I и. д. от уһаар= I 1) плавление, плавка; ыстаалы уһаарыы плавка стали; 2) закаливание, закалка (напр. ножа); 3) перен. закалка.
II и. д. от уһаар= II 1) сплав; маһы уһаарыы сплав леса; 2) перен. разг. избавление (от чего-л. ненужного).

I 1) плавить; тимири уһаар = плавить железо; 2) калить, закаливать; сүгэ биитин уһаар = закалить лезвие топора; 3) перен. закалять; охсуһууга уһаар = закалить в борьбе/
II 1) сплавлять; маһы өрүһүнэн уһаар = сплавлять лес по реке; 2) перен. разг. сплавлять кого-что-л., избавляться от кого-чего-л.

I
уһаар I диэнтэн хай
аата. [Күкүр Уус:] Тукаам, хомуһуҥ этигэнинэн да эриэккэс буолуо, эйиэхэ куһаҕан гына оҥоруом дуо, уһаарыыта табыллыбыт. Суорун Омоллоон
Былыргы саха уустара ханнык таастан тимири уулларан ылары, ол тимир уруудатын тус-туспа бэрийэн, үлтүрүтэн, кыралаан, уһаарыыга бэлэмнээһини дэгиттэр сатыыр этилэр. ИЕВ СУу. Аллитерацияны силлабиканы кытта холбуу уһаарыы Ойуунускай хоһооннорун пуорматын үөскэппитэ. Күн т.
◊ Тимири уһаарыы (тимир уһаарыыта) көр тимир II
Саха сирин чинчийбит үөрэхтээхтэр суруйалларынан, былыр тимири уһаарыынан Бүлүү сүнньэ аатырар эбит. СНЕ ӨОДь
Курумчинскай култуура саамай уратылаах бэлиэтинэн тимири уһаарыы эбит. ЕВФ УуДК
Маннааҕы чохтоох сир тимир уһаарыытыгар туттуллар чоҕу биэрэр буолуоҕа. БИ СТ. Уһаарыы тимир — хатарыылаах тимир. ☉ Закалённый (о железе, металле)
Күлүмэх күүстээх дьон Уһаарыы тимир эллээн, [хомуһу] Уос тойуга оҥороллор. С. Тарасов. Хомус тыла буускап хотуур тимиринэн оҥоһуллубут, оттон сыҥааҕа уһаарыы тимир эбит. ЧАИ СБМИ
II
уһаар II диэнтэн хай
аата. Кини аҕата, Дьөгүөр оҕонньор, куоракка мас уһаарыытыгар үлэлиир. Т. Сметанин
Сыл курдук пуорка мэхээнньиктиир, онтон тутуу маһын уһаарыыга үлэлиир. И. Егоров
Болуоту уһаарыы сатабыллаах буолары эрэйэр. «ХС»

I
туохт.
1. Тимири, көмүһү (атын да металы) ууллар. ☉ Плавить, выплавлять металл из руды (напр., железо, золото)
Аны кэлэн мин кыһам кытыастыа, мин кыстыгым көмүһү-алтаны уһаарыа, уулларыа дуо? Суорун Омоллоон
Уйбаан уус: «Уһааран, уулларан уус ахан буоллаҕым», — диэн субусубу ыллаан куйаарар. М. Доҕордуурап
Манна тимир уустара болгуолары уһаарар оһохторо бааллара. МАП ЧУу
2. Ууллубут тимири (атын да металы) хатаран таһаар (собуоту этэргэ); тимири хатар, хатаран тугу эмэ оҥор (тимир ууһун этэргэ). ☉ Закаливать металл (напр., на заводе); изготовлять что-л. путём закаливания (о кузнеце)
Кэтит биилээх, чараас иэдэстээх чэпчэки баһымньылары уһааран, кыстыгын тыаһа лыҥкыныы ыллаата. М. Доҕордуурап
Уһааран оҥоруох тустааххын Дьикти тимиртэн иччилээх тыллааҥҥын Хомуһуннаах хомуһу хоҥкунас тыастааҥҥын. «ХС»
Соҕурууҥҥу собуоттар хайыы-үйэ чугууну тымныылыы үрдэрэн уһаарбыттара, таҥастаабыттара. «Кыым»
3. көсп. Тугу эмэ буһаран-хатаран, оҥорон таһаар. ☉ Строить, создавать что-л. упорным трудом, ковать (напр., счастье)
Баҕарабын мин бары дьоҥҥо Саргы эҥээрдээх саҥа дьылы, Уус тыл уйадытар баай абын Уһаарар поэт чулуута төрүөн. И. Эртюков
Саҥа олох сайдарүүнэр Кылаассабай охсуһуутун Кыһатыгар уһаарбытыҥ. Күннүк Уурастыырап
Олоҕу кини бэйэтэ оҥорон, уһааран, инники кэккэҕэ испитэ. Э. Соколов
◊ Тимир (тимири) уһаар көр тимир II
Апполинарий аҕата тимир уһаарар собуокка литейщик этэ, ийэтэ дьиэтигэр олороро. П. Филиппов
Былыр саха уустара тимири хайдах уһааралларын туһунан М.Я. Струминскай …… сиһилии суруйбута. СНЕ ӨОДь
Археолог А. П. Окладников тимир уһаарар оһохтор ордон хаалбыт тобохторун булаттаабыта. ДНА СХБКК
II
туохт. Сүүрүк устун уһуннаран атын сиргэ ыыт, илт (хол. маһы). ☉ Сплавлять по воде (напр., древесину)
Сайын өрүс баһыттан тутуу маһын уһаардахпытына, бэйэбэр биир кыра дьиэ маһын аҕалыныам, туспа ыал буолуом диир. Болот Боотур
Биһиги Дьокуускайга болуот уһааран иһэр дьону кытта олорсон, өрүһүнэн айаннаан киирбиппит. «ЭК»
Уста сылдьар носуоһу сүүрүк эбэтэр тыал уһаарбатын наадатыгар дьаакырданыахтаах. БАА ОКН

v. to cause to float