Якутские буквы:

Якутский → Русский

хоргутуу

I и. д. от хоргут = I.
II и. д. от хоргут = II; хоргутуу бөҕөнү хоргутан барбытым я ушёл от него в большой обиде.

хоргут=

I побуд. от хоргуй= заставлять голодать, морить голодом.
II испытывать чувство горечи, расстраиваться (обычно из-за поведения близких или уважаемых людей); кини миигиттэн хоргутта он обиделся на меня.

Якутский → Якутский

хоргутуу

хоргут II диэнтэн хай
аата. Хомойуу, хоргутуу түгэҕэ биллибэт дириҥ далайын да өҥөйөн туран, Умсан ылабын өрүкүйүү долгураҥар. В. Потапова
Хоргутуу бөҕөнү хоргутан барбытым. ЯРС

хоргут

I
хоргуй диэнтэн дьаһ
туһ. Бэйэ киһитин кыс хаар ортото хоргутан өлөрүллүө дуо. А. Софронов
Ийэлэрэ барахсан күнүс олорбокко, түүн утуйбакка бүгүйэхтэнэн, оҕолорун аһатара суох буолан ыксаатаҕына, отунан-маһынан солбуйан син хоргуппакка дьон оҥортоотоҕо. Н. Лугинов
Кырдьык, дьону хоргуталлара, аһы атыылаабаттара сыыһа. Н. Якутскай
II
туохт. Кимиэхэ эмэ туохтан эмэ хомойо санаан өһүргэн, санааҕын алдьат. Расстраиваться, оскорбляться, обижаться
Оҕонньор итинник тымныы кэпсэтииттэн кыратык да хоргуппат. Амма Аччыгыйа
Аҕам суостаах сэриигэ бараары туран мин диэки сүр сылаастык көрөн аһарбытыттан хоргутан, хабарҕабын туох эрэ бүөлүү анньан кэбиспитэ. И. Гоголев
[Айымньыга] Алампа кута-сүрэ таптыы сылдьыбыт дьахтарыттан улаханнык хоргуппутун туоһулуур. «Чолбон»

эрэй-хоргут

туохт. Чугас дьонуҥ тугу эмэ биэриэхтэрэ диэн эрэммитиҥ табыллыбатаҕыттан хомой. Обманувшись в надежде на что-л., огорчиться
Эрэйэ-хоргута барыа диэн Эдэр ынах энньэлээтилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Оҕонньор уолугар тиийдэ: Тукаам, биһигиттэн тугу эрэйэ-хоргута барар үһүгүөн. Амма Аччыгыйа

Якутский → Английский

хоргут=

v. to be offended


Еще переводы:

обида

обида (Русский → Якутский)

ж. 1. (незаслуженное оскорбление) атаҕастабыл, өһүргэнии; терпеть обиды атаҕастабылы көрүс; 2. (чувство горечи, досады) өһүргэнии, хоргутуу; # не давать в обиду атаҕастатыма.

эстибит

эстибит (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Эстэр сэп сэрээтэ ытыллан суох буолбут. Разряжённый путём выстрела, отстрелянный (о патроне, снаряде). Эстибит ботуруон, эстибит сэнэрээт
2. көсп. Дьадайан кыаҕын сүтэрбит (киһи, тэрилтэ). Полностью обнищавший, обанкротившийся
Хас ураһа, отуу ахсын эстибит элбээбитэ, ытаһыы-соҥоһуу, хомойуу-хоргутуу үксээбитэ. КА СДьДь
Бу дойду эстибит эргэ үйэҕэ Илин Хаҥалас улууһун эргийэр киинэ аатырара. Н. Степанов
Эстибит иччитэх дэриэбинэ үрдүнэн куолакаллар кутурҕаннык тыастара лоҥкунууллар. С. Никифоров

живой

живой (Русский → Якутский)

