туохт.
1. Олус улаханнык кыланан ыһыытаа, үөгүлээ (хол., уордайан, ыксаан). ☉ Громко кричать, вопить (напр., в гневе)
Настаа хаһыыра түһэн баран киэр ыстанар. Күндэ
Биир ньиэмэс табыллан хаһыырда. Т. Сметанин
Арсен бары кыһыыта-абата бүүйэ-хаайа тутан, эмискэ хаһыыра түһээт, биэдэрэтин харбаан ылла да [ынаҕы] сискэ мииннэрдэ. А. Фёдоров
△ Олус улаханнык часкый, хаһыытаа (кыыл-сүөл туһунан). ☉ Издавать протяжные, громкие звуки, рычать, реветь, курлыкать и т. д. (о животных)
Саҥардыы курдук саныыбын Эйигин кытта сылдьарбын: Сааскы туруйа хаһыыран, Саалана-кустуу барарбын. Күннүк Уурастыырап
Бааһырбыт эһэ хаһыырда. Н. Заболоцкай
Баабыр эмиэ хаста да ыстаммыт уонна эмиэ хаһыырбыт. В. Арсеньев (тылб.)
2. көсп. Олус улахан тыаһы-ууһу таһаар (күүстээх тыал, буурҕа туһунан). ☉ Производить протяжные, гулкие, громкие звуки, выть, реветь, свистеть (напр., о сильном ветре, пурге)
Буурҕа ыһыырар, Буурҕа хаһыырар, Хаары ытыйбахтыыр, Хаарынан ыспахтыыр. Күннүк Уурастыырап
[Дьэкиим] уордайан да көрөөхтөөтүн, оннооҕор таһырдьа тыал хаһыырар. Н. Заболоцкай
Силлиэ эмиэ сэллии түһэн, хаһыырара уурайан, …… дөрүн-дөрүн куугуначчы охсуллан ааһар. ССЛИО
Якутский → Якутский
хаһыыр
күрүө-хаһаа
аат. Сылгы, ынах сүөһү дьиэ таһыгар аһыырыгар үөнтэнкөйүүртэн, куйаастан, ардахтан-сииктэн хаххаланарыгар аналлаах тутуулар (хол., дал, хаһаа, кыбыы бииргэ ылыллыбыта). ☉ Строения около дома, предназначенные для кормления домашних животных, защиты их от непогоды (напр., загон, стойло, сеновал вместе взятые)
Илин диэки далга элбэх сылгылар, аттар көстөллөр. Хайаатар даҕаны баай ыал көрүҥэ көрүҥнээх күрүө-хаһаа, тутуу, тэрил. И. Никифоров
Иэччэх-бааччах тутуллубут күрүө-хаһаа аҥаар кытыытыгар ампаардаах, оҕуруоттаах, дьааһыкка маарынныыр хоруобуйалаах дьиэҕэ киирдибит. Р. Кулаковскай
Үһүө буолан, үрэх баһыгар убаһа кыстыыр күрүөтүн-хаһаатын тута сылдьарбыт. «ХС»
хаһаа
аат. Сылгы сүөһүнү тыалтан, самыыртан, куйаастан хаххалыыр симии эркиннээх, үрүттээх, сыбаҕа суох тутуу. ☉ Конюшня, стойло для лошадей и жеребят
Хаһааҕа аттар турбуттар быһыылаах. Н. Якутскай
Онтон хаһаа таһыгар дьон атахтарын тыаһа иһилиннэ. Н. Заболоцкай
Дыгдаалап, хаһааҕа хаайбыт атыырдыы, тыаһа өрө лиһигирии түстэ. М. Доҕордуурап
◊ Тоҥ хаһаа көр тоҥ II
[Мотя:] Маспытын мастаан кулуҥ. Балааккабыт тоҥ хаһаа. Тоҥ хаһаа буолбут дьиэ иһин оһох уотун сылааһа сылытан эрэр. Н. Якутскай
Культура дьиэтэ уонна гостиница эмиэ тоҥ хаһаа. «Кыым»
ср. др.-тюрк. хасы ‘загон для скота, связанный из прутьев’, тюрк.-монг. кашаа, хашаа ‘забор; крытый двор; хлев’
ыһыыр-хаһыыр
тыаһы үт. туохт. Араастаан иһиирэр, уһуурар улахан тыаһы таһаар (силлиэни, буурҕаны этэргэ). ☉ Выть, реветь (о буре)
Чыпчаххай курдук сытыы чысхаан Ыһыыран-хаһыыран эмиэ түһэр. Болот Боотур
Өргөннөөх сата тыал таһырдьа Ыһыыра-хаһыыра турбута. Күннүк Уурастыырап
Муустаах байҕал таһынааҕы тыал сырҕан кыыллыы улуйар, ыһыырар-хаһыырар. А. Сыромятникова
Якутский → Русский
муниципалитет хаһаа-йыстыбаннай бэлиитикэтэ
хозяйственная политика муниципалитета
хаһаа
конюшня, стойло (для лошадей и жеребят).
хаһыыр=
1) громко кричать, вопить; хаһыыра ис = идти и громко кричать; ср. хапыытаа= ; 2) реветь; рычать; бааһырбыт эһэ хаһыырда раненый медведь заревел.
Еще переводы: