Якутские буквы:

Якутский → Русский

хааччахтан=

возвр.-страд. от хааччахтаа = 1) ограничиваться, лимитироваться, быть ограниченным, лимитированным; 2) регламентироваться, быть регламентированным.

хааччах

1) загон для скота; сүөһүнү хааччахха хаай = загнать скот в загон; 2) перен. препятствие, препона; ограничение; запрёт; ас барыта туох да хааччаҕа суох атыыланар все продукты отпускаются в магазине без всяких ограничений.

Якутский → Якутский

хааччах

  1. Сайыҥҥы кэмҥэ сүөһүнү, табаны быстах хаайан аһатарга аналлаах күрүөлээх мэччирэҥ сир. Летнее огороженное пастбище, загон для скота, оленей
    Субан сүөһү барыта бииргэ кыараҕас хааччахтарга сайылаан турбута. «Чолбон»
    Хааччаҕы таба кыайан дабайан тахсыбат гына, үрэх икки өттүгэр сытар хайалар чугасаһар сирдэринэн быһаллар. ТНС ОКТК
    Убаһалар хааччах иһигэр үчүгэйдик үөрдүспүттэрин кэннэ, атын сылгы орооспот сиригэр үүрэн таһааран хастарар ордук. ҮБНьТ
  2. көсп. Тугу эмэ гынары бопсуу, тугунан эмэ муҥурдааһын. Препятствие, запрет, ограничение в чём-л.
    Маннык хааччахха, тыын тахсыбат олоҕор олоруох кэриэтэ, хайдах да буолбут ордук. А. Софронов
    Оҕолор айылҕа киэҥ дуолугар дуоһуйа тыынан, сөрүүн ууга хааччаҕа суох чалбааттаан, бэркэ сайылаабыттара. Айысхаана
    Оччотооҕуга хааччах суоҕуна, уу көтөрө үгүс эрдэҕинэ мэлдьи сааланар этим. «Чолбон»
    Хааччахха хаай (хаайтар) кэпс. — ким эмэ тугу эрэ гыныахтааҕын бобус; ким эмэ тугу эмэ гыныахтааҕа бобулун, харгыстан. Мешать, создавать помехи, препятствовать кому-л. в чём-л., загонять в угол; встречать препятствия, быть загнанным в угол
    Хараҥа хаамҥа хатаан, Хатан хааччахха хаайан, Күндү көҥүлүн Көрдөрбөккө күөйбүтэ. Суорун Омоллоон
    Хаһан даҕаны хааччахха хаайтарымаҥ, Хахтаах кинигэҕэ хаайыллымаҥ, Көтүҥ, мин саныыр санааларым. С. Данилов
    ср. п.-монг. хайирчаҕ ‘ящичек, сундучок’

хааччахтан

хааччахтаа диэнтэн бэй., атын. туһ. Билигин ньирэйдэр киэҥ-куоҥ хааччахтаннылар
Кини кэлин, бултааһын хааччахтаммытын да кэннэ, ойуурга сылдьарын тохтоппотоҕо. Г. Угаров
Урукку өттүгэр бэчээт сайдыыта улаханнык хааччахтанан турбута. ССЛИО
Оҕо биир көрүҥнээх успуордунан дьарыктанар түбэлтэтигэр биир өрүттээх сайдыы үөскүүр, этхаан бары өттүнэн сайдыыта хааччахтанар. АН БЭХСКТ


Еще переводы:

хааччахтаныы

хааччахтаныы (Якутский → Якутский)

хааччахтан диэнтэн хай
аата. Киниэхэ үлэ бириэмэтинэн хааччахтаныы эбэтэр үлэлиир сиргэ хаайтарар диэн суоҕун курдук буолбута. В. Яковлев
Бэйэни сөптөөхтүк хааччахтаныы, эрэсиими тутуһан аһааһын олоххо киллэриллибит быраабыла буолуохтаах. АН БЭХСКТ
Урукку култуура сиэрдээх ситиһиитигэр харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы, ону пропагандалааһын — бу муҥутахсыйыы, хааччахтаныы буолбатах. «Кыым»

ыҥыырдаталаа

ыҥыырдаталаа (Якутский → Якутский)

ыҥыырдаа диэнтэн төхт
көрүҥ. Дьаамсык ойуур иһинээҕи кыараҕас тиэрбэскэ аттарын ыыталаан хабыалатан баран, онтуларын тутаттаан таһааран ыҥыырдаталаата. Күндэ
Дохсун кинээс хамначчыттара хааччахтан аттары тутан аҕалан ыҥыырдаталаатылар. Эрилик Эристиин

самоограничение

самоограничение (Русский → Якутский)

с. бэйэни хааччахтаныы.

