совм.-взаимн. от хантаҥнаа =.

сов. безл. разг. мунчаар; мне взгрустнулось мунчааран ыллым. * вздваивать несов., вздвоить сов. что 1. воен. хоһулаа (кэккэни); 2. вздвоить с. х. иккистээн хорут, хоһулаа. " вздёргивать несов., вздёрнуть сов. разг. I. что (поднять) өрө тарт, өрө таһаар; 2. кого, прост, (повесить) өрө тэйгэт, ыйаан өлөр; # вздёрнуть нос киэбирэн хантаҥнаа.

сов. 1. что, разг. (поднять) хантат, өрө чолот, өрө тут, өрө арый; задрать голову тебөҕүн өрө тут, төбөҕүн хантат; задрать платье былааччыйаҕын өрө арын; 2. что, разг. (содрать) дьукку тарт. саралыы тарт; задрать кожу на пальце тарбаҕыҥ тириитин дьукку тарт; 3. кого (растерзать) тут, тарт; волк задрал озцу берө барааны тардыбыт; # задрать нос разг. киэбир, киэбирэн хантаҥнаа.

равн.-кратн. от хантай= кивать головой (о лошади); атым бырдаҕырҕаан хантаҥныыр лошадь мотает головой, стараясь избавиться от мошкары.

1. даҕ. Хараҥа соҕус өҥнөөх, хараҥатыҥы. ☉ Темноватый (о цвете)
   Хараҥатык өҥнөөх ыарахан немецкэй гарнитур куруутун ыраас, чөм курдук хосторго киһи кута-сүрэ тэһийиэх көрүҥүн үөскэтэрэ. Далан
   Сөҕүмэр улахан пуорт. Киниэхэ хараҥатык дьэбин өҥнөөх аарыма броненосецтар тохтууллара. А. Куприн (тылб.)
2. сыһ. суолт.
3. Билиитэ-көрүүтэ, сайдыыта суохтук, хаалынньаҥнык. ☉ Отстало, некультурно, убого (жить)
   Кырдьаҕаас, эн бу кирдээхтик, хараҥатык олороруҥ иһин мин ыстарааптатарбар тиийэбин. Суорун Омоллоон
   Бессарабия олохтоохторо, румыннар күүстэринэн баһылыахтарыттан ыла, олус да дьадаҥытык, хараҥатык олороллор. Н. Якутскай
   Маарыйа, төрүт хараҥатык үөскээбит эрэйдээх, туох үөрэммитэ-сайдыбыта кэлиэй. Бэс Дьарааһын
4. Олус күүскэ (хол., ымсыыр, ордугурҕаа). ☉ Чересчур (напр., жадничать, завидовать)
   Эн биһикки, доҕоччуок, Кимиэхэ да хараҥатык Ордугурҕаабыт аньыыбыт суох, Дьэбин сиэбэт дууһабытын. И. Гоголев
   Киһини туох намтатарый? Кылгас сото буолбатах, Кылгас соно буолбатах, Хантаҥнааһын, ньылаҥнааһын, Хараҥатык ымсыырааһын. И. Гоголев

аат.
1. Уйаара-кэйээрэ биллибэт уу-куйаар, байҕал. ☉ Море
Улу у муора уонна киэҥ тайҕа айылҕа ийэҕэ аҕас балыс курдук ананан айыллыбыттар эбит. Амма Аччыгыйа
Кыыл кыһынын маска тахсар, сайынын муора а р ыытыгар киирэр. Далан
2. көсп. К и э ҥ , д э л э й , ө л г ө м. ☉ О б и л и е , изобилие
Күөх муора [үүнүү] мөлбөйөн долгуннура оонньуоҕа. М. Доҕордуурап
Сэбирдэх муората оргуйан, силигилии чэл гийдэ ийэ тыам. С. Зверев
Солооһуҥҥа ыһыллыбыт бурдук, киһи көрөн, сүрэҕэ үөрэн, х а а н а о о н н ь у у р г ы н а ү ү н э н , күөгэлдьийэ хамсыыр күөх муора курдук, долгуннура олордо. «ХС»
♦ Муора тобугунан, халлаан хабарҕатынан — харса суох тыллаах-өстөөх, быһыылаах-майгылаах, бардам, киһиргэс. ☉ соотв. море по колено
Галечкабыт бүгүн уларыйан хаалаахтаабыт, муора тобугунан, халлаан хабарҕатынан буолан хантаҥнаабыт. «ХС»
Баай, мэник иккигэ — муора тобугунан, халлаан хабарҕатынан. «Кыым»
Муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр — муора тобугунан, халлаан хабар ҕатынан диэн курдук. Дьэллик …… муораны түгэҕинэн тургутар, халлааны ырааҕынан эргитэр киһи буолан турбат дуо? Н. Якутскай