I
харбый диэнтэн атын туһ. Миша сааһа түөрт уона, эрдэ кырдьыбыт, иэдэһэ харбыстыбыт, сирэйэ мырчыстаҕас. Н. Габышев
II
аат. Үүтүнэн иитэр харамайдар оҕолорун хаата, кэнэҕэскилэрэ. ☉ Выходящая вслед за плодом плацента вместе с оболочками плода, послед
Сылгытын харбыһынынан таастарын бүрүйэ сапта. Саха ост. I

туохт.
1. Көбүс-көнөтүк тардыллыбыт, тыҥаабыт курдук көнө буол. ☉ Быть туго натянутым, не свисать
Таба маамыкта чиккэйиэр диэри ойон баран, умса холоруктаан, эргичис гынна. Болот Боотур
Мас эрдиилэр хамсаан сардыр-сурдур тыаһыылларын кытта баарса холбоммут быата тыҥаата, чиккэйдэ. И. Никифоров
Итини кытта сэргэ күөгүбүт быата чиккэйэ түһээт, харбыс гынна. В. Тарабукин
2. Төбөҕүн, көхсүгүн кэннин диэки ыытан, көбүс-көнөтүк чыначчы тутун. ☉ Выпрямиться, вытянуться в струнку, встать навытяжку
Төрүт да уһун, синньигэс Булочкин чиккэйиэҕинэн чиккэйэн, чоноллон турарын көрүдьүөстүк көрдө быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Итиччэни истээт, кыра уҥуохтаах хара киһи үөрүүтүттэн эккирээбэтэ эрэ, чиккэйиэҕинэн чиккэйэн тойонун өрө көрөн турда. ВНГ ГОПХ
Хохуол төбөтүн силигир гыннарбыта, устурууна курдук чиккэйбитэ. М. Горькай (тылб.)
3. кэпс. Өлөн, тыыллан сыт. ☉ Умереть, протянуть ноги
Сэмэн чиккэйэ сытар эр киһи хонноҕун аннын туппахтаан көрдө. Н. Якутскай
[Эмээхсин] чиккэйэн, аны кимтэн да куттаммат, кимтэн даҕаны дьиксиммэт буолан сытар. А. Сыромятникова
Охонооһой, төбөҕө таптаран, Туймааран тыастаахтык оҕунна, Чиччигинээн, иҥиирин тартаран, Дьигиҥнээт, чиккэйэ оҕуста. Дьуон Дьаҥылы
ср. туркм. дикелмек ‘выпрямляться, распрямляться’

I
тыаһы үт. туохт. Нарыннык, уһуннук, биир тэҥ түргэнник илигириир «дьур» диэн тыаһы хосхос таһаар. ☉ Производить нежный продолжительный однообразный булькающий звук, журчать
Сүр имигэстик хомуска оонньоон барда. Истиэхтэн эриэккэс кэрэ дорҕооннор дьырылаатылар, дьурулаатылар, арыт ытаан, арыт ымманыйан, ыллаан, арыт санаарҕаан-мунчааран, арыт үөрэн-көтөн бардылар эбээт! И. Гоголев
Оччоҕо сааскы уу Дьурулуу сүүрэн Түмсэрин курдук дуу Хойуу дьон киириэ. Эллэй
Кинилэр [күөрэгэйдэр] көрдөөх ырыалара тохтобула суох дьурулуур. И. Данилов
II
дьүһ. туохт. Уһун сурааһын курдук суолу хаалларан түргэнник аас. ☉ Пронестись быстро, оставляя за собой сплошной длинный прямой след
Сылабаартан икки утах итии паар өрө дьурулаан таҕыста. Амма Аччыгыйа
Иннибит диэки ыраах эмиэ дөрүн-дөрүн ракеталар үөһэ дьурулаан тахсаллар. Булүмүөттэр татыгырыыллар. С. Никифоров
Күөгүбүт быата чиккэйэ түһээт, харбыс гынна, уу кырсынан сордоҥмут кутуругун далаана, маһынан ууну суруйбуттуу дьурулаан, аҕыйахтык көстөн хаалла. В. Тарабукин
△ Килэгир ньуур устун туохтан да иҥнибэккэ сыыдамнык аас. ☉ Проноситься без задержки по гладкой поверхности
Мундербек аллараа мутук дьаабылыкатыгар чугаһаан харбыахча буолан иһэн, кыайан туттуммакка, маһын кууспутунан таҥнары дьурулаан түстэ. Эрилик Эристиин. Мин [үөһээ дойдуттан] хайдах да дойдубар түһэр кыаҕа суох буолан сырыттахпына, биир бааһынай оҕонньоро кэлэн сүбэлээтэ: «Эн бурдук отун салҕааттаан баран, ол устун таҥнары дьурулаан түс»,- диэн. Саха фольк.
△ Көнө уһун сурааһын буолан көһүн. ☉ Протягиваться прямой длинной линией
Бэйи эрэ, ол туох суола үрэҕи ортотунан дьурулаан барда? Амма Аччыгыйа
Хайыһарыҥ сытыы суола Хайаларга дьурулаатын! И. Эртюков
Дьиэ кэннинэн ойуурга оскуола оҕолоро быһалаан сылдьар ыллыктара дьурулаан тахсар. Амма Аччыгыйа