Якутские буквы:

Якутский → Русский

харысхал

жалость, пощада; туох харысхала нааданый ? какая может быть пощада?; харысхала суох без жалости, без пощады, безжалостно, беспощадно.

Якутский → Якутский

харысхал

  1. аат.
  2. Кими, тугу эмэ аһыныы, харыһыйыы. Сочувствие, сострадание, проявление милосердия, жалость к кому-чему-л.
    Өлбөтөҕө Таптал саамай кэрэтэ — Саҥата суох харысхал сылаас хараҕа. А. Парникова
    Кырдьык, Василий Максимович тыйыс, Кини туруору, ардыгар харысхалы билбэт. В. Ажаев (тылб.)
  3. Кутталлаах суолтан көмүскүүр, харыстыыр, туох эмэ. Защита, опора, заслон
    Олох хардыыта харысхала суох, дьэбир. Софр. Данилов
    Үгэс диэн омук бэйэтин олоҕун отуорун харысхала буолар. Хомус Уйбаан. Халыҥ хаххам, суон дурдам, Харысхал буолбут аҕам, Сүгүрүйүүм, эн ааккар — Сүдү нуучча саллаакка. А. Бродников
  4. даҕ. суолт. Кими, тугу эмэ харыстыыр аналлаах. Бережный, заботливый
    Кини таптала омуннаах итии имэҥтэн хайдах эрэ уоҕа улам уҕарыйан, харысхал сыһыаҥҥа сыыйа сыҕарыйан иһэр курдук. Күрүлгэн
  5. сыһ. суолт., буолб. ф-ҕа туттуллар. Аһынары билбэттик, харса суох, аһыммакка. Беспощадно, безжалостно
    «Бырастыылаһыы» — өстөөҕү утары харысхала суох кыргыһар кытаанах санааламмыт киһи кэриэс-хомуруос тыла. Софр. Данилов. Биирдэ Чолбон өлбүт суору тутан туран санаабыта: «Суору харысхала суох кыдыйар сөп үһү дуо?» И. Федосеев
    Гостиницаҕа ип-итии этэ, таһырдьа күн харысхала суох сырайара. «ХС»

Еще переводы:

protection

protection (Английский → Якутский)

көмүскэл, харысхал

туһахтааһын

туһахтааһын (Якутский → Якутский)

туһахтаа диэнтэн хай. аата. Эһэҕэ харысхала суох сыһыаны, туһахтааһыны утары охсуһан, хайаан да тохтотуллуохтаах. А. Пахомов

көлбөрүтүнүү

көлбөрүтүнүү (Якутский → Якутский)

көлбөрүтүн диэнтэн хай
аата. Оробуочай хамсааһын үһүс сүүрээнин соруга …… араас көлбөрүтүнүүлэри утары харысхала суох охсуһуу. В. Ленин (тылб.)

релейная защита

релейная защита (Русский → Якутский)

релелээх харысхал (электричество ситимигэр холбоммут тэриллэри саахалтан, умайыыттан реле көмөтүнэя көмүскүүр оноһук. P. х. үлэлээтэҕинэ саахалланаары гыммыт тэрили электрическэй ситимтэн араарар эбэтэр суһал сыгынаал биэрэр (тыаһынан, хонтуруолунай лаампа умайан кэлиитинэн энин).)

өһөгөйдөөхтүк

өһөгөйдөөхтүк (Якутский → Якутский)

сыһ., үрд. Туох да харысхала суохтук, өһү-сааһы ситиһэр курдук. Беспощадно, жестоко (напр., мстить)
Норуоттар хааннарын сүҥкэн өһөгөйдөөхтүк тоҕор этилэр. Амма Аччыгыйа. Мин бастаан бааһырыыбар тохтубут хааммын фашистартан өһөгөйдөөхтүк иэстэһиэм. Саллааттар с. 1967

түөкүннээ

түөкүннээ (Якутский → Якутский)

туохт., кэпс. Албыннаа-түөкэйдээ, уор-талаа. Мошенничать, жульничать, обворовывать кого-л.
Түөкүннээн баппатах Сатаайка Бу сылдьар баандаҕа хамандыыр. Эрилик Эристиин
Сүүлүктээн, түөкүннээн ыллаҕым дии. Харысхал
Түөкүннээн уонна үспүкүлээннээн, иезуиттар уордьаннара баһаам баайы мунньуммута. АЕВ ОҮИ

чаллырҕат

чаллырҕат (Якутский → Якутский)

чаллырҕаа диэнтэн дьаһ
туһ. Луохтуур ууну кэһэн чаллырҕатан, суолга тахсан барар. Харысхал
[Малардыырап:] Чахчы, миигин хаартыскаҕа түһэрбитэ дуо? [Онтуоска:] Чаллырҕатан эрэрэ. «ХС»
Ильин бадарааны чаллырҕатан, отуутугар сүүрэн кэллэ. Л. Толстой (тылб.)

абытайдаах

абытайдаах (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Олус сытыы, киһини тулуппаттык аһыйар ыарыылаах. Причиняющий острую нестерпимую боль
Аан ийэ дойдум харысхалыгар, Аймах-хаан дьонум дьолугар Амырыыныгар, кылааныгар Абытайдаах буоллун диэн, Хахырыйан-хахырыйан Хаптаччы аалбытым. С. Васильев
2. Улахан кутталлаах, киһини салыннарар. Очень опасный, грозный, страшный
Тоҥуу, аччык абытайа Эйигин куттаабатын, Абытайдаах буолан айан Ахтылҕаннаах буолааччы. С. Данилов
Ахсынньы аакка киирбит Абытайдаах тымныыта Соруйан күһэйсибит Өһөс күүстүү уоҕурбута. Д. Дыдаев

кирдиэлэс

кирдиэлэс (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Төбө-төбөттөн илгиэлэс. Дергать, таскать друг друга за волосы, пригибая головы вниз
Тыаллаах Өксөө уонна Сыыспай Сүөкүлэ тарбахтарынан баттах баттахтарыттан ылсан, умсарыта кирдиэлэһэ тураллар эбит. «ХС»
2. көсп. Дэлби мөх-эт. Сильно отругать, отчитать
[Махсыым оҕонньор:] Микииттэ, тоҥсоҕой үөл мастан үөннэһэ сатаабытыгар дылы, быһа хасыһан, кирдиэлэһэн тахсар буоллаҕа үһү. Харысхал

көһөртөөһүн

көһөртөөһүн (Якутский → Якутский)

көһөртөө диэнтэн хай
аата. Африканецтары кыргыы, күүс өттүнэн куһаҕан сирдэргэ көһөртөөһүн, харысхала суох көлөһүннээһин — ити барыта норуоттар сайдыыларын харгыстаабыта. КВА МГ
Столыпин «аграрнай политикатын» биир суол көрүҥүнэн киин сирдэртэн элбэх ахсааннаах бааһынайдары Орто Азияҕа, Сибииргэ, Саха сиригэр көһөртөөһүн буолбута. АЕЕ ӨӨ