ый-күн буол — күн-ый буол диэн курдук (көр күн)
Уолу букатын иэдэтиэҕин, хата, өлбөт быаҕа, тайаҕа тостон ый-күн буолбута. Н. Заболоцкай
Оҕонньор харбыйбыт күкээркэй моонньун дьүккүччү тутунна, көҕөрөн хаалбыт уоһун хаанньатан таһаарда, кэһиэхтээх куолаһынан: «Судаар! Күн-ый буол!» — диэхтээбитэ. И. Тургенев (тылб.); ый-күн курдук алтыһыахпыт фольк. — киһи эйэлэспэт кырыктаах өстөөҕөр саанан этэр тыла: хаһан эрэ син биир көрсүһүөхпүт, ол көрсүһүү ордук ынырык, кутталлаах буолуо. ☉ Говорят непримиримому врагу с угрозой, что следующая встреча не сулит ничего хорошего (букв. сойдёмся [когда-нибудь], как солнце с луной); ый-күн кырыата баҕайы түөлбэ. — ырыган, элбэхтик да аһаатар топпот, уойбат сүөһү. ☉ Худая, тощая скотина (которая не только не отъедается, но и не набивает брюха, хотя бы и много ела). Син мэччийэр, аһыыр курдук да, ый-күн кырыата баҕайы баар дии; ый-күн ыһыаҕа гын (оҥор) — тугу да кэмчилээбэккэ, ордорбокко бүтүннүүтүн ыһан-тоҕон, матайдаан кэбис, бараан бүтэр. ☉ Раздавать все съестные припасы без расчёта и экономии; промотать всё имущество и деньги (букв. делать праздник в честь Солнца и Луны; фразеологизм связан с обрядом встречи лета: на весенних празднествах, устраиваемых в честь небесных божеств, якуты брызгали кумыс вокруг места игрищ)
Чаарчахаан [Моҕус] этин эттээн ый-күн ыһыаҕа гынан ыһан кэбиспит. Саха фольк. «Субу түүн эһэ кэлэн …… бурдукпун ый-күн ыһыаҕа оҥороро чахчы!» — диэн кини сулана турда. Н. Заболоцкай
Суордар булдун тырыта-хайыта тыытан, ый-күн ыһыаҕа оҥороллор. И. Федосеев
Ороспуойдар …… барыларын кыргыталаан, ураһаларын уматалаан, үөдэн-таһаан оҥорон, ый-күн ыһыаҕа гынан кэбистилэр. Сунтаардар ыл.