спокойно, тихо || спокойный, тихий; нам-нум буол = утихать, успокаиваться; угомониться. й намсыгыр свисающий, обвисающий, обвислый (об ушах, одежде и т. п.).

чып бар= утихомириваться, успокаиваться, угомониться; кини чып барда он утихомирился; оҕолор чып бардылар дети угомонились # чып кистэлэҥинэн совершенно секретным, тайным путём.

туохт. Намыраан уостан бар, уоскуй. ☉ Успокоиться, уняться, угомониться
Тааҥкалар ааһар тыастара улам намырыйан, сүтэн барар. Амма Ач чыгыйа. Оҕустар айдааннара арыый ааһан, барыта намырыйан, уу чумпу буолан барбыта. Н. Заболоцкай
Сэргэлээх мааны хатыҥнарын Сэбирдэхтэрин бүтээттиҥ, Тыал уоскуй, ыл намтаа, на мырый. Тыын ылыам, сынньатыах этиҥ. И. Эртюков

сыһ. Дьоҥҥо биллэ-көстө сатаабакка. ☉ Незаметно для окружающих, тихо
Эн, буруйдаах киһи быһыытынан, онуоха-маныаха диэри дьылы сырыт.  Дьиэлэригэр улахан кыыстарын аннынааҕы уоллаах-кыыстара, киэһээҥҥи сменаҕа үөрэнэн кэлэн, муннукка-ханныкка дьылы сылдьаахтыыллар. «ХС»
◊ Дьылы бар (буол) - эмискэ саҥата-иҥэтэ суох, тыаһаабат-ууһаабат буол. ☉ Внезапно затихнуть, перестать говорить, шуметь, угомониться
Ханна эрэ от быыһыгар Кутуйах «чыып» диэт, дьылы барар. П. Тобуруокап
Оройуон киинэ субуотаҕа Оһуокайдаан бүттэ пааркаҕа: Саҥа-иҥэ дьылы барда, Сылайбыт село нуурайда. М. Тимофеев
Дьоннор арҕам-тарҕам ыһылыннылар, сиргэ хаптайан дьылы бардылар. А. Фадеев (тылб.)

туохт. Им-дьим бар, чуумпур. ☉ Затихать, угомониться
Оҕолор остуолга утарыта олорон дьылыйан уруоктарын үөрэтэллэр. Н. Габышев
Сарсыарда, күөх бочур ойууру кырыйа Тыаһа суох дьылыйан иһэбин. Сииктээх көп лабааны арыйа-арыйа Сөрүүн тыа иһигэр киирэбин. Дьуон Дьаҥылы
Оҕолор тоҕо эрэ дьылыйдылар, тугу эрэ гыналлар быһыылаах. СГФ СКТ
△ Биллибэт-көстүбэт гына сас, биир сиргэ бүк. ☉ Притаиться, затаиться, стать незаметным
Аянитов, ибир да гыммакка, тыаһа суох тыын быһаҕаһынан тыынан, дьылыйан сытта. Софр. Данилов
Кыым хотоолго тыаһа суох дьылыйа сыттаҕына, эмискэ иннигэр адьас чугас икки хара күлүк бэрис гынар. С. Никифоров
Бу сүтүктээһин уонна көрдөбүл кэмигэр Ыстапаан хоммут балаҕаныгар дьылыйан олорбута. И. Никифоров

нам-нум буол кэпс. — 1) уоскуй, намыраа; орун-оннугар түс. ☉ Успокоиться, утихомириться, угомониться; встать на свои места
Оскуола оҕолоро нам-нум буолан үөрэнэн бардылар. Н. Якутскай
Олох эмиэ эйэлээх ыллыкка киирэн нам-нум буолан испитэ. А. Бэрияк; 2) туох эмэ түбүктэн быыс булан иллэҥсий, сололон. ☉ Освободиться, избавиться от забот, обрести свободное время
«Нам-нум буолан баран, атым сураҕын-садьыгын истэ, улу ус к и иниг э р к иири эм», — диэн суоттана сылдьыбыта. И. Федосеев
Бээ, нам-нум буоллахха Туйаараны сахалыы үөрэт диэн көрдөһүллүө. В. Гаврильева

сыһ., кэпс. Туох да саҥата иҥэтэ, тыаһа-ууһа суох, олус чуумпутук, ньим курдук. ☉ Совершенно тихо, молча, в полной тишине
Бэл, айаҕа дэҥҥэ хам буолар Халытар ылы-чып олорбута. Софр. Данилов
Ылы-чып буолбут, Ырыа-тойук ыыра малыйбыт. Күннүк Уурастыырап
Муостаҕа сыппыт хамначчыттар хамсыахтарын да куттанан ылы-чып сыттылар. И. Гоголев
Ол кэмҥэ дьиэ дьоно бука бары дөйүөрбүт курдук буолан, ылы-чып олордулар. Д. Таас
♦ <Ылы>-чып барда — саҥата-иҥэтэ суох, им-дьим барда, иһийдэ, чуумпуран хаалла. ☉ Угомониться, утихомириться
Аана саҥарбата, оҕонньор киирбититтэн ылы-чып баран хаалла. М. Доҕордуурап
Тойоттору куһаҕан харахтарынан көрдөллөр да, ылы-чып бардылар. «ХС». Ылы-чып буолла — уу чуумпу буолла. ☉ Наступила полная тишина
Ити кэнниттэн балаҕан иһэ уу чуумпу, ылы-чып буолла. И. Никифоров

саҥа алл.
1. Соһуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает удивление
«Һуу! Хайа, бу тугуй?» — дэстилэр утуйа сытан уһуктубут дьон. Күндэ
Харытыана соһуйбут курдук: «Һуу, ыйыппытыҥ буоллар тахсыам этэ», — диэтэ уонна саатта даҕаны, кыбыһынна даҕаны. П. Ойуунускай
[Нүһэр Дархан:] Һуу, бу тугуй? Иирдим дуу? Эмэгэт илэ саҥарда. Сэтим-сэлээним Туолара чугаһаабытын Биттэннэҕэ дуу? И. Гоголев
△ Улаханнык сөҕүүнү көрдөрөр. ☉ Выражает восторг, изумление
[Лэкиэс:] Һуу, туох ааттаах куйааһа таҥнары сатыылаата! С. Ефремов
2. Уоскуйууну көрдөрөр. ☉ Выражает успокоение, умиротворение
Һуу, хата баттаһа кэлбиппин. Н. Якутскай
«Һуу, түксү, түксү!» — артыыска, наһаа илистибит быһыынан, өрө уһуутаабытынан сүүрэн тиийэн дьиэлээх хотун аттыгар олоруна охсон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
«Һуу, дьэ бэрт!» — Ылдьаа олоппоһун өйөнөрүгэр чиэстэнэн, өрө мэтэрийэ-мэтэрийэ, астына тыыллаҥнаан ылла. Н. Лугинов
♦ Һуу гын (диэ) — туох эрэ улахан сүпсүгүрүү, ыгылыйыы биитэр илистии кэнниттэн уоскуй. ☉ Успокоиться, угомониться после больших хлопот, суеты, напряжённых обстоятельств или крайней усталости
Туллукчаана уонна Чаахаба ыксаабыттара, ыгылыйбыттара ааһан, сирэйдэрэ сырдаан «һуу» дэһэ түстүлэр. В. Протодьяконов
Хобороос суругу ньилбэгэр ууран баран һуу гынан өрө тыыммыта. П. Аввакумов
Дьөгүөр түһүөхтээх тохтобула кэлбитигэр кыбыллан-кыбыллан син таҕыста, дьэ арыый һуу гынна. «ХС»