общество с ограниченной ответственностью

общество с ограниченной ответственностью (Русский → Якутский)

хааччахтаммыт эппиэтинэстээх уопсастыба

restriction

restriction (Английский → Якутский)

хааччах

бобулун

бобулун (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугунан эмэ хааччахтан, харгыстан. Быть запрещенным, воспрещенным, запрещаться
Андаатары бултааһын бобуллан баран, саҥа көҥүллэннэ. «ХС»
2. кэпс. Тыыҥҥын кыайан ылбат курдук буол, тыыныҥ хаайтар. Задыхаться, испытывать стеснение в дыхании
Ылдьаана тыына бобулларга дылы гынна. Софр. Данилов
Хаһыым бобулла-бобулла тахсар быһыылаах. П. Аввакумов

суохтаах

суохтаах (Якутский → Якутский)

аат эб. Буолуохтаах киэп кэлэр бириэмэтин буолбат форматын үөскэтэр. Образует отрицательную форму будущего времени долженствовательного наклонения (не должен)
Дьиҥнээх идиэйэтин туһугар тугун да кэрэйиэ суохтаах. Амма Аччыгыйа
Киһи көҥүлэ хаһан да хааччахтаныа суохтаах. А. Абаҕыыныскай

сиэһин

сиэһин (Якутский → Якутский)

сиэ диэнтэн хай
аата. Сыаны белоктары кытта бииргэ сиэһинтэн белоктар буһуулара хааччахтанар. АН БЭХСКТ
Ол оттоммут оту тахсан сиэһин эмиэ биир туспа моһуок: кыстыыр сир ахсын хотон туттаҕын, дьиэ оҥостоҕун. ВМП УСС
Горпо маҕаһыыныгар итэҕэстээһин, үбү сиэһин чахчылара таһаарылла тураллар. «Кыым»
Дуобат оонньуутугар сиэһин баар түбэлтэтигэр хайаан да сиэниллиэхтээх. ПВН СБК

муҥурдан

муҥурдан (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугунан эмэ дуоһуйан хааччахтан, сөп буол. Довольствоваться, ограничиваться чем-л.
Бэйэ ҕин таптаа, харыстаа, ол эрээри бэйэҕинэн муҥурданыма, инниҥ диэки дьулуруйан, өрө дабайдар-дабайан ис. Амма Аччыгыйа. Өскөтүн И. Федосеев кэпсээннэрэ туспа боччумнаах боппуруоһу таарыйбаттара эбитэ буоллар, кылгас сыанабыл суругунан даҕаны муҥурданыах ха сөп этэ. Эрчимэн
Тугунан эмэ сөп буолан бүтэн, тохтоон хаал, салгыы барыма. Ограничиваться, удовлетворяться малым
Тукаам, ү ө р эх да к ы р а : Тоҕус ыйдаах кууруһунан Муҥурданан, күүс-сыра Мултуйбута устунан. Р. Баҕатаайыскай
«Уон кылааһынан муҥурданан хааларбыт табыллыбат, салгыы үөрэниэхпитин наада», — диир аҕыйах саҥалаах Мэхээс. В. Протодьяконов
2. Бүтэн, симэлийэн, сүтэн хаал (туох эмэ суолун эт эрг э). Исчезать, теряться, пропадать, становиться незаметным (о дороге, тропе)
От тиэйэр суолу батыһа балачча барбахтаатылар, онтон кэбиһиилээх окко тиийэн суоллара муҥурданан хаалбытыгар, тоҥуу хаарынан батыччахтаатылар. Уустаах Избеков
Байанай [киһи аата] о л и һ э н ө й д ө өбүтэ, суола улам бүтэн, …… мутук сы лбахтарын быыстарыгар киирэн муҥурданан хаалла. П. Филиппов

айбардаа

айбардаа (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт.
1. Кимтэн, туохтан да хааччахтаммакка, таптаабыккынан-талбыккынан дьаһай, көрүлээ. Действовать по собственному желанию, своевольничать
[Сынаҕы баай:] Бэйэбит алааспытыгар биһиги бэйэбит Аҥаардастыы айбардаабыппыт астык буолаарай? И. Гоголев
Владислав Перовскай хамандыырдаах сүүрбэччэ киһилээх этэрээти, бандьыыттары имири эһэ, Мэйи сиригэр айбардаабыттарын самнара, ыытарга быһаардылар. Л. Попов
Итинтэн үөһээ ыйааһыннарга ыалдьыттарбыт аҥардастыы айбардыыллар. «Кыым». Тэҥн. айаа I
2. Киэҥ-киэҥник хамнанан үлэлээ, тугу эрэ оҥор, бэлэмнээ. Делать, готовить что-л. широкими, уверенными движениями
Сыкана эмээхсин …… Күөс күөстээн, арыылаан, эттээн, Уҥа-хаҥас айбардаата. С. Васильев
Харыалаах, Улахан өрүс бириистэнин суолун тутуспут. Улахан өрүс суолунан айбардаабыт ахан киһигин. Л. Попов