ель || еловый; харыйа ойуур ельник; харыйа лабаалара еловые ветки, лапник; харыйаны таҥнары соспут курдук киһи погов. человек, подобный ели, которую волокут за макушку (говорится о злом и очень упрямом человеке) # харыйа от бот. * тысячелистник обыкновенный; *харыйа чыычааҕа зоол. обыкновенный юрок.

аат. Хагдарыйбат мутукчалаах суптугур төбөлөөх бэстэр кэргэттэригэр киирсэр мас. ☉ Вечнозелёное хвойное дерево семейства сосновых с конусообразной кроной, ель
Харыйа хойуу лабаатыгар саһан олорор бочугурас бычыгырыыр. Амма Аччыгыйа
Урууп дьиэтэ алаас кытыытыгар, харыйалар быыстарыгар турар. Күндэ
Харыйаны тула, илии илииттэн сиэттиһэн эргийэ хаамыы буолла. Д. Таас
♦ Харыйаны таҥнары соспут курдук (киһи) — тылга мэлдьи төттөрүтүн этэр, хадаар, өһөс. ☉ Чрезвычайно упрямый и несговорчивый, неуступчивый, ершистый (букв. [иметь с ним дело — как] тащить ель против роста)
Быканов, дьэ, төттөрү киһи, харыйаны таҥнары соспут курдук. Кини хайаатар да, үрүҥү хара диэн дакаастаан, мөккүстэҕинэ сатанар буоллаҕа. Далан
— Ээ, мин буолумуна… Эн дии. Удьуор харыйаны таҥнары соспут курдук дьоҥҥут. Кырдьаҕас киһиэхэ суолу урут биэрдэххинэ тугуҥ туллан түһэрий? П. Аввакумов
◊ Харыйа чыычааҕа — барабыайдар этэрээттэригэр киирсэр ойуур ырыаһыт чыычааҕа. ☉ Небольшая северная лесная певчая птица отряда воробьиных, вьюрок
Хаарыаннаахый күннэрбит Хайыһаахтаан кэлиитэ Харыйабыт чыычааҕа ханыылаһа ыллаата. А. Абаҕыыныскай
ср. др.-тюрк. хары сөгүт ‘разновидность дерева’

аат. От үрэх салаа үрүйэлэрэ; мас, ыарҕа, сэппэрээк саба үүммүт үрүйэтэ. ☉ Ручейки «травяных речек»; ручей, заросший кустарником, ерником
Ол «киэҥ үрэх» үрүйэтин-харыйатын барытын да аахпытыҥ иһин, саастарыгар онно сылдьыбатах дьон хайдах булан барыахтара этэй? Амма Аччыгыйа
Икки ынаҕар үрүйэхарыйа быыһын, уу кытыытын хасыһан сыл тахсар отун булунар. Күннүк Уурастыырап
Биир үрэх үрүйэтин-харыйатын сэмсии сатаан кэбистэ да мэлийдэ. Р. Кулаковскай