Якутские буквы:

Якутский → Русский

хаалык

1) кольцо лыжной палки; 2) диал. лыжная палка; 3) уст. чехол для лука.

Якутский → Якутский

хаалык

аат.
1. Хайыһар тайаҕа (хаарга тимирбэтин диэн аллараа өттүнэн туора төгүрүк иилээх). ☉ Палка (лыжная)
Мотя хайыһарын хаалыгынан хаары ойуулуу турда. Н. Босиков
Хаалыктар хаарга кулун туйаҕын курдук суолу хааллара-хааллара кыыраҥнастылар. Ф. Софронов
Кыыс хайыһар хаалыгар түөһүн тирээн, хаар ньууругар күн уотун кыыма араас өҥүнэн оонньуурун одуулаһан турбахтыыр. И. Сысолятин
2. эргэр. Ох (чаачар) сааны, оноҕоһу угар хааһах. ☉ Оружейная сума для лука, стрел, колчан. Чаачарын, оноҕоһун хаалыгар угунна
◊ Хаалыктаах хаамыы спорт. — икки илиигэр тайаҕы (хаалыгы) анал ньыманан туттан, хаамыынан эти-хааны эрчийиигэ аналлаах дьарык. ☉ Вид физической активности, в котором используются определённая методика занятия и техника ходьбы при помощи специально разработанных палок, скандинавская ходьба
Майаҕа хаалыктаах хаамыы киэҥник тэнийэн, хаамааччылар биллэ элбээбиттэр. «Эркээйи». Тэҥн. эмпэрэ II

Еще переводы:

бамбук

бамбук (Якутский → Русский)

бамбук || бамбуковый; бамбугу олордуу посадка бамбука; бамбук хаалык бамбуковые лыжные палки.

хаалыктан

хаалыктан (Якутский → Якутский)

туохт. Хаалыкта ыл, хаалыктаах буол. ☉ Иметь, приобретать лыжные палки. Саҥа хаалыктанна
□ Бу сырыыга хаалыктаннаҕына сатаныыһы. «ХС»

кыыраҥнас

кыыраҥнас (Якутский → Якутский)

кыыраҥнаа диэнтэн холб. туһ. Хаалыктар хаарга, кулун туйаҕын курдук суолу хаалларахааллара кыыраҥнастылар. Ф. Софронов
Ыттар үрэх тоҥотугар тахсаат, аны бууттара быстарынан сырсан кыыраҥнастылар. А. Кривошапкин (тылб.)

элбэрэ

элбэрэ (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Хаалык. ☉ Палка (лыжная)
Володя хайыһарынан бастаан тэбиннэ. Күүһүн муҥунан сүүрэр. Элбэрэтинэн анньынар. И. Данилов
Элбэрэтинэн анньына-анньына сүүрэн куйаарта. «Чолбон»
ср. эвенк. сэвгурэ, хэвгурэ ‘лыжная палка’

антенна

антенна (Якутский → Якутский)

аат. Араадьыйа-долгуннары биэрэр уонна тутар оҥоһук. ☉ Антенна
Башня чыпчаалыгар билигин радиостанция уонна телевизионнай станция антенналара бааллар. ТГП ЕЭА
Быраҕыллыбыт хайыһар хаалыктарынан, алдьаммыт походнай орон тимиринэн антенна оҥорбута. «ХС»
«Хата ыл, араадьыйабытын олордо охсуох», — диэн баран, суоппар антеннатын тарпытынан барда. Р. Кулаковскай

тайаныах

тайаныах (Якутский → Якутский)

аат.
1. харыс. т. Атах; ат туйаҕа; хаалык, эмпэрэ. ☉ Нога; копыто лошади; лыжная палка с кружком.
2. Кирилиэс тутуһар сыҥаһата. ☉ Ограда по краю лестницы, перила
Тубянскайга барыы боппуруоһун быһаарыллыбытынан ааҕан, Устин биэтин кирилиэс тайаныаҕар баайда уонна бырабылыанньа дьиэтигэр барда. М. Шолохов (тылб.)

