тардьыгынаа диэн курдук
Арай күн ортото ааһыыта сулумах тыраахтар тардьыгынайан хонтуора аттыгар хорус гыммыт. Күрүлгэн

даҕ. Хабыллан, үллэн тахсыбыт. ☉ Дутый, пузырчатый
Хадаров халыҥ хабылыттаҕас омук саппыкытын тумсуттан аан үктэлигэр иҥнэн хорус гыммыта. Айысхаана

сыһ., кэпс. Өйдөөбөккө эрэ мээнэ түбэһиэх, солуута, дуоспуруна суох. ☉ Не подумав, легкомысленно, легковесно
Бокуойа суох иннилэрин диэки сарыкымаай сырсан иһэн хорус гына түстүлэр. А. Бродников

туохт. Сыгынаал биэрэн биллэр, сыгынаалла биэр. ☉ Дать сигнал, сигналить. Суоппар, эмискэ сыгынааллаабытынан, массыынатын хорус гына тохтотор. Борохуот уһун соҕустук сыгынааллаан сатарытта

уонча диэнтэн үлл
ахс. аат. Икки кыра, уончалыы саастаах уолаттар …… аантан иҥнэн, айаас ат курдук, хорус гына түспүттэрэ. Н. Заболоцкай
Солооһуннарга уончалыы киһини хомуйан биригэдьиирдэр тиийдилэр. М. Доҕордуурап

батыгыраа диэн курдук
Аллаах ат өрө батыгырайан кэлэн хорус гына түспүтүгэр Тардыылаах соһуйан туора ойбут. Софр. Данилов
Сайылыгын аттынааҕы алаас куула тыатыгар киириитигэр кэнниттэн ат туйаҕын тыаһа ситэн батыгырайан кэллэ. Болот Боотур

иҥэрсий диэнтэн тиэт
көрүҥ. Кэлэн хорус гына тура түстэ да, Иэдэс-хаалдьык биэрбэхтээн Иҥэрсийбэхтээн кэбиһээтин кытта, Тойон Дьөллүүт Иэҕии тимир тэһииниттэн Иилэ хабан ылла даҕаны, Үөһээ боллоругуттан үлбүрүйбэхтээтэ, Аллараа боллоругуттан таптайбахтаата. П. Ядрихинскай
Иҥэрсийбэхтээн баран сүтэн хаалла. Н. Заболоцкай

дьүһ. туохт. Битийэн эрэр курдук түргэнник атахтаргын ылаттаан хаамп, айаннаа. ☉ Ходить, идти быстрыми, легкими шагами
Баһыкыы [ат аата] эмискэччи туора битигилдьийэн тахсан, биир кыра дьиэ оҕуруотугар тиийэн хорус гына түстүлэр. Амма Аччыгыйа
Иккиһэ, хаарга ордук уйдарар эрээри, тайах маһынан наһаа сотору-сотору анньынан битигилдьийэр эбит, — кини эдэр оҕо киһи буолуохтаах. «ХС»

дьүһ. туохт. Өгдөҥөлөөн, үллэҥэлээн сүүр, өрүтэ ойуолаан сүүр (улахан, эмис киһи эбэтэр туох эмэ туһунан). ☉ Бегать вприпрыжку, подскакивать ритмично, подпрыгивать (о большом, тучном человеке или предмете крупных размеров)
Ойуур быыһынан маары эргийэ бөтөрөҥнөөн, көппөрөҥнөөн иһэн ат хорус гына түстэ. Софр. Данилов
Ыттар туран, аймаластылар, суол устун түһүннүлэр. Улам түргэтээн, өрүтэ көппөрөҥнөөн ойуолаан бардылар. С. Дадаскинов
Турку такымын астаҕына эрэ көрүнньүк көппөрөҥнөөбүтэ буолаахтыыр таба. «ХС»

сырдьыгынаа диэнтэн дьаһ
туһ. Кирпииччэ оһоххо биир сып-сытыытык көрбүт улахан эмээхсин алаадьы буһаран сырдьыгыната турар. Айталын
[Үөһүктэн Бөҕүлүк удаҕан] Үс сүүмэх кылы оройуттан үргээн ылан, Уотугар быраҕан сырдьыгынатаат, ол буруотун кытта …… Унаарыс гынан хаалла. ТТИГ КХКК
Гараас таһыгар ким эрэ тимири сыбааркалаан сырдьыгыната турарыгар матасыыкыл кэлэн хорус гына түстэ. ЕХД КТ