сущ
хомпуот

м. хомпуот.

чиэппэрдээ диэнтэн бэй., атын
туһ. Дьаабылыка хомпуоту …… аҥаардаммыт, чиэппэрдэммит да дьаабылыкаттан …… бэлэмниэххэ сөп. ФВН ЭХК

кээбиллээ диэнтэн атын
туһ. Алта-сэттэ ыйыттан ыла оҕоҕо оҕуруот аһын уонна фрукта пүрүөтүн, кээбиллэммит, ол тэҥэ хастаммыт сиикэй дьаабылыканы, хомпуоттары биэрэллэр. БСА КСДь

аат. Минньигэс, дыргыйар сыттаах сиэмэлээх, биир сыллаах от уонна кини сиэмэтиттэн ылыллар эмкэ, аска туттуллар арыы. ☉ Анис (однолетнее травянистое растение)
Анньыыс яблоколаах хомпуоттарга, кисиэлгэ, барыанньаҕа, фруктаны тууһуурга туттуллар. ЭХК. Уоскутар «валерьяна таммахтара», сүрэх ыарыытыгар туттуллар камфара арыыта, сөтөлү хоҥуннарааччы анньыыс хааппылалара, биһирэмнээх эмтэр быһыытынан бэрт элбэх киһиэхэ биллэллэр. МАА ССКОЭҮү

аат., бот. Туорпалаах маардарга муохха тэлгэнэн үүнэр кыһыл, аһыы отонноох үүнээйи. ☉ Клюква (растение)
Күлүүкүбэ экстрага битэмиин итэҕэстийиитигэр, титирииргэ туһаныллар. МАА ССЭҮү
△ Ол үүнээйи отоно. ☉ Клюква (ягода)
Буоруска, бинэгириэккэ уксуус оннугар туустаах сүбүөкүлэ суогун, хомпуокка, желеҕэ — күлүүкүбэ, сорох салаакка — лимон суогун эбэллэр. ФВН ЭХК. Сайын бүтүүтэ туундара уулаах отон, күлүүкүбэ уонна араҕас моруоска отоннор көбүөрдэринэн сабыллыбыт курдук буолар. ДСН Т

1. аат. Хатыыс кырата. ☉ Мелкий осетр
   Остуол араас астаах: сибиинньэ, ынах эттэрэ, кэтилиэт, хомпуот, кээчэрэ. Р. Баҕатаайыскай
   Эмээхсин …… туоска сууламмыт, буспут кээчэрэлэри отуутун отуттан хостоото. А. Сыромятникова
2. даҕ. суолт. Атылыы предметтэри кытары, тэҥ кыра, дьоҕус кээмэйдээх (предмет). ☉ Мелкий по размеру (предмет — обычно из ряда аналогичных предметов)
   Икки өттүбэр биир тэҥ кээчэрэ мас дьиэлэр сэлэлииллэр. И. Федосеев
   Ньукулай тэҥ кээчэрэ дьарҕаалары туттартаата. И. Федосеев

I
1. аат., кэпс. Эбиэккэ миин кэнниттэн бэриллэр итии ас. ☉ Обеденное блюдо, следующее за супом, второе
Дьолго, ас биэрээччи соҕотох: миин да баһар, торуой да биэрэр, хомпуот да кутар. Р. Баҕатаайыскай
[Пётр Иванович] мииниттэн аҕыйах ньуосканы амсайбыта, торуойуттан олох да көҕүрэппэтэҕэ. С. Никифоров
2. даҕ. суолт., кэпс. Иккис (хол., суорт, сир кылааһа). ☉ Второй (напр., сорт, земельный класс)
[Баай Байбал:] Эн эһэҥ, аҕаҥ, эһэҥ эһэтэ, эһэҥ эһэтин аҕата хаһан даҕаны торуой кылаас сирин сирдэммиттэрин …… истэ илигим. П. Ойуунускай
Бастыҥ окко наадыйбаппын. Торуой от сөп. М. Доҕордуурап
Торуой суорт эт муунтата уон түөрт харчы. М. Горькай (тылб.)
△ Орто, туйгун буолбатах. ☉ Удовлетворительный
Мин Москубалаары олоробун. Туругум торуой соҕус. «Чолбон»
русск. второе
II
аат., эргэр., хаарты. Саҥа холуода хаартыны арыйарга түһээн төлөбүр; буокканан күндүлээһин иһин хаһаайыҥҥа хаартылыыр дьон сүүйүүтүттэн тустаах төлөбүр (бытыылката — 5 солк.). ☉ Таксовая плата за вскрытие новой колоды игорных карт; карточный оброк; определённая плата хозяину за угощение водкой (бутылка — 5 руб.) с выигрыша участников игры. [Ньукулай:] Хараҥата бэрт буолсу, ыл, Дьөгүөссэ, торуойга уотта тут. А. Софронов
Мааҕын сарсыардаттан мин итириэхпэр диэри дьиэҥ торуойунан, бэйэҥ сүүйүүгүнэн, арыгы атыытынан эйиэхэ үс мөһөөх биэс уон сүүс киирдэ. Амма Аччыгыйа
[Чуохаан кэргэнэ] сүүйбүт дьонтон остуолун торуойун тутан ылар. И. Гоголев
русск. второй
III
торуой хаамп — халтайга, мээнэ (хаамп). ☉ Бродить бесцельно или без пользы
[Хаайыылаахтар] ким баһын бүк түһэрэн санаарҕаан олорор, ким торуой хаамар, ким кэпсэтэр. Далан
[Маҕалай Мөрүөн:] Сээкэйин бэлэмнэнэн да баран, нэһилиэгэр торуой хаамаахтыа эбит. Уустаах Избеков
Иосибы эмиэ утуйдаҕа диэбитэ, суох, киһитэ хостон хоско торуой хаамыталыы сылдьара. В. Яковлев
◊ Орто <торуой> дойду көр дойду
Орто торуой Улуу дойдум Тупсан туналыйда. Саха фольк. Тугу туһанаарыбын, тугу оҥороорубун орто торуой дойдуга олорорум буолуоҕай. П. Ойуунускай
[Кулун Куллустуур:] Орто торуой ырай дойдуга Уһугунан дугуммут, …… Бороҥ урааҥхай биирдэ да Көстүбэтэ тоҕо кыһыылааҕай? ТТИГ КХКК