Якутские буквы:

Якутский → Русский

хандаа

лиственничный шест (укрепляемый на козлах, к тонкому концу к-рого прикреплена петля на зайцев, тетеревов и т. п.); петля на зайцев.

Якутский → Якутский

хандаа

аат.
1. Куобах эбэтэр мас көтөрө туһахха иҥиннэҕинэ, өрө ыйаан таһаарар уһун ураҕас, куобах туһаҕын тэптиргэтэ. Лиственничный шест, укрепляемый на козлах, к тонкому концу которого прикреплена петля на зайцев, тетеревов и т.п
Байаҕантай кыһыйа санаата, онтон ойуур саҕатыгар икки хандаата турарын өйдүү биэрдэ. Болот Боотур
Арай суордар хандааны тыыппаттар. И. Федосеев
Иҥнибит куобах бүтүн ордорунан булт тэрилин хайа да көрүҥүттэн хандаа ордук. ПМВ ССК
2. Оҕо оонньуута: уһун хаптаһыны ортотунан маска биллэҕэ ууран баран, икки баһыгар олорон эрэ хардары-таары биэтэҥнэтэ оонньооһун. Детские качели — балансир на оба конца доски, перекинутой через какую-л. поперечную балку, садятся и раскачиваются поочерёдно, перетягивая друг друга тяжестью
Биһиги, оҕолор, дьиэбит чугаһыгар хас да анал хандаалаахпыт. «ХС»
ср. др.-якут. ханда ‘поднять, задрать голову’


Еще переводы:

хандыа

хандыа (Якутский → Якутский)

хандыа маҥан халлаан фольк. — кыырпах да былыта суох ыпыраас маҥан халлаан. Чистое-пречистое белое небо. Хандыа маҥан халлааннаах Орто дойду

уккуйулун

уккуйулун (Якутский → Якутский)

уккуй диэнтэн атын
туһ. Суон Хандыы баай ымсыы өйүгэр уккуйуллаҥҥын бэйэҥ иннигэр киһини да өлөрөргүн кэрэйбэккин. А. Фёдоров

соттуммахтаа

соттуммахтаа (Якутский → Якутский)

сотун диэнтэн тиэт
көрүҥ. Таня сүүһүгэр көлөһүн бычыгыраабытын соттуммахтыыр. Л. Попов
Ардах бөдөҥ таммахтара сирэйигэр түспүтүн Никифоров ытыһын кырыытынан соттуммахтыыр. М. Доҕордуурап
Хандыы ачыкытын соттуммахтаата. А. Фёдоров

сүөһүлэн

сүөһүлэн (Якутский → Якутский)

туохт. Кэтэх хаһаайыстыбаҕар сүөһүлээх буол, сүөһүтэ ииттин. Держать, иметь личный скот
[Өлүөскэ] үчүгэй кыыһы ойох ылан баран, элбэх сүөһүлэнэн, хас да хамначчыттанан …… олоруон уонна церковнай ыстаарыһа буолуон баҕарара. Эрилик Эристиин
[Хандыы:] Бэйэм көлөһүммүнэн аҕыйах аҕай сүөһүлэммитим одуу буоллаҕай. А. Фёдоров

акымал

акымал (Якутский → Якутский)

көр окумал
Артыаллардаах кыраайбыт Аатырарын туһугар Акымалтан ылсыһан, Агдакаттан анньыһан Айаар-чаҕаан ырыаны Айан-дайан биэриэҕиҥ! Күннүк Уурастыырап
Көлөпүнэ харытын ньыппарынан …… икки акымалбыттан, ытарча курдук, ыга ылан баран, аны тула эргитэн кулахачытта. Н. Заболоцкай. Хандыы Кээчэни икки акымалыттан харбаан ылан бэйэтигэр сыһыары тарта, онтон киэр анньан кэбистэ. А. Федоров

лах гын

лах гын (Якутский → Якутский)

биирдэм тыас. туохт. Туохха эмэ тыастаахтык, ыксары олоро түс. Резко опуститься, произведя шлёпающий звук, шлёпнуться
[Сөдүөччүйэ] сыыр үрдүгэр таһааран оҕотун туруоран кэбиһээт, икки харытыттан ыга харбаабытынан, сиргэ лах гына олоро түстэ. Амма Аччыгыйа
Хандыы, уоҕа хараан, олоппоһугар лах гына олордо. А. Фёдоров. Оҥочо, долгуҥҥа сүктэрэн тиийэн, кытылга лах гына олоро түспүтэ. Н. Винокуров

мунньаччы

мунньаччы (Якутский → Якутский)

көр мунньары
Хандыы сирэйин мунньаччы туттубутунан ойон турда. А. Фёдоров
Мин харахпын быһа симэн, сирэйбин мунньаччы тутта-тутта көрө сатыыбын да кыайан тугу да көрбөппүн. Н. Тарабукин (тылб.)
Алексей Александрович долгуйарыттан сирэйин мунньаччы тут тан баран, тугу да хоруйдаабата. Л. Толстой (тылб.)

собот

собот (Якутский → Якутский)

туохт. Күүһүн барата мөҕүһүннэрэн, быһа түһэн ырыар диэри эрэйдээн өлөр (сүөһүнү, кыылы). Забивать, добивать (скотину, зверя) долго, подвергая мучительной смерти
Кэнники [тайах] күүһэ эстэн хаалар, оччоҕо көннөрү сүөһүлүү үүрэн, балааккаҥ чугаһыгар аҕалан, собоппокко ытан кэбиһэҕин. Далан
Оҕус борооскубутун Ол сиэмэх буулаан, Сордоон-сордоон Соботон кэбистэ быһыылаах. Болот Боотур
Булду собоппокко начаас тууйан тэйгэччи ыйыырга анаан, Сөдүөт хандаатын куонньалгыта уһун, суон. Н. Борисов

сэрэммиттии

сэрэммиттии (Якутский → Якутский)

сыһ. Оргууй аҕай, дьаарханар быһыынан. Очень осторожно, как бы остерегаясь
Хандыы сэрэммиттии чэпчэкитик, биллэ-биллибэт таарыйан, Кээчэ баттаҕын имэрийдэ. А. Фёдоров
Эһэ сэрэммиттии тула өттүн көрүммэхтиир. Н. Заболоцкай
Маннык, дэҥҥэ иһиллэр дьоллоох дуорааны көтүтэн, үргүтэн кэбиһиэм диэн сэрэммиттии, дөйбүт курдук талбааран турда. Т. Сметанин

хандаалаа

хандаалаа (Якутский → Якутский)

туохт., булт. Хандаата туруор, иит; хандаанан бултаа. Ставить петлю на зверей, которая крепится на длинном лиственничном шесте на козлах; охотиться, используя такие петли
Хаптарыаҥ да, хандаалаан таһаарыам, ылларыаҥ да, ыйаан кэбиһиэм диир баар үһү (тааб.: туһах). Хаҥылы даҕаны Хандаалаан ыларым, Туллугу кытары Доҕуурдаан тутарым. С. Васильев