аат.
1. Бааҥҥа уурдарыы харчыттан ыйыллыбыт сууманы устары көҥүллүүр дьаһаллаах сыаналаах кумааҕы. ☉ Чек (банковский)
Буҕаалтыр Кутуукап госбааҥҥа барар ыксаллаах докумуоннары, чиэктэри …… илии баттатаары киирбитэ. «ХС»
Чиэк кинигэлэрэ харчы тутааччы (казначей) илдьэ сылдьарыгар бэриллэллэр уонна умайбат дьааһыкка хараллаллар. КПЫ
Кумааҕы харчы сиэрэ суох оҥоһуллуутун утары охсуһарга чиэги туттууну көҕүлүү сатыыллар. В. Ленин (тылб.)
2. Атыылаһыллыбыт табаар сыаната ыйыллар хаасса толуона. ☉ Чек (кассовый). Чиэк оҕустаран, ас ылан баран, бодунуоһу миэстэтигэр илдьэн ууруллар. ЭХК

андылаа диэнтэн дьаһ. туһ. Андрей быйыл бииргэ үлэлиир табаарыһын дойдутугар таһааран андылатта
□ Саас, биир-икки киһини анаан андылатан, оҥкучах хастаран, онно уурдаран баран, ыкса күһүн от үлэтэ бүтүөр диэри анды, ээбиллэ этинэн аһыыр эбиттэр. «ХС»

кыыдамнаа 3 диэн курдук
Өрө кыыдамнатан түһэн, атахтаахтан эрэ быһый барахсаттар. Амма Аччыгыйа
Кырдал хонууга туос уурдаран Кылыйан кыыдамнаттым. Күннүк Уурастыырап
Күһүн сэндэҥэ мастаах чараҥҥа туртас үөрэ сүүрэн кыыдамнатан иһэрин көрүөххэ кэрэ буолар. И. Федосеев

харай диэнтэн хай.-ччы аата
«Үөрэммэтиҥ куһаҕан буолуо эбээт. Улааттаххына тугу үлэлиэххиний?! Арай ыалларга оҕо харайааччы буолуоҥ», — диэтэ ыалдьыт дьахтар. Дьүөгэ Ааныстыырап
Холобур, малы-баайы харайааччы атын дьон киниэхэ уурдарбыт малларынан туһаныа суохтаах, өскөтүн ол дуогабарга көрүллүбэтэх буоллаҕына. СГПТ

туохт. Аҕаанынан сытыылаа, кылаанын көннөр. ☉ Точить на оселке, направлять лезвие бруском, точильным камнем
Туоратынан тостон хаалтын Тура тэһиин уурдарбыт, Тобох-чээрэ хотуурун, «Чууһур-чааһыр» аҕааннаан, Толбон күҥҥэ оонньотон, Тохтоон тура түспүтэ. Күннүк Уурастыырап
Мин кинини [от охсор массыынаны], бүгүн игиилиир, аҕаанныыр санаалаах кэлбитим. «ХС»

туохт., эргэр. Кэнники аахсар курдук гына ким эмэ буру йун тиһэн, ааҕан ис. ☉ Вести счёт чьим-л. грехам, чтобы потом рассчитаться
Норуот өстөөхтөрө, төһө да кистэнэ-сабына, киитэрэйдии сатааҥ. Ону биһиги син биир арыйар, буруйгутун муунталыыр, айыыгытын арсыынныыр кыахтаахпыт. Г. Борисов
[Күн ыраахтааҕы Суут Балаакырга:] Эн ол-бу буруйуҥ-айыыҥ элбээн эрэр. Ити ни барытын муунталаан баскын бы лаахыга уурдарыам. ҮҮА

туохт.
1. Аты, оҕуһу миинэн иһэн, ойоҕоско атаххынан охсуолаан, тиҥилэхтээн соруй. ☉ Пришпоривать ногами коня (или быка), подгоняя его
Баһымньы Баатыр …… Бор Дьаҕылын ис куҥун илби тыбыйда, тас куҥун далбы тыбыйда да уурдаран оҕустаран хаалла. ПЭК ОНЛЯ III
2. Кыараҕастык хардыылаан биир кэлимник, чэпчэкитик хаамп, сүүр. ☉ Идти, бежать мелким шагом легко и ровно. Хааман тыбыйа турда
ср. др.-тэрк. тепин ‘пинками подгонять коня’

даҕ.
1. Алдьаммыттаах, дьиэктээх, буорту буолбуттаах (хол., киһи-сүөһү этин тас өттө). ☉ Подраненный, побитый, поврежденный (напр., о внешней поверхности тела)
Баастаах ат ыҥыыры уурдарбатыгар дылы (өс ном.). Байҕал баастаах балыгы туппат (өс хоһ.). Мин биэс сиринэн баастаах, өстөөх сиэбит, киһи аҥаара киһибин. Суорун Омоллоон
2. көсп. Ыар санаалаах (ис дууһатыгар). ☉ Раненый (душевно)
Баастаах бааһын тарбаама (өс хоһ.). Ити тыллар Хобоо баастаах сүрэҕин сытыытык тэһэ кэйдилэр. И. Гоголев
«Уоһуук», – диир ураты уйан, ураты уран саҥа кини баастаах сүрэҕин минньитэ нүөлүттэ. С. Федотов

кырый II диэнтэн холб. туһ. Уйбаанныын бииргэ кырдьыстым
♦ Кытары кырдьыспытым – 1) өр кэмҥэ (кырдьыахха диэри) бииргэ олорбут (хол., кэргэнэ, доҕоро). ☉ Тот, с которым вместе состарился (о супруге или друге)
Өксүүм, кытары кырдьыспытым, быһа гынаахтаабат буоллаҕа. П. Тобуруокап; 2) сааһын тухары иҥэриммит, үгэс оҥостубут дьарыга, үгэһэ. ☉ Привычки, навыки, приобретенные с годами
Булпун-алпын, кытары кырдьыспыппын, хаалларар күн дьэ тирээн кэллэҕэ. Кымаахтаан имнэнэр кыыбаҕа Кытары кырдьыспыт диэбиттэр: Үс сиргэ элимиэн төлүүргэ Үҥсэннэр уурдарбыт эбиттэр. П. Тобуруокап

даҕ.
1. Туох эмэ сүүйүүнү ылар кыаҕы биэрэр. ☉ Дающий право на выигрыш, беспроигрышный (напр., о лотерее). Сүүйүүлээх сойуом. Сүүйүүлээх латырыайа
□ Сүүйүүлээх ууруулар, ааттарыттан көстөрүн курдук, атын ууруулартан уратылаахтар. СКТ
Онон мин, туттаргытыттан кыра да ордор буоллаҕына, сүүйүүлээх кылаакка уурдарыҥ диэн сүбэлиибин. «Кыым»
2. Тус бэйэҕэ барыһы аҕалар, барыстаах. ☉ Сулящий выигрыш, выигрышный (напр., о положении, ситуации)
Тумусов ньалҕарытар, иирсээннээх боппуруоһу сөптүк көннөрбүт аатыраары бэйэтигэр сүүйүүлээх балаһыанньаны оҥостунар. Р. Баҕатаайыскай
Манчаары Баһылай Чоочо баай бары дьону барытын араас суол сүүйүүлээх кэпсэтиинэн боборун, кыайарын өйдөөбүт. МНН