1. уулаа 3, 4, 5 диэнтэн бэй., атын. ту7. Ууламмыт көмүс
   □ Ардыгар сарсыарда эрдэ от үрдүгэр түспүт сииги плащбалаакканан холбуйан ылабыт
   Үс-түөрт төгүл холбуйдахха курууска аҥаара ууланабыт. «Чолбон»
   Гидроэнергиэтиктэр киин сирдэрэ Чернышевскай бөһүөлэк Бүлүүттэн ууланан олорор. «ХС»
   О7оҕор оттор ма7ын бэйэтигэр мастатан киллэртэрэллэрэ, солууругар хаар ууланара. ПНИ ДКК
2. Уунан бүрүлүн; уунан туол. ☉ Обводняться; затопляться
   Чурапчы кэнники ууланна, Куохара үрэҕэ угуттаан. Баал Хабырыыс
   Хантан кэлбитэ биллибэккэ эрэ, былыргытын курдук, маһын саҕатыттан ыла ууламмыт. «ХС»
   Сайын, хайаларга хаар уонна ледник ууллар кэмигэр, өрүстэр ордук толору ууланаллар. КВА МГ
3. Аһара ситэн, сымнаан хаалыаххар диэри хараарчы бус (үксүгэр отон туһунан). ☉ Перезреть до черноты (преимущественно о бруснике). Оҕо сылдьан ыкса күһүн ууламмыт отону тииспит кыйыар диэри үргээн сиир этибит
   □ Күүлэлээх аартыгын ээйигэр сайын окко киирэр саҕана сир аһыттан саамай эрдэ ситээччи болбукта буһан уулана ньолҕойон турарын тотуохпутугар диэри сиирбит. С. Маисов
4. Буоһаа, буос буол (сүөһү, кыыл туһунан). ☉ Оплодотворяться (о скотине, животных): стать стельной (о корове), жеребой (о кобыле), беременеть (о самках нек-рых животных)
   Сорохторун муоһа саҥа саралаан эрэр — олору кыра эбэтэр эрдэ ууламмыт табалар дэстилэр. Я. Семёнов
   «Ынахтарым ыаппат буолбуттара ыраатта, бэйдиэ баран хаалаллар, быйыл ууланаллара биллибэт», — диэн үҥсэргиир. Тускун
   Кыылы иитээччилэр кырсалары ууланалларын саҕана аһатыыга ураты болҕомтолорун уураллар. АВЛ ГСФ
   ◊ Хараҕа ууланна — хараҕын уута таҕыста; уйадыйан, ытыахча буолла. ☉ Его глаза увлажнились; расчувствовавшись, он чуть не заплакал
   Сэмэнчик, ытаама... — Настя хараҕа толору ууламмыт, сэҥийэтэ биир кэм ибигирэс буолбут. Н. Якутскай
   Маша дьааһыгын аһан, сибэкки ойуулаах сиидэс ырбаахыны хостоон таһааран, киниэхэ уунна. — Ыл! Татыйаас икки илиитэ титирэстээтэ, хараҕа ууланна. М. Доҕордуурап