хаамыы

хаамыы (Якутский → Якутский)

  1. хаамп диэнтэн хай. аата. Кинилэр хаамыыларын улам бытаардан, хамначчыттар дьиэлэригэр чугаһаатылар. М. Доҕордуурап
    Хотуурдаах Тайыыла барахсан түргэн хаамыынан дэгэлдьийэн, алааһы ортотунан хайа тэлэн тахсара адьас субу баарга дылы эбээт! А. Бэрияк
  2. Киһи биир хардыытыгар тэҥнэһэр уста кээмэйэ. ☉ Мера длины, равная одному шагу
    Чанчыгар соҕотох кураайы тииттээх үрдүк тумулу сүүсчэкэ хаамыы уҥа өттүнэн халты таҕыста. Амма Аччыгыйа
    Хобороос Кыһалҕаттан аҕыйах хаамыыны тэйэ хаамта уонна күөмэйин оҥостордуу сөтөллүмэхтээтэ. И. Гоголев
    Сүүсчэкэ атыл хаамыыны барарбын кытта, арай иннибэр ыарҕа быыһыгар хаар үрдэ толбоннуран көһүннэ. Болот Боотур
    Слепцов кылыйан ити туоһу биир хаамыы кэриҥинэн аһара түспүтэ. СВГ СБ
  3. көсп. Туох эмэ төһө түргэнник баран иһиитэ, тиэмпэтэ. ☉ Ход, процесс чего-л., темп
    Холкуос бэрэссэдээтэлэ от хомуурун хаамыытын туһунан Ананийы кытта киирэн сүбэлэһэн тахсар. М. Доҕордуурап
    Кэлиҥҥи кэмҥэ олох хаамыыта түргэтээн, элбэх уларыйыылар буолуталаатылар. «Кыым»
    Бары билэбит ээ, күн-дьыл хаамыыта хойутаабат уонна уларыйбат, урукку кэмигэр хатыланан иһэр. ЯВВ КЭКТ
  4. саахымат., дуобат. Саахымат фигуратын, ньыкааны атын хонууга сыҕарытыы, көһөрүү. ☉ Ход (в шахматах, шашках)
    Дуобаттан илиигин араардаххына эрэ хаамыы ааҕыллар. КМЕ ДХА
    ♦ Атыыр оҕус алтаҕа, хат дьахтар хаамыыта көр алтах
    Атыыр оҕус алтаҕа, Хат дьахтар хаамыыта Ханнык бөрүкү буолуой? Хааһахтыы үҥкүрүйэн истэ, Баҕарахтыы сыылан истэ. А-ИМН ОЫЭБЫ. Быт хаамыыта көр быт. Бадараана бэрт буолан быт хаамыытынан айаннаан, киэһэ нэһиилэ дьиэлэрин булбуттара. Кутуйах хаамыытынан — кыһыҥҥы күн сыыйа бытааннык уһуурун бэлиэтиир кээмэй (быһа холоон, кыһын күн уонна түүн тэҥнэһэр кэмэ бүтүөҕүттэн Ороһуоспаҕа диэри кэм). ☉ Мера времени, равная незначительному отрезку, на который ежедневно удлиняется световой день (приблизительно от дня зимнего равноденствия до Рождества Христова — букв. мышиным шагом)
    Тохсунньу чугаһыгар күн кутуйах хаамыытынан уһуур, Ороһуоспаҕа оһох төрдө сырдыыр диэн буолар. КНЗ ОО
    Күнэ-дьыла тохтообукка дылы буолла, күнүһэ син ааһар, түүнэ кутуйах хаамыытынан сыҕарыйар. «ХС»
    Хаас хаамыыта көр хаас I. Эһиги «хаас хаамыыта» диэн тугун билбэккит буолуо, ол — эписиэр саллааты накаастыыр биир ньымата. «ХС»
    ◊ Кэтэһэр хаамыы көр кэтэс. Саахымат оонньуурга кэтэһэр хаамыы диэн баар буолар. Сиик хаамыыта — иистэнэргэ сиик барар, оҥоһуллуохтаах сирэ. ☉ Линия шва
    Сиик хаамыыта, охторуута биир тэҥ буоларын ситиһэ сатаан, иннэ суолун бастаан бүргэһинэн үүттээн бэриллиэхтээх. «ХС»
    Сиик хаамыытын, төгүрүк оһуор сурааһынын туоска бэлиэтииргэ икки атаҕар иннэлээх циркуль туттуллар. ГПП ТО
    Хаалыктаах хаамыы көр хаалык. Майа сэлиэнньэтигэр хаалыктаах хаамыы кулуубун чилиэннэрэ Герой Ф.Г. Попов сквериттэн Кыайыы монуменыгар диэри эрчимнээхтик хаамтылар. «Эркээйи». Билигин хаалыктаах хаамыы өрөспүүбүлүкэбитигэр киэҥник тарҕанна. «Саха с.». Хаамыы эһэтэ кэпс. — арҕаҕар киирбэккэ сылдьар, торҕоннообут эһэ. ☉ Медведь-шатун
    Ити кэнниттэн кэпсэтии хаамыы эһэтин тула эргийбэхтээн ааста. Н. Заболоцкай