и. д. от хаарый =.

1) обжигать, жечь, вызывать ощущение жжения (о чём-л. горячем, холодном, едком и т. п.); хобордоох илиибин хаарыйда сковорода обожгла мне руку; тимир ук тымныыга киһи илиитин быһа хаарыйар железная рукоятка на морозе обжигает руку; өтүүккэ илиибин хаарыйдым я обжёг себе руку об утюг; 2) перен. разг. высмеять кого-что-л., пройтись по чьему-л. адресу; 3) разг. наскоро зажарить, поджарить что-л.; эти хобордооххо хаарый = наскоро поджарить немного мяса на сковороде.

хаарый диэнтэн хай
аата. Тоня, олох уустук, хаҕыс хаарыйыыта барыта эйиэхэ тиксибитэ ыарахан. Огдо
Хотугу чысхаан тыал хаарыйыытыттан харыстанар таҥас наада. «Чолбон»
Маҥнайгы таптал оҕо-туҥуй сүрэхпитин итиинэн-тымныынан хаарыйыытын итинник билэн турабыт. ЖЕА ТС

туохт.
1. Киһи этэ аһыйар, ыарыыланар гына сытыытык тымныынан биитэр итиинэн салаа, билин. ☉ Вызывать ощущение жжения, обжигать, жечь (о чём-л. горячем или холодном)
Сарсыардааҥҥы дьыбар кулгааҕын хаарыйда, сымнаҕас түү былаатынан саба тардынна. А. Сыромятникова
Түүҥҥү тымныы салгынтан чараас таҥаһым эппин тыбыс-тымныынан хаарыйар. В. Иванов
Күлүмнүүр күн уота Көхсүгэр тыкпыта Уорҕатын таһыйар, Уотунан хаарыйар. «ХС»
2. Хаһыҥнаа, тоҥор. ☉ Подморозить, прихватить
Хаар хаһыҥ маҥнай нарыннамчы хатыҥ мастары хаарыйда. И. Сысолятин
Оҕурсуну үүннэрэргэ кылаабынайа тымныы хаарыйбат сирин булуу буолар. ФНС ХО
3. көсп., кэпс. Кими эмэ сирэй-харах ас, хомуруй, кириитикэлээ. ☉ Подвергать кого-что-л. критике, указывать на недостатки
Кириитикэбэр аан бастаан дириэктэри хаарыйыам, онтон сопхуоһу даҕайыам. Н. Габышев
Кырдьаҕас үлэһит эдэри үөрэтэ таарыйа, биир обургу мунньахха хаарыйан турардаах. И. Павлов
Форумҥа тыа оскуолатыгар үөрэтии хаачыстыбата намыһаҕын хаарыйбыттар. «Кыым»
4. көсп. Ыар өйдөбүлү хаалларан, ыарыылаахтык биллэн аас, таарый (тугу эмэ этэргэ). ☉ Больно задевать когочто-л., ранить (о чём-л.)
Сэрии кэннинээҕи кырыымчык, тиийиммэт-түгэммэт олох ыар тыына барытыгар биллэрэ, хаарыйан ааһара. В. Гаврильева
Маша ити эппит аҕыйах тыла Николай сүрэҕин ыарыылаахтык хаарыйда. А. Сыромятникова
Дьулус иннигэр олох хаҕыс салгына хаарыйа охсубут, уйулҕатын хаһыҥҥа хаарыйтарбыт кыысдьахтар олорорун саҥардыы өйдөөн көрдө. С. Юмшанов
◊ Хаарыйар от — ытырыык от диэн курдук (көр ытырыык)
Бохсурҕана, хаарыйар от, зверобой суурадаһыннарынан сайҕаатахха, баттах сыата эмиэ аҕыйыыр. ФВН ТС
Сааһыары сайын кыылга сүмэһиннээх аһылыгы оҕуруот аһынан, хаппыыста сэбирдэҕинэн, хаарыйар отунан уо. д. а. үүнээйинэн толоруллар. САССР КИиФ
Саһылы иҥэмтэлээхтик аһатыыга сүбүөкүлэ, кучу, хаарыйар от, мас сэбирдэҕэ, онтон да атыттар туһалыыллар. БЗИ СА
ср. др.-тюрк. хавыр, хаҕур, хоҕур ‘жарить, калить’, кирг. каары ‘прижигать калёным железом’