Якутские буквы:

Якутский → Русский

хапсаҕайдык

нареч. проворно, ловко; аттарын хапсаҕайдык мииннилэр они ловко вскочили на коней.

хапсаҕай

  1. проворный, ловкий, быстрый; хапсаҕай киһи проворный человек; 2. спорт, хапсагай (вид национальной борьбы).

Якутский → Якутский

хапсаҕайдык

сыһ. Олус түргэнник, сымсатык. Ловко, проворно, юрко
[Уол] кыһыл таҥас сыыһынан эриллибит биир тимир күрүчүөктээх, кылгас талах уктаах муокас кыра күөгүтүн хапсаҕайдык өрө куһуурдан, ырбыы уутугар түһэрдэ. Н. Габышев
Барааччылар ботуоҥкаларын көхсүлэригэр сүкпүттэрэ, ыҥыыр аттарыгар сып-сап хапсаҕайдык олоро түспүттэрэ. В. Протодьяконов
[Михаил Михайлович Стрекаловскай] хапсаҕайдык, бэргэнник ытарынан үгүстэри салыннарара. Д. Кустуров

хапсаҕай

  1. даҕ. Түргэн туттунуулаах, хамсаныылаах, сылбырҕа, сымса. Проворный, ловкий, быстрый
    Эһэ, кырдьык, өһүргэммиттии кыламмытынан, оҕонньор диэки биирдэ ыстанан кэбистэ — бу сымсаҕайын, бу хапсаҕайын көрүөҥ! Л. Попов
    Кини олус хапсаҕай, сылбырҕа, сороҕор сынньалаҥ кэммитигэр араас уустук нүөмэрдэри көрдөрөн сэргэхситэр. С. Никифоров
    Тороху даҕаны аһара күүстээх, хапсаҕай хамсаныылаах кыыл буолан биэрдэ. ПНЕ СТ
  2. аат. суолт., спорт. Саха национальнай тустуута: тустааччылартан, ыйааһыннарыттан тутулуга суох, ханнык эмэ албаһы туттан утарылаһааччытын урут охторбут эбэтэр сири таарыйбыт киһи — ол хотор. Якутский национальный вид борьбы: участники, независимо от личного веса, должны стараться уронить противника; проигрывает тот, кто коснулся земли первым, хапсагай
    Эдэркээн судьуйа уол свистогунан үһүүрээтин кытта хапсаҕай саҕаланна. У. Ойуур
    Хапсаҕайы сайыннарыыга, пропагандалааһыҥҥа үгүс үтүөлээх киһини, Роман Михайлович Петухову, дьоно-сэргэтэ Бөҕө Петухов диэн ааттыыллар. Хапсаҕай
    Ситэн-хотон да баран, таптыыр дьарыгын, — хапсаҕайын, бырахпатаҕа. «Кыым»
    алт. капшагай, хак. хапчагай ‘быстрый, скорый’, тув. капшагай ‘ловкий, проворный’, ног. капсагай ‘торопливый, суетливый человек’, бур. габшагай ‘прыткий, вёрткий’. п.-монг. ҕабсиҕай ‘ловкий’

Еще переводы:

ловко

ловко (Русский → Якутский)

нареч. хапсаҕайдык, сымсаҕайдык, сымсатык.

өрүһүйүү

өрүһүйүү (Якутский → Якутский)

өрүһүй диэнтэн хай
аата. Ордук умайа турар дьиэни өрүһүйүүгэ хапсаҕайдык туттунуҥ! МКББ
Маннык саамай дьиибэ абыычай баара: Борнео арҕааҥҥы биэрэгинээҕи биир арыыга ууга тимирэн эрэр дьахтары өрүһүйүү буруйу оҥоруунан ааҕыллара. ДьДьДь

хатыйыс

хатыйыс (Якутский → Якутский)

хатый диэнтэн холб. туһ. Дьороҕойдук куустуһа түспүттэр, Хапсаҕайдык хатыйса түспүттэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Иккиэн даҕаны хадаар ааттаах дьон, тыл-тылларыттан хатыйсан, мөккүһэн киирэн бараллар. Улдьаа Харалы
Хаамарга улам эрэйдээх буолан испитэ. Сотору-сотору эҥин араастык хатыйсан сытар силистэр мэһэйдииллэрэ. ВЛ РБЫ

чуо бааччы

чуо бааччы (Якутский → Якутский)

чуо диэн курдук
Биир эдэркээн баҕайы нуучча уола борохуоттан түһэн, киниэхэ чуо бааччы тиийэн кэлэр. Н. Якутскай
Чуо бааччы ыппыт охтуу, Сортуохапка ойон тиийэн, кылгас илиитин хапсаҕайдык ууна оҕуста. А. Сыромятникова
[Тиихэн] нөҥүө сарсыарда училищеҕа чуо бааччы тиийбитэ. В. Титов

эргичис

эргичис (Якутский → Якутский)

эргичий диэнтэн холб. туһ. «Ол ханна бараҕын?» — диэбитинэн доҕотторо эргичиһэ түһэллэр. Амма Аччыгыйа
Машалаах хапсаҕайдык куустуһа түһээт, эргичиспитинэн бардылар. Р. Кулаковскай
Илиисэни ыҥыран Илиититтэн дэллэритэн, Эргичиһэн иһиэҕиҥ! С. Васильев

