Якутские буквы:

Якутский → Якутский

хардырҕаа

тыаһы үт. туохт.
1. «Харк-харк» диэн эрэр курдук саҥаны уонна онуоха майгынныыр тыаһы таһаар. ☉ Хрустеть, хрипеть, скрипеть негромко
Арыт элиэ иҥэрсийэр, уйалаах тураах хардырҕыыр. Болот Боотур
Алло! Алло! Шурочка?! — Да, да, Танябын! Бу туох абааһы төлөпүөнэй, хардырҕыы сытыйан! В. Ойуурускай
[Гена] үөр таба туйаҕыттан хаар хардырҕыырын иһиллээн турбахтаата. А. Кривошапкин (тылб.)
2. Ыараханнык, куһаҕан тыастаахтык тыын. ☉ Дышать, кашлять с хрипом
Эмээхсин, үрүт-үрдүгэр сөтөллөн хардырҕаан иһэн, сыҥаһаҕа иҥнэри түстэ. Амма Аччыгыйа
Ол саллаат хардыргыы Миэхэ кэриэһин эппитэ: «Доҕоруом, дьоллоохтук Олороор», — диэбитэ. Т. Сметанин
«Оҕом ыарыйда быһыылаах, кыайан эмпэт. Этэ ип-итии. Хардырҕаан тыынар», — диэбитэ ийэм биир сарсыарда. П. Аввакумов
ср. алт. каргырла ‘хрипеть’

Якутский → Русский

хардырҕаа=

разд.-кратн. 1) похрустывать, поскрипывать; хаар хардыргыыр снег . хрустит под ногами; 2) слегка хрипеть; сөтөллөн хардыргыыр он кашляет с хрипами.

Еще переводы:

хардырҕат=

хардырҕат= (Якутский → Русский)

побуд. от хардырҕаа = жевать с хрустом, хрупать, хрустеть чём-л.; ыт уҥуоҕу хардырҕатар собака с хрустом грызёт кость.

хардырҕас

хардырҕас (Якутский → Якутский)

I
хардырҕаа диэнтэн холб. туһ. Өрт тураахтара хардырҕаһаллар. А. Данилов
II
даҕ. «Харк-харк» диэн иһиллэр тыаска майгынныыр. ☉ Хрустящий, скрипящий; хрипящий
Үктэннэххэ хардырҕас буола сир кырса тортойо тоҥмут. Болот Боотур
Суолга халыйбыт уулар кыратык мууһурдулар, от, киһи хаамтаҕына, хардырҕас буолла. А. Фёдоров
Сотору кини таҥалайа аҕылыырыттан хардырҕас тыастанна. Т. Сметанин

хардырҕат

хардырҕат (Якутский → Якутский)

хардырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. [Куобах:] бөрө аччыктаан күнэ хараардаҕына ыксаан биһигини тутар. Онтукайын да биирдэ-иккитэ хардырҕатан кэбиһэр. Р. Кулаковскай
Киһим, бэйэтин тууларын көрүтэлии, муус анньан хардырҕата хаалбыта. «ХС»
Владимир Ильич биир оҕурсуну быһа тардан ылаат, ытыһынан, сууралаамахтаата да, минньигэстик хардырҕаппытынан барда. З. Воскресенская (тылб.)

буулаа

буулаа (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Туох эмэ буруйу, айыыны оҥоруу иһин эккирэтэн туран өһүөннээ (хол., ийэ кыыл, абааһы, иччи тустарынан). ☉ Неотступно следовать, мстить за какие-л. проступки, грехи (напр., о тотемах, злых духах и т. п.)
Былыр ити таҥарабыт диир көтөрдөрүн — хотойу, кубаны, суору өлөрдөхтөрүнэ, улаханнык буулуур үһү. Ыарыы буолан өлөҕүн. Ол иһин өлөрбөттөр. Багдарыын Сүлбэ
Чугас олорор ичээн эмээхсини аҕалан мэнэриттэрбиттэрэ, Боппууда балта буулаабыт диэн нэһиилэ уоскуйан дьиэлээбитэ. Болот Боотур
Кинилэри ханнык эрэ атыҥырас абааһы буулаабыт диэн кэпсииллэрэ. Бука, эстэргэ-быстарга булбут үөдэн буолуо. И. Федосеев. Тэҥн. бурууһаа
2. Сиэри, тэпсээри арахпакка кэлэ тур (сүөһү, кыыл туһунан); сүөһүнү тарт (сиэмэх кыыллар тустарынан). ☉ Постоянно приходить и травить (о животных); разодрать, раздирать скот (о хищниках)
«Дьэ кырыыстаах хара буор сүөһүтэ буулаан алдьатан эрэр», — диэн баран, оҕус диэки көрөн кэбистэ. А. Софронов
Иэдээн буолла, Көстөкүүн, булбатах кыыл буулаата, бөлүүн аппын тардан барда... Биир туора быраҕар бүлтэһи да хаалларбата. Л. Попов
Тоҕо эрэ мин чүөмпэбэр балык хаппат. Сордоҥ буулаан сытар быһыылаах. И. Федосеев
3. Тохтообокко уһун кэмҥэ салҕанан бар (хол., ыарыы туһунан). ☉ Не проходить, не прекращаться длительное время (напр., о болезни)
Кыыспыт бүгүн бэргээн оронтон турбата. Туох ааттаах буулаата буолла. А. Софронов
Табалары ыыраахсыт буулаан сордотолоото. «ХС»
«Хабарҕа сэллигэ диэн ыарыы буулаан сытыарар», — диэн Өндүрэй хардырҕаабыта. Н. Якутскай
4. Кими эмэ ааспакка-арахпакка батыһа сырыт, эккирэт, сойуолаа; күөмчүлээ, атаҕастаа, сабыта түс. ☉ Постоянно беспокоить кого-л., досаждать кому-л.; притеснять, угнетать, нападать
«Оччоҕо эрэ үлэһит дьыалата табыллар», — диэн, атын амырыын «тооппоордор» буулаан кэллэхтэринэ, тоноһор киһи буолуо. Амма Аччыгыйа
Өлүүнэн тыынааччы өстөөҕү ирдиибит, Өр кэмҥэ буулаабыт өһүөнүн иэстиибит. А. Абаҕыыныскай
Буулаа диэн ким эмэ арахпатыттан саҥарааччы абатыйдаҕына, ону абааһы көрдөҕүнэ этэр. «ХС». Тэҥн. адаҕый