и. д. от уҕарый = 1) смягчение, успокоение; 2) приостановка, прекращение.

1) смягчаться, успокаиваться, униматься; уоҕа уҕарыйда его гнев утих; 2) приостанавливаться, прекращаться; уу кэлэрэ уҕарыйда вода перестала прибывать.

уҕарый диэнтэн хай
аата. Айдаан арыый уҕарыйыытын саҕана Айаан: «Бары халлаан үөрэҕэ үөрэхтээх дьоҥҥут! Эмиэ олоххо туох да сыһыана суоҕу туойан бардыгыт!». Н. Лугинов
Дьон ити кэпсэтиилэрэ уҕарыйыыта, Уһун Уйбаан: «Мин киһи хомуйабын. Артыал тэринэн көмүстүү бараары гынабын», — диэбитэ. Н. Якутскай

туохт.
1. Уоҕуҥ-күүһүҥ хараан, намыраа, мөлтөө. ☉ Пойти на убыль, на спад (в объёме, силе)
«Дьэ, ити баар, — Дьэлмэ кэпсэтии уҕарыйаары гыннаҕына, эбии күөртээн биэрэн иһэр. — Биир кыһалҕа атынтан үөскүүр». Н. Лугинов
Бу тухары улахан унньуктаах охсуһуу уҕарыйбат, тохтообот. Н. Якутскай
Уот силлиэ холорук уҕарыйан, астан, улам намырыйан истэ. С. Тимофеев
△ Туохтан эмэ өрүкүйэн баран уоһун, уоскуй. ☉ Успокоиться, уняться, улечься (о волнении, страсти)
Онтон, уоҕа-төлөнө уҕарыйбытын кэннэ, кыратык, быһыта-орута тыл бырахсан кэпсэттибит. Н. Заболоцкай
[Сөдүөччүйэ:] Уой, доҕоруом! Уурай, тохтоо-болҕой! Уоскуй, уҕарый эрэ! А. Сыромятникова
[Сидор Сидорович Ираҕа суругар:] Эн биһиги уоттаах тапталбыт хаһан да уҕарыйыа суоҕа, өрүү тыыннаах кэрэ сибэккилэринэн киэркэйэн, сириэдийэ, симэнэ туруоҕа. В. Ойуурускай
2. көсп. Намыраа, тохтоо (ыарыы күүһүн туһунан). ☉ Стихнуть, отступить (о болезни)
Байанай быарын тииһигэ — эмиттэн дуу, итиигэ угуттанан дуу, — арыый уҕарыйда. Софр. Данилов
Ыарыыта уҕарыйыах быһыыта биллибэтэ, хата эбии сэтэрэн истэ. «ХС»
Ый саҥа төрөөһүнэ киһиэхэ улаханнык дьайар, ити кэмҥэ киһи бэл ыарыыта уҕарыйар, санаммыт санаатын толорор. «Чолбон»