай кууспута, онуоха кыыс утарылаһа барбатаҕа. М. Попов
5. Туохха эмэ (хол., ыарыыга) утарар, бэриммэт дьоҕурдаах буол. Быть способным сопротивляться чему-л. (напр., болезни)
Киһи бэйэтин организма сыстыганнаах ыарыыларга утарылаһар дьоҕура, …… аһылыгын хаачыстыбата, куртаҕын үлэтэ, атын ыарыылааҕа, эбэтэр чэгиэнэ-чэбдигэ эмиэ быһаарар суолталаахтар. ФОН ССЫа
Урукку олох ыарын кыайан утарыласпакка самнан олорбут кыра дьон. Эрилик Эристиин
Икки хос батталга олорбут, айылҕа ыардарыгар утарылаһар кыахтан тахсыбыт сахалар …… ыар ынчык аргыстанан, этирик түөстэнэн …… өлөрсүтэр, симэлийэр дьылҕаламмыттара. АНХ СС

Якутский → Русский

утарылас=

противодействовать, оказывать сопротивление кому-чему-л.; противоречить кому-л.; өстөөх утарылаһар враг оказывает сопротивление; кини утарылаһар, сөбүлэспэт он против, он не соглашается.


Еще переводы:

противодействие

противодействие (Русский → Якутский)

с. утарылаһыы, өрөлөһүү, харгыстаһыы; оказывать противодействие утарылаһыыта оҥор, утарылас.

удельный

удельный (Русский → Якутский)

II прил. өлүү; удельное сопротивление физ. өлүү утарылаһыы; удельный вес. 1) физ. өлүү ыйааһын; 2) перен. өлүү ыйааһын, суолта.

мордьойуу

мордьойуу (Якутский → Якутский)

мордьой диэнтэн хай
аата. Тулалаан олорор атын норуоттар сахалар билиҥҥи туруктара мөлтөөбүтүн …… өйдүөх тустаахтар. Оччоҕо эрэ утарылаһыы, ө р ө мордьойуу, хоргутуһуу суох буолуо. ВУА БС

реакция

реакция (Русский → Якутский)

II ж. реакция (общественнай про-греска активнайдык утарылаһыы; эргэ, хаалбыт быһыыны-майгыны үйэтитэргэ уонна прогрессивнай күүстэри саба баттыырга ту-һайыллыбыт политической режим).

оказать

оказать (Русский → Якутский)

сов. что: оказать сопротивление утарылаһыыта оҥор, утарылас; оказать внимание болҕомтоҕун уур, болҕой.

противоречие

противоречие (Русский → Якутский)

с. 1. (несогласованность, несоответствие) утарсыы, утарса сылдьыы; противоречия в показаниях свидетелей туоһулар көрдөрүүлэрин утарсыылара; 2. противоречия мн. утарсыы, утарылаһыы; классовые противоречия кылаассабай утарсыылар; 3. (возражение) утары этии; он не терпит противоречий кини утары этэри олох сөбүлээбэт.

сопротивление

сопротивление (Русский → Якутский)

с. 1. (действие) утарылаһыы, утарсыы; 2. физ. утарыы; # сопротивление материалов физ., тех. матырыйаал утарыы-та (1) матырыйаалларформаларынуларытыы-га бэриммэт свойстволара; 2) матырыйааллар, массыыналар, ту ту улар оҥоһууларын бөҕөтүн уонна олору уларытыы көрүҥнэрин ту стар ынан үөрэх).

кыайыталаа

кыайыталаа (Якутский → Якутский)

кыай 1 диэнтэн төхт
көрүҥ. Оннук кулуттар уонна дьадаҥылар утарылаһыыларын кэбэҕэстик хам баттыыр киһинэн үгүс сэриилэргэ кыайыталаан албан аатырбыт уонна кулуттар бастаанньаларын хаанынан уһуннаран хам баттаабыт Помпей буолуон сөптөөҕө. КФП БАаДИ

сөһүргэстэт

сөһүргэстэт (Якутский → Якутский)

  1. сөһүргэстээ диэнтэн дьаһ. туһ. Биһиги киһибит утарылаһааччытын сөһүргэстэттэ
  2. көсп. Ким, туох эмэ утарылаһыытын булгурутан бэриннэр, кыайыылаах буол. Заставить покориться, поставить на колени
    [Чокуурап:] Сымыйалыыгыт, фрицтэр! Биһигини сөһүргэстэтиэххит суоҕа! И. Гоголев
    [Павел:] Биһиги тойоттор буолбатахпыт. Киһини сөһүргэстэтэн киһи аатын намтаппаппыт. Н. Павлов
    1945 сыл атырдьах ыйыгар …… империалистическай Японияны сөһүргэстэтэргэ соруктаах сэрии саҕаламмыта. «Кыым»
сүгүн дьүгээр

сүгүн дьүгээр (Якутский → Якутский)

сыһ. Утарылаһыыта суох, улгумнук; мэһэйэ суох, холкутук (туохт. буолб. ф. кытта). Без сопротивления, беспрепятственно; легко, свободно (с отриц. ф. гл.)
Оҕонньору көмө бараллар диэтэҕиҥ дуу! Кини көмүс уҥуоҕун биһиэхэ сүгүн дьүгээр көтөхтөрбөт дьон буолуо ээ?! Л. Попов
Өстөөх сүгүн дьүгээр чугуйбат, кыырыктаах кыргыһыыга турунар. И. Петров
Мэгдэги диэн алааска иччитэх дьиэ баара. Ол дьиэ иччитэ, абааһыта сүрдээх, кэлэри-барары сүгүн дьүгээр аһарбат. В. Чиряев