с. 1. арыаллааһын, харабыллааһын, доҕуһуоллааһын; в сопровождении друзей доҕотторго арыаллатан; 2. муз. доҕуһуол; музыкальное сопровождение музыкальнай доҕуһуол; # в сопровождении кого-л. кими-тугу эмэ кытта; в сопровождении чего-л. муз. доҕуһуоллааһынынан.

м. I. (стража) харабыл; выставить караул харабылла туруор; 2. (обязанности по охране) харабыллааһын, кэтэбил; нести караул харабылга тур, харабыллаа; 3. в знач. межд. абырааҥ!; # хоть караул кричи абырааҥ диэн хаһыытыыр эрэ хаалла.

аат. Күүстээх кытаанах көрүү, харабыллааһын, хонтуруоллааһын, кэтээһин. ☉ Строгий надзор, контроль, строгое наблюдение, слежка
Аҕыйах сылтан бэттэх Мааны Маппый: «Сатаммат буолан эрэбин. Тутуу-хабыы, кэтэбил-манабыл сүрдэнэн иһэр», — диэн киҥэ-наара алдьанан кэлэрэ чаастатыйбыта. П. Аввакумов

ж. 1. кыраныыеса; охрана государственной границы государство кыраныыссатын харабыллааһын; 2. перен. (предел) кээмэй, кэм, бүтэр уһук; всему есть граница туох да барыта бүтэр уһуктаах; перейти все границы кээмэйин таһынан таҕыс, сиэри таһынан таҕыс; # за границу кыраныыеса таһыгар; за границей кыраныыеса таһыгар; из-за границы кыраныыеса таһыттан.

садаҕалаа диэнтэн хай
аата. Таарыччы эттэххэ, издательство салалтатын садаҕалааһын содулугар кырдьаҕас, уопуттаах эрэдээктэр И.И. Варламов эмиэ үлэтиттэн, уурааҕа суох, сорудах быһыытынан ууратыллыбыта. «Чолбон»
Онон билигин бастакы сорук — Петроградка киирэр бары суоллары харабыллааһын. Иккис сорук — Петроград иһигэр куонтурөрөбөлүүссүйэ сыдьааннарын сааларын-саадахтарын суйдааһын уонна бүтэһиктээхтик садаҕалааһын. Дж. Рид (тылб.)

аат.
1. Кими-тугу эмэ араҥаччылыырга анаммыт харабыллааһын, кэтээһин. ☉ Караул, охрана, пост
Эмискэ саба түһүүттэн дьаарханан дэриэбинэҕэ кыһыллар манааһыны олус күүһүртүлэр. «ХС»
[Харачаас:] Мантан антах аналлаах манааһын суох. Эрэспиэскэҕэ дэҥҥэ түбэһиэхпитин сөп. ХКК
2. Дьиэ сүөһүтүн көрүү-харайыы, кэтээн аһатыы, мэччитии. ☉ Пастьба
Уһук хотугу сир сорох оройуоннарыгар табаны симиэнэнэн манааһын көрүҥэ киэҥ ник туттуллар буолан эрэр. «ХС»
Табаны үөрдээн манааһын ньымата сатаан туһаннахха улахан барыһы биэрэр. ГНК ТССМ