Якутские буквы:

Якутский → Русский

харалҕан

1) близорукий; 2) косой, косоглазый.

Якутский → Якутский

харалҕан

даҕ.
1. Мөлтөх харахтаах, ырааҕы кыайан көрбөт. Плохо видящий на далёкое расстояние, близорукий
Тугу барытын сыһыары тутан көрөр, харалҕан харахтаах, бэрт кыра үөрэхтээх Дьэкиим Угаарап диэн оҕонньор интэринээт салайааччыта. Амма Аччыгыйа
Петя уҥуоҕунан орто, хатыҥыр соҕус, таҕайан көрө сылдьар харалҕан. М. Доҕордуурап
Сиэрин ситэрэн, харалҕаныттан эбитэ дуу, онто да суох кыараҕас хараҕын быһыччы көрөр идэлээҕэ. «ХС»
Сырдыкка сатаан көрбөт, хараҥаҕа эрэ үчүгэйдик көрөр (үксүн түүҥҥү сырыылаах көтөрдөр, кыра кыыллар тустарынан). Не видящий при дневном свете, хорошо видящий в темноте (о птицах, мелких животных, ведущих ночной образ жизни)
«Ыл, ити уйа аннынааҕы мутукка олор: билигин хараҥа, харалҕан көтөр көрүө суоҕа», — диэбит Барыллыа-хатын. Саха фольк. Киниэхэ [Хаххаҥҥа] тириир кыһалҕа — Күнүһүн көрбөт, харалҕан. Баал Хабырыыс
Күнүс адьас харалҕаннар, Онон мэкчиргэлэр Тииккэ кылаан чыпчаалыгар Түһэн олороллор. И. Эртюков
2. Кылар, кыччаҕар (харах туһунан этэргэ). Косой, косоглазый
Харалҕан хараҕа Хаҥас диэки ханньары тардан, Кылар хараҕа Кырыытынан көрдө. П. Ойуунускай
Сахаар Охонооһойоп эбит. Кини саҥата, кини кыччаҕар, харалҕан хараҕа! Амма Аччыгыйа
Дьаакып Кыычкын харалҕан этэ. Ол да буоллар бэркэ сөбүлээн уһанара. Тускун
3. көсп. Кэскиллээҕи, үүнэр-сайдар кыаҕы өтө көрбөт, туруктаах олоҕу кыайан тэрийбэт. Недальновидный, лишённый проницательности, близорукий
Маннык кэскили көрбөт харалҕан буолбут салайааччылар атын сирдэргэ бааллара дуу, эбэтэр Үөһээ Бүлүүгэ эрэ маннык дуу? «Кыым»
Эн аҥаардас сатаан дьаһайбатыҥ эрэ содула буолбатах, ону таһынан политическай өттүнэн харалҕаныҥ содула буолар! Г. Николаева (тылб.)
Харалҕан айан суола — хоролҕон айан суола диэн курдук (көр айан)
Мантан инньэ киин сирдэри кытта харалҕан айан суолунан сибээстэстэҕинэ, нэһилиэкпит Кытыы диэн аата хаалан, дьэ үүнэр-сайдар ини. Далан
Алааһы ортотунан тахсар харалҕан айан суолунан массыына өр-өтөр гыммакка бөһүөлэккэ биирдэ баар буолла. Н. Босиков
Дэриэбинэ бэтэрээ өттүнэн соҕурууттан хоту улахан харалҕан айан суола ааһар. «ХС»
ср. бур. харалаган ‘близорукий’


Еще переводы:

близорукий

близорукий (Русский → Якутский)

прил
ырааҕы көрбөт харахтаах, харалҕан

близорукий

близорукий (Русский → Якутский)

прил. 1. харалҕан; близорукие глаза харалҕан харах; 2. перен. (недальновидный) харалҕан, иннин көрбөт, ырааҕы көрбөт.

слепота

слепота (Русский → Якутский)

ж. 1. хараҕа суох буолуу, көрбөт буолуу; 2. перен. харалҕан буолуу, балай буолуу; политическая слепота политикаҕа харалҕан буолуу.

чумугур

чумугур (Якутский → Якутский)

даҕ. Синньигэс, суптугур (уоһу этэргэ). Тонкий, узкий (о губах)
[Симон] намыһах, бүрэ, баттаҕа чачархай, уоһа чумугур, хараҕынан харалҕан. Л. Попов

бүдүгүрбүттүү

бүдүгүрбүттүү (Якутский → Якутский)

сыһ. Бүдүгүрэ кырдьыбыт курдук. Подобно одряхлевшему
Сэттэ уонун туолан бүдүгүрбүттүү Сэпсийбит түү бытык сирэйдээх,— Хараҥа түүн харахтанар Харалҕан хаан оҕонньор, Төргүү мутукка саһан Түһүүр буоларай хаһан? Болот Боотур

близорукость

близорукость (Русский → Якутский)

ж. 1. харалҕана; 2. перен. (недальновидность) харалҕана, иннин көрбөтө, ырааҕы көрбөтө.

алаарыҥнаа

алаарыҥнаа (Якутский → Якутский)

туохт. Алаа, харалҕан харахтаргынан ол-бу диэки көрө сатаа. Смотреть во все стороны своими близорукими и косящими глазами
Балай Мааска, малах гынан, Саҥа хоту эргиллэн, Алаарыҥныы көрбүтэ Адьас бу (киһи да сөҕөр), Ааттаах күүдээх олорор. И. Эртюков

хантас

хантас (Якутский → Якутский)

хантай диэнтэн холб. туһ. Кыҥаһан-кыҥаһан Кылар буолбуттар, Хантаһан-хантаһан Харалҕан буолбут дьон. П. Ойуунускай
Өлөксөйгө тыл биэрдилэр, Өйдөөн, хантаһан иһиттилэр. С. Васильев
Биһиги эмиэ туох буоларын күүтэн хантаһан олорбуппут. П. Аввакумов

харалҕаннаа

харалҕаннаа (Якутский → Якутский)

туохт. Хараҕыҥ мөлтөөн, харалҕан буол. Иметь проблемы с глазами, плохо видеть
Хараҕа харалҕаннаан, суот туораҕар оҕустарыан сөп диэн куттанан уонна биэнсийэлээҕин да быһыытынан «Арамаан Ылдьыыс, баһыыбаны-махталы кытта сынньан», — диэн буолта. У. Нуолур

таптал

таптал (Якутский → Русский)

любовь; ийэ таптала любовь матери, материнская любовь; тапталы киһи булбат, таптал бэйэтэ булар погов. не человек находит любовь, а любовь сама находит (его); таптал харахха баар погов. любовь живёт в глазах; тапталтан киһи харалҕан буолар погов. от любви человек становится близоруким.