Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чиккэй

туохт.
1. Көбүс-көнөтүк тардыллыбыт, тыҥаабыт курдук көнө буол. Быть туго натянутым, не свисать
Таба маамыкта чиккэйиэр диэри ойон баран, умса холоруктаан, эргичис гынна. Болот Боотур
Мас эрдиилэр хамсаан сардыр-сурдур тыаһыылларын кытта баарса холбоммут быата тыҥаата, чиккэйдэ. И. Никифоров
Итини кытта сэргэ күөгүбүт быата чиккэйэ түһээт, харбыс гынна. В. Тарабукин
2. Төбөҕүн, көхсүгүн кэннин диэки ыытан, көбүс-көнөтүк чыначчы тутун. Выпрямиться, вытянуться в струнку, встать навытяжку
Төрүт да уһун, синньигэс Булочкин чиккэйиэҕинэн чиккэйэн, чоноллон турарын көрүдьүөстүк көрдө быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Итиччэни истээт, кыра уҥуохтаах хара киһи үөрүүтүттэн эккирээбэтэ эрэ, чиккэйиэҕинэн чиккэйэн тойонун өрө көрөн турда. ВНГ ГОПХ
Хохуол төбөтүн силигир гыннарбыта, устурууна курдук чиккэйбитэ. М. Горькай (тылб.)
3. кэпс. Өлөн, тыыллан сыт. Умереть, протянуть ноги
Сэмэн чиккэйэ сытар эр киһи хонноҕун аннын туппахтаан көрдө. Н. Якутскай
[Эмээхсин] чиккэйэн, аны кимтэн да куттаммат, кимтэн даҕаны дьиксиммэт буолан сытар. А. Сыромятникова
Охонооһой, төбөҕө таптаран, Туймааран тыастаахтык оҕунна, Чиччигинээн, иҥиирин тартаран, Дьигиҥнээт, чиккэйэ оҕуста. Дьуон Дьаҥылы
ср. туркм. дикелмек ‘выпрямляться, распрямляться’


Еще переводы:

чонолун

чонолун (Якутский → Якутский)

чоной диэнтэн атын
туһ. Төрүт да уһун, синньигэс Булочкин чиккэйиэҕинэн чиккэйэн, чоноллон турарын көрүдьүөстүк көрдө быһыылаах. Амма Аччыгыйа
Күбүрүнээтэр чоноллон турбахтаат: «Ну, довольно!» — диэн бааҕынаабытыгар хаһаахтар быдьардык маатыралыы-маатыралыы тахсан бардылар. И. Гоголев

чиккэйии

чиккэйии (Якутский → Якутский)

чиккэй диэнтэн хай
аата. Тоҕус кыыл уунуутунан уурар, Сэттэ кыыл чиккэйиитинэн кэбиһэр Кэскиллээх күннэрим кэллилэр! Өксөкүлээх Өлөксөй

анаҕастаах

анаҕастаах (Якутский → Якутский)

даҕ. Аһыылаах, суостаах, адьырҕа (кыыл). Зубастый, клыкастый, хищный (зверь)
Ньургууналыын иккиэн тоҥон чиккэйэн хаалбыт, көп түүлээх, анаҕастаах кыылы сыарҕаттан ньылбы тардан түһэрдилэр. А. Сыромятникова
[Булчут ыт] онтон иччитин көмүскүүргэ, ханныктаах да анаҕастаах кыылтан куттаммат. Н. Абыйчанин

ньолооруҥнаа

ньолооруҥнаа (Якутский → Якутский)

ньолооруй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Дулҕа быыһынан ыт төбөтө бу ньолооруҥнаата, үөрүйэҕинэн кус көрдөөн суллуруйан барда. П. Тобуруокап
Пётр көрбүт тайаҕа чиккэйэн баран, төбөтүн көтөҕөн, таныытын тартаҥнатан өрө ньолооруҥнуу турара. Г. Николаева (тылб.)

чиккэс

чиккэс (Якутский → Якутский)

чиккэй диэнтэн холб. туһ. Киһи харытын саҕа суон торуостар балалаайка устуруунатын курдук дыыгыныы чиккэһэллэр. В. Яковлев
Устуруойдаан чиккэһэн турдахтарына, доо, старпом хамандыыр бирикээһин аахта. В. Титов
Бастакы икки тиргэҕэ иккиэннэригэр моонньоҕоттор иҥнэн чиккэһэ охсубуттар. С. Маисов

чиккэлин

чиккэлин (Якутский → Якутский)

чиккэй диэнтэн атын
туһ. Угрюмов кубарыс гынна, чиккэллэ түһэн, кобуратын харбанна. Софр. Данилов
Тас көрүҥүнэн киһи хараҕа халтарыйар киһитэ Платон Алексеевич иннигэр чиккэллэн турбута. Н. Заболоцкай
Бу күн Сис Силлики өлбүтэ буолан, уҥа ороҥҥо саабаннанан чиккэллэн сыппыт. ҮҮА

чиккэт

чиккэт (Якутский → Якутский)

чиккэй диэнтэн дьаһ
туһ. Булуугун субутан Муоһатын чиккэтэн, Бастыҥ ат көлөтүн Бааранан хаамтарда. Саха нар. ыр. II
Олох таҥаһым уу билик буолла. [Генерал] икки чааһы быһа чиккэтэн туруорда. Н. Туобулаахап

кылахачыччы

кылахачыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Түргэнник, уоттаахтык, чаҕылыйар курдук (көр). Сверкая глазами (смотреть)
[Сэмэнчик] уҥа диэки Уйбааннаах саҥаһын кылахачыччы көрөн кэбистэ. Н. Түгүнүүрэп
Уҥа диэки ньалҕаарыйбыт баттахтаах, сытыытык кылахачыччы көрбүт харахтаах, быыкайкаан кырдьаҕас аҕабыыт олорор. А. Фадеев (тылб.)
Төһө да чиккэйэн турдар, күлүү-элэк гынар курдук кылахачыччы көрбүт. К. Симонов (тылб.)

өҕүлүннэр

өҕүлүннэр (Якутский → Якутский)

өҕүлүн диэнтэн дьаһ
туһ. Мас тардыһан, Баҕана курдук маһы мататан, Өһүө курдук маһы өҕүлүннэрэн, Тэбис-тэҥ буолаллар. С. Васильев
Дьон өҕүлүннэрэн баран ыһыгыннахха, төлө тэбэн чиккэйэр лабаа күүһүн туһана үөрэммиттэрэ: имигэс лабааны бүк тардан киристээннэр, ох саа оҥостор буолбуттара. КФП БАаДИ
Хатарыллыбыт тэллэй өҕүллүннэрдэххэ тосту барар, ол гынан баран бытарыйыа суохтаах. УГС ССКОТ

тыраччы

тыраччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Чиккэччи, чиккэйэр гына (атахтаргын тэп). Распрямив, во всю длину (вытягивать ноги)
Быанан икки кэлин атахтарын тыраччы тардан ньылбы соһон ылыыларыгар муоһунан, төбөтүнэн ааҥҥа, санааларыгар, ыарыылаах баҕайытык охсуллумахтаата. Болот Боотур
[Туруйа] эдэрдэрэ кинилэр кэннилэриттэн, моонньуларын уһатан, атахтарын кэннилэрин диэки тыраччы тэбэн, тэбис-тэҥҥэ бэрээдэктээхтик айанныыллар. И. Сосин
Көрбүтүм — тыһаҕас эрэйдээх, түөрт атаҕын тыраччы тэбэн баран, мөхсө-тэбиэлэнэ сытара. «ХС»