прил. 1. тыыннаах; его родители ещё живы кини төрөппүттэрэ билигин даҕаны тыыннаахтар; 2. (оживлённый, подвижный) сытыы; көхтөөх; живой ребёнок сытыы оҕо; живая беседа көхтөөх сэһэргэһии; З. (подлинный, реальный) дьиҥнээх; живой пример героизма героизм дьиҥнээх холобура; живые факты дьиҥнээх чахчылар; 4. (занимательный) сэргэх, кэрэхсэтиилээх; живое изложение сэргэх кэпсээһин; 5. (жизненный) тыыннаах; живая идея тыыннаах идея; 6. (остро переживаемый) субу баар курдук, умнуллубат; живая обида умнуллубат хоргутуу; живое воспоминание ааспыты субу баар курдук санааһын; # живой вес тыыннаах ыйааһын; живая рана сиикэй баас; живая изгородь үүнээйи күрүө (маһы, ыарҕаны ыгыта олордуталаан күрүө оҥоруу); живая природа тыыннаах айылҕа (үүнээйилэр уонна хамсыыр харамайдар); живые цветы тыыннаах сибэкки; живая вода фольк. өлбөт мэҥэ уута; живой портрет тыыннаах мэтириэт (үүт үкчү); живого места нет бүтүн миэстэтэ суох; на живую нитку аатыгар эрэ оҥор (куһаҕаннык, көтүмэхтик); ни одной живой души ким да суох, ыт охсор киһи суох; задеть за живое таарый, орулҕатын хамсат; живой язык саҥарар тыл; ни жив ни мёртв өлөрдүү күттанан (тур), куттанан тыыньпг эрэ (тур).

хоҥкуй

хоҥкуй (Якутский → Якутский)

туохт. Төбөҕүн санньыта тутун (киһини этэргэ). Наклонять, опускать, склонять голову (о человеке)
Маайа, иһиллии сатаан, моонньун күөкэтиэҕинэн күөкэтэн, чөрбөйүөҕүнэн чөрбөйөн турбахтаабыта уонна улам хоҥкуйан барбыта. Софр. Данилов
Кыыс Ньургун диэки хоргутууну этиэх иннинэ хоолдьуктаах бэйэтэ хоҥкуйан дорообо биэрдэ. Эрилик Эристиин
Санньыччы иэҕилин (от-мас төбөтүн, сибэккитин, куолаһын этэргэ). Гнуться, клониться, поникать, свешиваться верхушкой (о растениях)
Роза тэтэркэй бэйэтэ өлбөөдүйэн, дьондоҕор бэйэтэ хоҥкуйан тураахтыыр эбит! Софр. Данилов
Күөх от саһара куурбут, төбөтө аллара хоҥкуйбут. «ХС»
Хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан, сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн эрэбин көр сүһүөх I
Аал уотум иччитэ, Бырдьа бытык, Хоолдьуктаах бэйэм хоҥкуйан, сүһүөхтээх бэйэм сүгүрүйэн эрэбин. С. Васильев
ср. бур. хунхыха ‘опустить (голову)’

хоргутус=

хоргутус= (Якутский → Русский)

взаимн. от хоргут = II.

обижается

обижается (Русский → Якутский)

гл
хоргутар, хомойор; өһүргэнэр

гл.
өһүргэнэр (өһүргэн), хоргутар (хоргут)

эбээт

эбээт (Якутский → Якутский)

