кыҥаа диэнтэн атын
туһ. Харандаастыы уһуктаммыт Былыргы минареттар Сулустарга кыҥаммыт Аракыата курдуктар. Л. Попов

аат.
1.
ытаһа диэн курдук. [Анньыыга анаан] сорох хас да кырыылаах эбэтэр төгүрүк луом тимири харандаастыы уһуктуур. Үс муннук килиин курдук эмиэ төбөлүүр. ПАЕ ЭАБ
[Былыргы дьон туойга] уһуктаах маһынан батары баттаан, килиин (ытаһа) курдук кэрчиктэри ойуулуур буолбуттара. КФП БАаДИ
2. Уһун синньигэс, үс муннуктуу быһыылаах таҥас киллэһигэ. ☉ Клин (в одежде). Сонун сиэҕэ кыараҕас буолан, килиин киллэрэн биэрдэ. Килииннээх дьууппалаах
3. Бааһына сирин сорҕото. ☉ Клин (часть земельного угодья)
Сүөһү аһылыгар анал килииннээх түөрт хонуулаах севообороту олохтонуохтаах. ЛИК СОТҮҮүТ
Эн, баҕар, билэриҥ буолуо …… Чеплыгинтан Малиниҥҥа диэри килиин сири? И. Тургенев (тылб.)
4. Тоҥуу хаары сыҕайан суол таһаарарга анаммыт, инники өттө чумчугур, онтон сыыйа кэтириир иэдэстээх улахан сыарҕа (тыраахтар соһор). ☉ Клин (для расчистки снежной целины)
Күһүн биирдэ бульдозерынан эбэтэр килиининэн сылдьыахтарын эрэ кэрэх …… бэртээхэй суол бэлэм. НС ХСБС
Сир кыырпахтарын чиэрбэ илин уһугунан килиин курдук силэйтэлиир. ББЕ З
◊ Килиин сүгэ — маһы хайытарга аналлаах, ытаһа курдук быһыылаах, халыҥ тимирдээх, ыарахан ыйааһыннаах сүгэ. ☉ Колун (топор)
Кууһума ас тииттэргэ хатырыктаах …… килиин сүгэнэн оҥута охсон, киһи сирэйдэрин оҥортообута. Күннүк Уурастыырап
Таймаар модороон уктаах молуой курдук улахан килиин сүгэтин сүкпүт. «ХС»
ср. русск. клин, клинчатый топор

I
уһугун диэнтэн хай
аата. Уһуктуу... Бөтүүгүм ыллаата, Саҥа ыал таһыгар, аллара, Ол саха холкуостаах дьахтара Сарсыарда ынаҕын сайдаата. Дьуон Дьаҥылы
Мин оҕо, эдэр сааһым, үлэлээбит-хамсаабыт күөгэйэр күнүм барыта итинник кэрэ кэм, кэрэ хартыына, уһуктуу, үөрүү аргыстаах курдук. С. Васильев
Чыычаахтар айылҕа улук уутуттан уһуктуутун уруйдуур, сайын кэлэр үрдүк үөрүүтүн хоһуйар ырыалара үчүгэйкээнин. С. Никифоров
♦ Өй-санаа уһуктуута — урут өйдөөбөккүн чопчу өйдөөһүн, өй-санаа өттүнэн лаппа сайдыы. ☉ Пробуждение (о сознании), прозрение
Ити түмүгэр кини иннигэр үөрэх алыптаах күүһэ арыллыбыта, ол, биллэн турар, кини өйө-санаата уһуктуутугар улахан суолталаммыта. Эрилик Эристиин
Сорох ырыаларга баттаммыт-үктэммит үлэһит норуот кылаассабай өйө-санаата уһуктуута, баайы-батталы утары туруута быһаччы этиллэрэ. ССЛИО
Баай-тойот батталын утары үлэһит дьон өйө-санаата уһуктуута норуот тылынан айымньытыгар өтөн киирбитэ мунааҕа суох. «Чолбон»
II
сыһ. Уһуктаах буолар гына (хол., суор, кыс). ☉ Так, чтобы образовался острый угол (напр., тесать, строгать что-л.)
Мин салаалаах тоҥ мутугу тоһутан, уһуктуу кыстым. Т. Сметанин
Остуолбалар төбөлөрүн дуобат курдук уһуктуу суораллара. СНЕ ӨОДь
Талах суох түбэлтэтигэр сымнаҕас бэс маһы буруустуу тыырдаран баран харандаастыы, уһуктуу кыстара үөрэтиллиэхтээх. АЭ ТЫС