Якутские буквы:

Якутский → Якутский

харахтаа

туохт.
1. Кими эмэ көрөр оҥор. Возвращать кому-л. зрение
«Тоойуом, Миичикэ хараҕа ыалдьан сабылынна. Эмп гыныах этэ, манна ииктээ эрэ» — диир. Аккаастаһабын да, ол убаҕас убайбын Миичикэни харахтыах тустаах үһү. Р. Кулаковскай
Бити итэҕэйэр эмээхситтэр Катяны кини доҕор кыыһа Галина «харахтаабыт» диэн быһаарбыттар. СД ТАББИ
2. Хараххынан көр, кимниин эмэ көрүс. Видеть, встречать кого-л., сталкиваться с кем-л.
Аата, эйигин харахтыыр, эн саҥаҕын истэр күннээх эбиппин ээ. Н. Неустроев
[Киис Бэргэн:] Мин хааны харахтаатахпына мэйиим туймаарыйар. И. Гоголев
Күөл үрдүгэр, үрдүк тиит чыпчаалыгар ханнык эрэ урут харахтаабатах көтөрүм түһэн олорор. Хомус Уйбаан
3. Муҥха кынатын хараҕынан тахсан иһэн иҥин (балык туһунан этэргэ). Попадаться в ячеях крыльев невода (о рыбе)
Күндүөбэй муҥха кынатыгар харахтаабыт. Н. Габышев
Мантан чугас, өрүс төбүлэҕэр, икки илими бырахпытым, баран көрбөппүт ээ, баҕар биир эмэ хаахынай харахтаабыта буолаарай? Е. Неймохов

Якутский → Русский

харахтаа=

разг. 1) возвращать зрение; 2) видеть; хаһан да харахтаабатах киһим этого человека я никогда не видел.


Еще переводы:

харахтааһын

харахтааһын (Якутский → Русский)

и. д. от харахтаа =; көрбөтү харахтааһын возвращение слепому зрения.

увидеть

увидеть (Русский → Якутский)

сов. кого-что көр (таба көр, харахтаа); я его увидел издалека мин кинини ыраах-тан көрдүм.

харахтат=

харахтат= (Якутский → Русский)

побуд. от харахтаа =; халлаан таҥараҕа харахтаппат фольк. не показывают (даже) в ясную погоду (говорится о дочери богатых родителей, воспитываемой в строгости).

харахтан=

харахтан= (Якутский → Русский)

возвр. от харахтаа = начинать видеть, прозревать (напр. о человеке после болезни и о новорождённых детёнышах нек-рых животных); үчүгэйдик эмтэнэн харахтаммыт он усердно лечился и стал видеть; ыт оҕолоро харахтаммыттар щенки стали видеть.

харахтат

харахтат (Якутский → Якутский)

харахтаа диэнтэн дьаһ
туһ. Бэҕэһээ, эйигин харахтата түһээт, абабар таныйбытым... Кырыыс-кырыыһы, алгыс-алгыһы төрөтөрүөскэтэр диэбитим. С. Данилов
Оҕоҕо наар күндэлэс күнү эрэ көрдөрөр кэрэгэй, киниэхэ хахсааттаах халлааны эмиэ харахтатыахха баар эбит. «ХС»

видеть

видеть (Русский → Якутский)

несов. 1. (обладать зрением) көр, хараххынан көр; 2. кого-что көр, харахтаа; я видел море мин муораны көрбүтүм; 3. кого (встречать) көр, көрүс; я видел в жизни много хороших людей мин олоҕум устатыгар элбзх үтүө дьону көрбүтүм; 4. что (наблюдать, испытывать) кер, керүс; я много видел в своей жизни мин үйэбэр элбэҕи көрсүбүтүм; 5. что (представлять) санаа, ойдөө, көр; я вижу его как живого кинини сибилигин тыыннаах курдук саныыбын; 6. что (сознавать) көр; я вижу свою ошибку алҕаһаабыппын көрөбүн; 7. в ком-чём (считать, находить) көр, өйдөө, аах; я не вижу в этом ничего плохого манна туох даҕаны куһаҕаны көрбөппүн; он видит в музыке своё призвание кини музыканы бэ-

быыппаһын

быыппаһын (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Тугу эмэ оҥорорго туох баар күүскүн түмэн ыл, бааргын-суоххун барытын түмүнэн түс, быччыҥҥын барытын күүрдэ-күүрдэ түс (хол., сүүрэргэ, кылыйарга, туох эмэ ыараханы көтөҕөргө, анньарга о. д. а.). Сильно напрягаться (физически и духовно)
Эрдэлиир Миитэрэй, тоһоҕо маһы туппутунан, сүүрэн быыппастан кэлэн умайан кытыастан эрэр оту аҥаар эркинин тиэрэ хаһыйарын кытта, отуу иһигэр саа эстэн бытарыйда. Амма Аччыгыйа
Быыппаста-быыппаста, уон икки туоска уурбут-туппут курдук хаһыытыы-хаһыытыы хабырҕаччы ойон истэ. П. Ойуунускай
Көстөкүүн, кыыл айаҕар саатын батары биэрээт, быыппаста-быыппаста, кыылы бэйэтиттэн тэйиччи анньа сырытта. Л. Попов
2. көсп. Тэбиэстик, ыгымнык быһыылан, кыыһырымтаҕай майгылан (үксүгэр туохтан эрэ табыллыбакка, хараастан). Вспылить, раздражаться
Эписиэр кыыһыран быыппаста түстэ, сирэйэ чоххо баттаабыт курдук үллэ кытарда, сири тиҥилэхтээмэхтээтэ, саллааттар диэки илиитин уунаат, хаһыытаан бытарытта. В. Протодьяконов
Байанай уллуҥаҕын хараҕыттан төбөтүн оройугар тиийэ дьигиһис гынна, хаана быыппаһынна, хаһыытаан бытарытта. П. Филиппов
Киниэхэ үчүгэй сүбэлэр бэриллибит, өйдөтөр үлэни ыытылла турбут буолуохтаах этэ, тура-тура, содуомсук диэтэхпитинэ, киһи эбии быыппастыбат дуо? У. Нуолур
3. көсп. Олус күүһүр, сэтэрэн тур (айылҕа көстүүлэрин туһунан). Бушевать, буйствовать (о стихийных явлениях природы)
Уонна сиҥнэр силлиэлээх Уордаах этиҥ кэмигэр Быһыттаҕас сындыыс уот Быыппастара буолуохтаах. Күннүк Уурастыырап
Ханна да харахтаа: Хахсаат тыал, Хаардаах тыал. Хаһыытыыр буурҕаттан Хараастан, быыппастан Хабырынар хара тыал. М. Ефимов
Тууччах, чыыр өрөҕөтүнүү Туртаҥнаһар долгуннар, Быыппастаннар, ыйдаҥа түүн Манна дайан ылаллар. Р. Баҕатаайыскай