эб.
1. Саҥарааччы этэр санаа дьиҥнээҕин күүһүрдүүтүн көрдөрөр. Выражает усиление говорящим достоверности высказываемой мысли (ведь, же)
Күн күбэй ийэ барахсаны аҥаардас таҥаһа маанытынан, дьүһүнэ үтүөтүнэн эрэ таптаабаттар эбээт. Амма Аччыгыйа
Араас дэгэттэрдээх буолуон сөп: бэлиэтээн этии. Может выражать констатацию факта, представленного в содержании высказывания
Таптыыр үлэҥ ырыа курдук эбээт. Амма Аччыгыйа
Сытар барахсан үчүгэй даҕаны эбээт. Суорун Омоллоон
Бигэргэтии. Может иметь оттенок утверждения
Иитиллибит Ийэ киин дойдум Сымнаҕас, сылаас Сыламнатар сыта-сымара Испэр-быарбар Таайан киирэрин Таптыыбын эбээт, атастаар! Күндэ
Ити, дьиҥэ, эргэ уонна саҥа үйэлэр аҕалаах уолунан, икки хаан уруу дьонунан сирэйдэммит дириҥ идиэйинэй мөккүөрдэрэ эбээт. Амма Аччыгыйа
Ылынан, итэҕэйэн өйдөөһүн. Может выражать убеждённость говорящего в содержании высказывания
Хомуньууһум өрөгөйүнэн өрө көтөҕүллүбүт киһи этэ эбээт кини, норуот бойобуой мохсоҕоло! Амма Аччыгыйа
Сыччах, сыччах онон даҕаны Сыбардаах аар тайҕаны Сөп эбээт аатырдыахха, Сөп эбээт айхаллыахха! П. Тобуруокап
Хайааһын буолар күүһүн сөҕүү. Может выражать восхищение говорящего содержанием высказываемого
Холорук курдук өрө ытыллан ахан эрэр эбээт, кини киһи! Амма Аччыгыйа
Оччоҕо уруккутааҕар ордук улуу өрүһүм күлүмнүү күлэр эбээт! Суорун Омоллоон
Хайааһын эмискэ буоларыттан соһуйуу, куттаныы. Может иметь оттенок удивления, испуга говорящего от чего-л. неожиданного
Ол олордохторуна, арай доҕоор, таһырдьа ким эрэ кэлэн, ааннарын кырбаан лигийбитинэн барда эбээт. Амма Аччыгыйа
Сэрэйии. Может выражать предположение говорящего
Үтүө да сүүрүк буолуохтара эбээт! Амма Аччыгыйа
Эрэмньилээх буолуу. Может выражать уверенность говорящего
Билигин даҕаны мин аты чэпчэки соҕустук миинэр, бойобуой бинтиэпкэни сөп соҕустук туһаайа тутар киһи сырыттаҕым буолуо эбээт! Амма Аччыгыйа
Кэпсэтээччигэ утары этии. Может иметь оттенок возражения говорящего собеседнику
Дьэ хата, эйигин хаһан баҕарар билиэм эбээт! Амма Аччыгыйа
Кэпсэтээччини өйдөтөн, ылыннаран этии. Может выражать старание, стремление говорящего убедить собеседника в чём-л.
Лэглээрин! Мин эйигин сарсыардаттан көрдүү сылдьабын эбээт! Амма Аччыгыйа
Дьаныһан соруйуу. Может иметь оттенок побуждения говорящим кого-л. к чему-л. «Эн манна кэл эбээт», — диэтэ Дьөгүөрдээн. Амма Аччыгыйа
2. Саҥарааччы этэр санаатын иэйэн, этигэн оҥорон күүһүрдүүтүн көрдөрөр. Выражает эмоционально-экспрессивное усиление говорящим содержания высказывания (ведь)
Көр эрэ, учуутал уол Сиилиннээх куорат иниспиэктэрин иккиэннэрин хотон тахсыбыт үһү эбээт. Амма Аччыгыйа
Араас дэгэттэрдээх буолуон сөп: астыныы. Может выражать удовлетворённость говорящего содержанием высказывания
Дьэ, көрдүм эбээт кинилэри… Ярославскайы уонна Орджоникидзены. Амма Аччыгыйа
Үөрүү. Может выражать радость говорящего от высказываемого
Дьэ, хата, бу бэркэ көрүстүбүт эбээт! Амма Аччыгыйа
Баҕарыы. Может выражать желание, надежду говорящего на осуществление содержания высказывания
Бу уонунан тыһыынча ахсааннаах эдэр ыччат ортотугар баар саха уолчаана үөрүү-көтүү, дьол-соргу дохсун сүүрүгэр көтөҕүллэн иһэрбин таба көрбөттөр баҕас эбээт кинилэр! Амма Аччыгыйа
Сэтэрээһин. Может выражать злорадство говорящего по поводу содержания высказывания
Сыллай да үрдүгэр этиҥнээх чаҕылҕан түстэ эбээт. Амма Аччыгыйа
Хомойуу. Может выражать досаду говорящего по поводу содержания высказывания
Бойобуой кыһыл этэрээтигэр киирээри көрдөспүппүн «кырдьаҕаскын» диэн булгуччу аккаастаан тибэн кэбистэ эбээт! Амма Аччыгыйа
Өстүйүү, кэлэйии. Может выражать злость, презрение говорящего в отношении содержания высказывания. Үһүөйэх киһиттэн биирдэрин куоттара-куоттара, өссө «ураалаахтар» баҕастаахтар эбээт, бу ыттар
Сөҕүү, кэлэйии. Может выражать лёгкое сокрушение, сожаление говорящего
Оо, өлүү эбит дии, куруук ити курдук этэбит эбээт! Амма Аччыгыйа
Оҕону таптаан, кыыһырбыта буолуу. Может выражать напускную сердитость на ребёнка с оттенком умиления
Билиҥҥиттэн ситтэрбэт эбээт. Амма Аччыгыйа
Хоргутуу-кыыһырыы. Может выражать обиду говорящего
Чэ, баҕар, эн миигин бырах даҕаны. Бу оҕоҕуттан тардыстыбатаҕыҥ баар эбээт! Амма Аччыгыйа
Саллыы, кыраҕыйыы. Может выражать сочувствие, сопереживание говорящего
«Кулгааҕын үргүөм этэ, мин Баасабын кырбаабыт этэ», — диэмэхтээтэ эбээт. Амма Аччыгыйа
3. Саҥарааччы этиллэр санаалары холботолоон-ситимнээн, быһааран-чуолкайдаан биэриитин көрдөрөр. Выражает обобщение говорящим нескольких суждений для того, чтобы сделать окончательный вывод
Эн ити Машаны кытта сылдьаҕын даҕаны, мин итиннэ соччо суолта биэрбэппин. Кими эмэ кытта сылдьыаххын, сэлэһиэххин наада эбээт. Софр. Данилов
Кэлэн, оскуолата күлкөмөр буола сытарын көрдөҕүнэ, маҥнайгы омунугар тугу саҥарара, хайдах туттунара биллибэт эбээт. Амма Аччыгыйа
Уруккуну-хойуккуну билбэт адьас атын киһи, оонньуу-күлүү таарыйа, ити курдук эппитэ буоллар син да этэ. Оттон кини барытын билэрэ эбээт. «ХС»

