Якутские буквы:

Якутский → Русский

хаачыр

хаачыр гын = однокр. скрипнуть.

куучур-хаачыр

подр. скрипу, напр. снега, седла под всадником.

Якутский → Якутский

хаачыр

тыаһы үт. т. Биир тэҥэ суох уһуннук иһиллэр хатан тыас (хол., тэпсиллэн чиҥээбит хаарга үктэнэргэ, хабырынарга маарынныыр). ☉ Скрип, хруст, скрежет
Хара тыаҕа Халыҥ сискэ Хайыһара сырылыыр, Хаачыр-хаачыр Хаама-хаама Хаҥыр-кыҥыр ыллаталыыр. П. Тобуруокап
Атаҕын анныгар хаар, ханнык эрэ матыыбы таһаарар курдук, хаачыргыыр: кыычыр-кыычыр, хаачыр-хаачыр. Е. Неймохов

хаачыр гын

тыаһы үт. туохт. Хатан тыаста таһааран ыл, тыаһыы түс. ☉ Произвести скрип, хруст, скрежет
Сыллай кыһыл сирэйэ ыгылынна, баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Эмискэ мас иэччэхтээх халҕан хаачыр гынна, тымныы тумана өрөһөлөнөн киирдэ. М. Доҕордуурап
Дьон күлсэн ньиргиһиитигэр, ыскамыайкалар хампарыйыах курдук хаачыр гыннылар. Р. Баҕатаайыскай

хаачыр-куучур

сыһ. Хатан тыастаахтык, хатаннык (хол., тэпсиллэн чиҥээбит хаарга үктэнэргэ маарынныырдык). ☉ Производя скрип, хруст (напр., шагая по утоптанному снегу). Сыарҕата хаачыр-куучур тыаһыыр
□ Аттаах дьон хаачыр-куучур сиэллэрэн тиийэн кэллилэр. Күрүлгэн
ср. тур. катыр-кутур ‘с треском, с жёстким хрустом’

Еще переводы:

захрустеть

захрустеть (Русский → Якутский)

сов. хачыгыраан бар, хаачыр-ҕаан бар.

заскрипеть

заскрипеть (Русский → Якутский)

сов. кыычырҕаан бар, хаачыр-ҕаан бар, кыычыр гын, хаачыр гына түс; заскрипела даерь аан кыычыр гынна.

скрипнуть

скрипнуть (Русский → Якутский)

сов., однокр. кыычыр гын, хаачыр гын; дверь слабо скрипнула аан оргууй кыычыр гынна.

хаачырҕаа

хаачырҕаа (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Тэпсиллэн чиҥээбит хаарга үктэнэр курдук хатан «хаачыр-хаачыр» тыаһы таһаар. ☉ Скрипеть, хрустеть (напр., о снеге под ногами)
Атах тыаһа хаачырҕаан кэлэн, ааны тэлэйэ баттаата. Күннүк Уурастыырап
Хаар хаачыргыыра да, түннүк тааһа хаачыгырыыра да биллибэт. Е. Неймохов
Тайах мас тыаһа чигдигэ хатаннык хаачыргыыр, киһи куйахата кыйыттар. Н. Тарабукин (тылб.)

баллаҕар

баллаҕар (Якутский → Якутский)

даҕ. Халыҥаан көстөр (хол., уос); саллаҕар (хол., этэрбэс баһа). ☉ Толстый (напр., о губе человека); раздутый (напр., носок торбасов)
Сыллай баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Дьуһуурунай баллаҕар уоһун сүр киэҥник ырбатан, көхсүн иһигэр күлэн күһүгүрэттэ. Болот Боотур
Омооно биллэр-биллибэт инчэҕэй ыллык устун сытыйбыт баллаҕар бастаах ииччики этэрбэстэринэн киэҥ-киэҥник атыллаан баһыахтаан иһэр. Тумарча

хабырын

хабырын (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тиискин тиискэр күүскэ аалан улаханнык кыычыгырата-хаачыгырата тыаһат (утуйа сытан). ☉ Скрипеть, скрежетать зубами (во сне)
Сыллай баллаҕар уоһун ханньаччы тутунна, хаачыр гына хабырынна. Амма Аччыгыйа
Бараак иһигэр ким эрэ түһээн үлүгүнэйэр, ким эрэ хабырынан кыычырҕатар. Н. Якутскай
Мөрөһө утуйбутун курдук тэбэн көрбөккө, өссө улаханнык иҥсэлээхтик хабырына-хабырына, хаһыҥыраан кэбиһэкэбиһэ утуйа сытта. ИСА
△ Олус абатыйан сымыһаххын быһа ытыран, тиискин тыаһат. ☉ Скрипеть, скрежетать зубами от злости
Ону истэ-истэ Аргыылап абатыйан, иһиллэр-иһиллибэттик хабырынан ылла. Софр. Данилов
Кинээс сымыһаҕын быһа ытыран, мэктиэтигэр хабырынан ылла. В. Протодьяконов
Маппый эмискэ дьигиһис гынан, өһүөннээхтик көрбөхтөөн, тииһин хабырынан хачыгыратта. П. Аввакумов
2. Аалсан «кыычыр-хаачыр» диэн эрэр курдук ыраахха диэри эҥсиллэн тыаһаа, оннук дуораһый (хол., мууһу, тааһы этэргэ). ☉ Скрипеть, трещать, громыхать (напр., о льдинах, камнях)
Көмүөл мууһа ыардык хабырына тыаһыыр. Күндэ
Хаахыныыр мас истиэхтэн сүөргүтүк хабырынан, түүлүгэр баттаппыт киһи курдук иҥиэттэн, бабыгыраан киирэн барда. Н. Лугинов
Араас ыстаныактар тыаһаан-ууһаан киллигирии, хабырына, кычыгырата аҕай тураахтыыллар. С. Руфов
3. көсп. Олус сытыырхай, күүһүр (тымныыны этэргэ). ☉ Усиливаться, трещать (о морозе)
Кыһын обургу кыскыйар тыалынан уһуутаан, хатан дьыбарынан хабырынан кэллэр кэлэн истэ. М. Доҕордуурап
Сааһыары түүҥҥү түлүк Саталаах тымтар дьыбар Хатан, кыыһан хабырыммыт. А. Абаҕыыныскай
Кыһын обургу үрүҥ хаарынан үллүктэнэн, хабараан тымныынан хабырынан кэбистэ. Күрүлгэн
ср. бур. хабирха ‘скрежетать’