сов. 1. кого (освободить от подков) боккуобун туур; расковать лошадь ат боккуобун туур; 2. кого (освободить от оков) ханда-лытын уһул; 3. что тех. (расплющить ковкой) хаптата таптай, хаптат.

аат.
1. Куобах эбэтэр мас көтөрө туһахха иҥиннэҕинэ, өрө ыйаан таһаарар уһун ураҕас, куобах туһаҕын тэптиргэтэ. ☉ Лиственничный шест, укрепляемый на козлах, к тонкому концу которого прикреплена петля на зайцев, тетеревов и т.п
Байаҕантай кыһыйа санаата, онтон ойуур саҕатыгар икки хандаата турарын өйдүү биэрдэ. Болот Боотур
Арай суордар хандааны тыыппаттар. И. Федосеев
Иҥнибит куобах бүтүн ордорунан булт тэрилин хайа да көрүҥүттэн хандаа ордук. ПМВ ССК
2. Оҕо оонньуута: уһун хаптаһыны ортотунан маска биллэҕэ ууран баран, икки баһыгар олорон эрэ хардары-таары биэтэҥнэтэ оонньооһун. ☉ Детские качели — балансир на оба конца доски, перекинутой через какую-л. поперечную балку, садятся и раскачиваются поочерёдно, перетягивая друг друга тяжестью
Биһиги, оҕолор, дьиэбит чугаһыгар хас да анал хандаалаахпыт. «ХС»
ср. др.-якут. ханда ‘поднять, задрать голову’

ыйыт. солб. аат. Хайааһын, предмет миэстэтин ыйытар тыл. ☉ Вопросительное слово со значениями «где? в каком месте? куда?»
Мойот үтүлүктээх бэргэһэтин ханна ууруон булбата. Т. Сметанин
[Маайыс:] Ол ханна ыксыыгыт? С. Ефремов
Бу ханна айаннаан иһэр дьонуй? Н. Габышев
♦ Биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай! көр биир
Иннибинн эрэ чугуйуом суоҕа, Биир сымыыт ханна түһн сытыйбатай! Биир уол ханна төрөөн өлбөтөй!! П. Ойуунускай
Таҥара ханна гынарынан көр таҥара. Таҥара ханна гынарынан сылдьабыт. НАГ ЯРФС II. Ханна да барбытын билиминэ хаалла — эмискэ өйүн сүтэрдэ. ☉ Внезапно потерять сознание
Сэнэрээт да эстэрин, тугу да истибэтэҕим, арай төбөм иһигэр туох эрэ быстарга дылы гыммыта да, ханна да барбыппын билиминэ хаалбытым. «ХС». Ханна да олордуон булбат — кими эмэ олус үөрэкөтө көрүс. ☉ Встречать очень радушно кого-л., принимать с распростёртыми объятиями кого-л. (букв. не знает, куда посадить [его])
Мойуору, мааны ыалдьыты, улуус кулубатын уонна уолан киһини, ханна олордуох сирдэрин булбат. Н. Якутскай
Ханна түһэн хааллыҥ? — хайа үөдэн айаҕар (түгэҕэр) түстүҥ? диэн курдук (көр үөдэн). «Били баҕайылар ханна түһэн хааллылар?» — диэтэ аҕам киһи, тэһийбэккэ. Н. Заболоцкай
др.-тюрк., тюрк. ханда, кайда