дьороҕойдук

дьороҕойдук (Якутский → Якутский)

сыһ. Түргэнник, имигэстик, сымсаҕайдык. Проворно, быстро, гибко, ловко
Ол буолаат, Дьороҕойдук куустуһа түспүттэр, Хапсаҕайдык хатыйса түспүттэр, Ымсыылаахтык ыксары ылсыбыттар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Кыбынан киирбит күөх паапкатыттан массыыҥкаҕа бэчээттэммит кумааҕылары бэрт дьороҕойдук хостоон таһаарда. И. Гоголев
Оттон ити сүҥкэннээхэй тимиринэн бэйэҥ илиигинээҕэр дьороҕойдук туттаҕын. Дьэ бу буолар сатабыл диэн! И. Данилов. Данияр, куруук итинник санньыйбыт курдук сылдьар буолан баран, түргэнник дьороҕойдук үлэлиирэ. Ч.Айтматов (тылб.)

аһарыык

аһарыык (Якутский → Якутский)

даҕ. Туохтан эмэ хапсаҕайдык халбарыйан, аһаран биэрэр дьоҕурдаах. Имеющий способность ловко увертываться, уклоняться от какой-л. опасности. Оттон Батас Мөндүкээн оххо таптарбат аһарыык, оҕу илиитинэн хабан ылан тоһута тыытар, дьиэ тоҕус холлоҕоһун көтүрү анньан тахсан куотар. Саха сэһ
1977
Ол эрээри Тэппэй Бөтөстүүн биир да моҕотойу дэҥнии иликтэр: арбахха дуу, сыгынахха дуу хаайтардахтарына сыыһа бырахтараллара, оҕустараллара — оннук сымсаҕай, аһарыык этилэр. «ХС»
Адьарай кыыһа, — аһарыык бэрдэ, Часкыйа-часкыйа Чалахайынан тыбыырда, Таҥнары халарыктаата, Хахаара-хахаара Хаанынан хаһыырда. П. Ядрихинскай

быалык

быалык (Якутский → Якутский)

аат.
1. Ходуһаҕа атын үүнээйилэргэ эриллэн үүнэр силиһэ суох от үүнээйи. Повилика европейская
Быалык таҥара кийиитигэр онтон да атын отторго эриллэр силиһэ суох от үүнээйи. Кини эриллибит отторун симэһининэн аһаан үүнэр. МАА ССКОЭҮү
2. Табаны быраҕан тутар уһун быа. Длинная веревка для ловли оленей, вид аркана. Табаны быалыгынан, сүүрэн истэҕинэ, бэрт хапсаҕайдык туталлар. Тэҥн. маамыкта
3. бот. Ачаҕа (бириэйгэ) маарынныыр, хотуурга дэбигис быстыбат от үүнээйи. Регнерия (вид луговых трав)
Кыталыктаахха быалык от ыһыллыбыта балайда үүнүүлээх буолан таҕыста. П. Егоров

лап гыннар

лап гыннар (Якутский → Якутский)

туохт.
1.
лап гын диэнтэн дьаһ. туһ. Валентина Захаровна, сурунаалыгар тугу эрэ суруйан баран, сабан лап гыннарда, улаханнык кыра түөрт киһини олбу-солбу көрүтэлээтэ. П. Аввакумов. Давыдов Ар жаковы ытыһынан көхсүгэ лап гынн а р д а , бэйэтигэр эргитэ тарта. М. Ш олохов (тылб.)
2. кэпс. Хапсаҕайдык күүскэ хап, тут, харбаан ыл. Быстро и грубо схватить, поймать, цапнуть
Ат бөдөҥ, модьу тиис тэринэн хабан лап гыннарда. Бааска арыычча аҕай, илиитин сулбу тардан, куоттаран биэрдэ. Далан
«Кэрэмэс, куттаныма, лап гыннар. Туо, туо, ар-ар!» — Куутук ытын киксэрэн биэрдэ. Р. Кулаковскай

табырҕаччы

табырҕаччы (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Табыргыыр тыаһы таһааран, табырҕатан. Издавая чёткие, раздельные, не очень громкие звуки (напр., шлёпающие или стучащие)
Тап-тап-тап, Табырҕаччы таптайыҥ Сыр-сыр-сыр Сырдырҕаччы сытыылааҥ. А. Софронов
Оҕолор туорута ойуолаан арыллан биэрдилэр да, ытыстарын табырҕаччы охсон дэгэрэҥнэппитинэн бардылар. Амма Аччыгыйа
[Уулаах] …… хараҕын уута табырҕаччы таммалыы-таммалыы айаҕалыы сатаан кырыарбыт сиэли тараабыта буола турда. Эрилик Эристиин
Ардах бөдөҥ таммахтара табырҕаччы түһэн бардылар. «Кыым»
2. кэпс. Олус сымсатык, хапсаҕайдык (тугу эмэ оҥор). Очень ловко, умело (делать что-л.)
Кини Күнэгэ ытыалаабыт үс оноҕоһун табырҕаччы хабыталаан ылаттаабыта. Далан