үөмп диэнтэн арыт
көстүү. Татыайык өрүтэ хойуоллаҥнаан, ардыгар эккирээн эрэр курдук, үөмэҕэлдьийэн ыла-ыла, батыһан истэ. Эрилик Эристиин

хойуоллаҥнаа диэнтэн дьаһ
туһ. Дьөгүөрдээн Сүөдэри, өрө кыччыгынаппытынан, илгиэлээн хойуоллаҥнатар. Амма Аччыгыйа
Эриэнчик эҕэрдэни соччо ылымматах быһыынан төбөтүн хойуоллаҥнатан кэбистэ. Софр. Данилов

хойуоллаҥнаа диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тогойкин …… тоҥмут биилин имиттэҕэ-ититтэҕэ аатыран чохчоҥноомохтоон, хойуоллаҥнаамахтаан ылла. Амма Аччыгыйа
Хабыыча …… ханна барыаҕын була сатаабыттыы уҥа-хаҥас хойуоллаҥнаамахтаат, …… сиэбин хаһыммыта. П. Аввакумов

даҕ.
1. Токуруччу барбыт, көнөтө суох. ☉ Кривой, скособоченный
[Ыналба:] Атырдьаҕым ханньаҕар баҕайы, хайдах баҕарар хайыһа сылдьар. П. Ойуунускай
2. Аҥаар өттүҥ диэки кынньары ☉ Кривой, скошенный, перекошенный. Ханньаҕар сирэй
□ Ханньаҕар оҕонньор оргууй туран кэллэ уонна дьону эргиччи көрбөхтөөн хойуоллаҥнаата. Амма Аччыгыйа

хойуоллаҥнаа диэнтэн холб. туһ. Собулҕаҕа мустубут тураах үөрэ хонууга хаамсан эрэллэрин курдук, бааһырбыт дьон төбөлөрө хойуоллаҥнаһаллар. Эрилик Эристиин
Төһүү мас адаарыҥнаата. Суон тиит киппэ төрдүлэрэ, батары түһэ сытар хаардарын анныттан өрө түөһүллэн өгдөҥөлөстүлэр. Уҥа-хаҥас хойуоллаҥнастылар. С. Федотов

туохт., түөлбэ. Тылгынан салаа эбэтэр айаххар уган дэлби илит. ☉ Облизывать языком, смачивать слюной во рту. Сабын тылынан ньалбаан иннэтигэр укта
□ Аттар бу да иһэн, илдьи тэпсиллибит оту хатыылаах тыллара былтас гынан, ньалбаан ылан, төбөлөрө суол икки өттүнэн хойуоллаҥныыр. П. Аввакумов. Ыт быһыта ыстаабыт, ньалбаабыт тэллэгэрдээх сэлээппэтин Мундузак аҕатын остуолугар уурда. Уот ч.

I
сыт диэнтэн бэй
туһ. Буолак ортотугар сытынан кэбиһэн баран турбат. Амма Аччыгыйа
Анараа сытыахсыт тугу да эппиэттээбэккэ, ууга түспүт сылгы курдук, туох баар күүһүнэн хойуоллаҥнаан көрөн баран, дьэ кэбис, туһа суох диэбиттии, хат сытынан кэбистэ. Эрилик Эристиин
Оҥоһуллубут сымнаҕас ороҥҥо тойон тахсан дархаһыйан сытынан кэбистэ. Н. Заболоцкай
II
аат. Сыттаах сибэккилээх сиэнэр отонноох сэппэрээк, сиимэлэс. ☉ Жимолость.
ср. чулым. йадук ‘валежник’

1. даллаҥнаа диэнтэн дьаһ. туһ. Икки илиитин даллаҥнаппытынан холуочук киһилии хойуоллаҥнаан ыллаан ньиргитэр. Амма Аччыгыйа
   Өрө көтөҕөн ылбыт оҕом илиитин даллаҥнатта. П. Аввакумов
   [Хотой] икки кынатын даллаҥнатадаллаҥната, чаҥыргыы олорор эбит. М. Попов
2. Туохтан эмэ соһуйан, тугу эмэ сэргээн кулгаахтаргын чөрбөҥнөт, хамсат. ☉ Насторожить (уши), напрячь слух, прислушиваться к кому-чему-л.
   Кулгаахтаргын даллаҥната, Куруҥ тыа сэргэх оҕото, Тугу кэтэһэҕин, хата, Сынньан, аһаа эрэ тото. И. Эртюков
   Көҥдөй тииккэ куобах сытар, кулгаахтарын даллаҥнатар. «ХС»

1. түүтэхтээ диэнтэн атын. туһ. Малатыылка иҥсэтийэн, Түүтэхтэммит бурдугу Тимиринэн кимирийэн, Силбиэтэннэ, обургу! А. Абаҕыыныскай
   Уһун оту охсоот, бурдугу быһан сонуоктуур курдук түүтэхтэнэр. ПАЕ УуАХО
2. Хойуутук, өлгөмнүк өрөһөлөнөн таҕыс (хол., уот кыымын туһунан этэргэ). ☉ Вырываться из чего-л. (напр., об искрах огня)
   Дьиэлэр омоонноро көһүннэ. Үөлэстэн кыымнар түүтэхтэннилэр. Софр. Данилов
   Балаҕан үөлэһинэн кыым өрө түүтэхтэнэн тахсан салгыҥҥа тиэтэллээхтик хойуоллаҥныыр. В. Короленко (тылб.)
3. Төкүнүйэн эрэр курдук тэйиэккэлээн сүүр (хол., эһэ оҕотун этэргэ). ☉ Бежать вприпрыжку, будучи маленьким, кругленьким (напр., о медвежонке)
   Маныыһыт ыттар иччилэригэр утары сырсан түүтэхтэнэн кэллилэр. Н. Лугинов
   Төннөргө сөп буолла дии санаан, Тыгырыана тутаары эккирэппитигэр эһэ оҕото сирэйин хоту куотан, ситтэрбэккэ сүүрэн түүтэхтэннэ. Болот Боотур