сыһ. Үллэн, баллайан тахсыбыттыы. ☉ Так, чтобы становилось вздутым или раздутым
Тэлгэһэҕэ кураанах сири булан баллаччы сытыйбыт ынах этэрбэһин быһаҕынан кыһыйа турда. Тумарча
Утуйа сытааччы томороон уостарын хаадьаҥнатан кэбистэ уонна эмиэ ыһыктан баллаччы түһэрдэ. Р. Кулаковскай

аат.
1. Уһун, төгүрүк, көҥдөй предмет. ☉ Длинный пустотелый предмет, обычно круглого сечения, труба. Уу турбата
□ Толору астаах туорааҕы тимир турбанан дьааһыгар таҥнары куппутунан барда. М. Доҕордуурап
Антон тимир турбаны хаадьаҥнатан көрдө. Н. Габышев
Сатаатар, оһох турбатыттан күөх буруо унаарыйбат. Дьүөгэ Ааныстыырап
2. муус. Алтантан эбэтэр мастан оҥоһуллубут үрэр мусукаалынай тэрил. ☉ Духовой медный или деревянный музыкальный инструмент, труба. Быраатым турбаҕа оонньуур
◊ Турба батас көр дурба
Уһун сула турба батастарынан, хаһыытаһа-хаһыытаһа, хардаҕас курдук хайыта кырбаспыттар. П. Ойуунускай
[Буура Дохсун бухатыыр] уһун турба батастарын устатынан дьаарыстыы тутан сүктэ. Эрилик Эристиин
Уолусхаҥҥа туттар Уһун турба батаһынан Тоҕута сыста. «ХС»

сыһ.
1. Алдьаммат, сөллүбэт гына кытаанахтык, бигэтик. ☉ Так крепко, чтобы не теряло свою цельность, исправность; крепко, прочно, твердо. Бөҕөтүк оҥор. Бөҕөтүк тик
□ Билэҕит мин маһы туттарбын, Уус өйүм, мындырым оҕото! Ол дьиэбин бөҕөтүк туттарбын, Олоруо мин оҕом оҕото. «ЭК»
Антон …… тимир турбаны, төһө бөҕөтүк иҥнэн турар эбитий диэбиттии, хаадьаҥнатан көрдө. Н. Габышев
2. көсп. Ыһыллыбат, сатарыйбат курдук олохтоохтук. ☉ Без признаков неустойчивости, несогласия; прочно, основательно
Чөркөөххө партийнай ячейка бөҕөтүк тэрилиннэ. Бэс Дьарааһын
Көрүллэр кэм [20-с сыллар] кэлин уһугун диэки уус-уран кэпсээн жанра бөҕөтүк олоҕурбута уонна бастакы сэһэннэр бэчээттэммиттэрэ. ССЛИО
3. көсп. Халбаҥа, саарбаҕа суох бигэтик, кытаанах туруктаахтык. ☉ Без сомнений, без признаков изменчивости и шаткости; прочно, крепко (напр., убеждаться в чем-л. или устанавливаться)
Билигин Таня колхуос үрдүнэн ытыктанар биллиилээх ыанньыксыт буола үүннэ. Кини колхуос суолугар бөҕөтүк үктэннэ. М. Доҕордуурап
[Максимов:] Саха дойдутугар үлэлээн иитинээччилэр эмиэ хайаан да кыайыахтара диэн бөҕөтүк эрэнэбин. Амма Аччыгыйа
Эйэни охсуһан, кыайан ыллахха уонна бүөбэйдээтэххэ, бөҕөтүк олохсуйуо. Г. Колесов
4. түөлбэ. Кытаанахтык, ирдэбиллээх куолаһынан. ☉ Строго, жестко. «Пал Палыч! — диэбитэ кини кэһиэхтээх куолаһынан бөҕөтүк. — Эн холуоһаҕын хайаатыҥ?» Н. Заболоцкай