пенять

пенять (Русский → Якутский)

несов. на кого-что, разг. сэмэлээ, суҥхар, хоргут; # пеняй на себя бэйэҕиттэн бэйэҥ хоргут.

бэйэкэтэ буоллаҕа

бэйэкэтэ буоллаҕа (Якутский → Якутский)

көр бэйэтэ буоллаҕа
Кыыһырыах, хоргутуох бэйэкэтэ буоллаҕа. Амма Аччыгыйа
Эмиэ үүнэ-тэһиинэ, иҥэһэтэ эҥинэ суох айанныах бэйэкэм буоллаҕа. Н. Заболоцкай
Мин эмиэ итиннэ киирдэхпинэ, көҥүл сылдьарым бүтэн, наар хамаанда, бирикээс илиитигэр киириэх бэйэкэм буоллаҕа дуу диэх курдук санаабытым. Г. Колесов

эдьэн

эдьэн (Якутский → Якутский)

даҕ., үрд. Улуу-хаан, улуу, саамай үрдүкү. Высокочтимый, почтеннейший
Оһоллоох үҥүүбүнэн өлөрдөхпүнэ хороҥ Айыым хоргутуоҕа, эдьэн Айыым тэлэһийиэ буоллаҕа. Саха фольк. Эдьэн Иэйэхсит илэ чахчы эҕэрдэнэн эркиннээбитэ. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эдьэн Иэйэхсит эҥэрдэстин, Аҕам Айыыһыт аргыстастын! А. Софронов
ср. тув. эдьэн ‘китайский император’, тодж., бур., монг. эзэн ‘господин, хозяин’, эвенк. эден ‘хозяин, хозяйка’