туохт.
1. Сылаастан ирэн уу буолан хаал (хаар, муус туһунан). ☉ Обращаться в воду под влиянием тепла (о снеге, льде), таять
Кыыдаан сата бохтон, кырыа хаарбыт уулла. Күннүк Уурастыырап
[Баанньык] тас өттүнэн муус түннүктэрдээх, иһигэр баар таастаах арааманы мууһа уулбатын диэн хаххалата ууруллубут. Эрилик Эристиин
Хаар уулбутун кэннэ көмөр бэлэмнииргэ садырыын ыраас уутун ыллараллара, кирдээх уунан умуруортарбат этилэр. МАП ЧУу
2. Кытаанах эттик туһунан: үрдүк тэмпэрэтиирэттэн сымнаан, ууллаҕас буолан хаал, убаҕастыҥы эбэтэр убаҕас турукка киир. ☉ О твёрдом предмете: под воздействием высокой температуры размягчаться, становиться жидковатым или мягким, плавиться
Оҕонньор уулбут итии арыынан уҥунуохтаммыт ытыһынан Симон өлөрбүт атаҕын, тарбахтарынан бигии-бигии, имэрийэ олорбута. Л. Попов
Лаҕыыр курдук чүмэчи тоһоҕоһо ууллан иһэн тоҥмута лаһыгыраан көстөр. Эрилик Эристиин
Киэҥ Кэҥкэмэ үрэх элбэх күөллэрэ …… уулбут үрүҥ көмүс курдук күлүмнээн, долгуннуран, мэҥийсэ сыталлара. «Чолбон»
3. көсп. Дьүдэй, иинэн-хатан хаал. ☉ Худеть, чахнуть (от болезни, горя)
Ол күнтэн ыла нарын Кыыс ыардык ыалдьан хаалар, Иинэр-хатар күн аайытын. Бардам Додор кыырдарар Ойууттары... Эт туппут Кыыс чүмэчи курдук ууллар. И. Гоголев
4. көсп. Уйадыйа манньый (тапталтан, хайҕалтан). ☉ Приходить в умиление, впадать в томность, мечтательность (от любви, похвал)
Урут мөҥүүттэн, хаһыыттан ураты саҥаны истибэтэх Сылгыһыт Сүөдэр сордоох тойонун сымнаҕас тылыттан-өһүттэн сыа курдук ууллан хаалла. Н. Якутскай
Соппуруон олус кичэйэн суруйда. Онтон кыыс хараҕын утары көрөн уулла туймааран, билиэтин биэрдэ. Сиэн Чолбодук
Кэпсэтэр киһитэ Кэлэн биэрэрэ буоллар, Убураан ылыахтыы Уулла, уйадыйда. П. Тобуруокап
♦ Сүрэҕэ-быара уулунна көр сүрэхбыар
[Бүөтүр:] Мэлдьи сүрэҕиҥ-быарыҥ ол таптыыр киһиҥ туһугар ууллан тохто сылдьар буолар. А. Софронов
Дьиҥин ыллахха, Мааканы ахтан, сүрэҕим-быарым төһө да уулбутун иһин, миигин кытта олорор санаата суоҕун өтө билэбин. А. Бродников
Сүрэҕэ ууллар көр сүрэх I. Сэгэлдьитэ, Дэгэлдьитэ Өрө биэрэ, Үөрэ-дьүөрэ Үктэнэллэр, Үҥкүүлүүллэр Сахам кэрэ кыргыттара — Сүрэх ууллар аанньаллара. И. Федосеев
Тапталтан сүрэҕим уулла диэн Таала-манньыйа туойуохпун — Талаантан маппыт кириитиктэр: Сүрүн да, сүрэҕэ сыа буолан! Сөрүүҥҥэ сырыттын! — дэһэннэр, Сүөргүлүөх муҥнара буоллаҕа... П. Тобуруокап
Сүһүөҕэ уулла (уулунна) көр сүһүөх I. Кэнникинэн атаҕым улам ыараан, сүһүөҕүм ууллан барда. И. Данилов
Тойон таҥараттан көрдөһөрбөр сэниэм эһиннэ, тобуктуурбар сүһүөҕүм уулунна. «ХС». Уулла сытыйбыт — наһаа сымнаан, буортуйан, ириҥэ, чалахай курдук буолуор диэри сытыйбыт (хол., эт). ☉ Сгнить, разложиться (напр., о мясе)
Илииҥ уулла сытыйдын! (кырыыс.). Уҥкучахха көмөн уулла сытыйыар диэри уурунара үһү [тайах этин]. П. Тобуруокап
Уулла сытыйбыт хортуоппуй. ФНС ОАҮүС
ср. кирг. суйул ‘разжижаться’

1) таять, растаивать; растапливаться; хаар уулла снег растаял; арыы уулла масло растаяло, растопилось; уулбут арыы топлёное масло; 2) плавиться; тимир уулар железо плавится # уула сытый = сгнить (превратиться в полужидкую массу); сүһүөҕүм уулар я чувствую слабость в суставах, я нетвёрдо стою на ногах.

возвр.-страд. от уулаа = 1) обводняться; затопляться; увлажняться; ходуһа ууламмыт луг затоплен водой; 2) растапливать что-л. (для себя); быть растопленным, растапливаться; ууламмыт хаар растопленный снег; 3) разбавлять что-л. водой (для себя), быть разбавленным; ууламмыт испиир разбавленный спирт; 4) уст. иметь примесь меди (о серебре, золоте); ууламмыт көмүс серебро с примесью меди # хараҕа ууланна его глаза увлажнились.