Якутские буквы:

Якутский → Русский

хотос=

момент.-однокр. от хотой = внезапно, вдруг прогнуться, осесть; муус хотос гынна лёд прогнулся.

Якутский → Якутский

хотос гын

хотой I диэнтэн көстө түһүү. Киһи ыараханыттан харыйа хотос гынан баран өрө тэбэн кээспитигэр Кууһума хаарга батары түспүт. Н. Павлов

Еще переводы:

бөгдьөс

бөгдьөс (Якутский → Якутский)

бөгдьөй диэнтэн холб. туһ. Кэм-кэрдии баттаан сиргэ ньимси киирбит эргэ дьиэлэр бөгдьөспүт, хотостубут сарайдарын үрдүнэн тэйиччи соҕус саҥа таас дьиэлэр лаһыгыраһан көстөллөр. Н. Лугинов

соболуу

соболуу (Якутский → Якутский)

сыһ. Собо курдук. ☉ Как карась, подобно карасю
Ананий быһыт холуодатын маһын суоран бачырҕатар, мас сыыһа соболуу лаһыгырыыр. М. Доҕордуурап
Сэбирдэхтэр тэлибирии Сиккиэр тыалга хамсыыллар, Илимнэммит соболордуу Илибирии мөхсөллөр. Г. Данилов. Аҕыйах оптуобус, массыына соболуу хотостулар. «ХС»

сэдэх

сэдэх (Якутский → Якутский)

даҕ.
1. Киэҥ арыттардаах, абына-табына, убаҕас. ☉ Редкий (напр., о лесе). Сэдэх ойуур
□ Сыыры өрө дабайан тахсан, сэдэх бөдөҥ мастаах арҕас сири батыһа бара турда. Амма Аччыгыйа
[Доргуулап] утуу-субуу хотоспут сыһыылары сыыйда, сэдэх харыйа мастардаах кыҥырай тыалары быһыта түстэ. Л. Попов
2. Дэлэйэ суох, дэҥҥэ көстөр. ☉ Редкий, редкостный, редко встречающийся. Сэдэх булумньу
□ [Куоҥкуруска] бу сырыыга кыахтаах архитектор бэйэтин талаанын, дьоҕурун толору көрдөрөрүгэр сэдэх тоҕоос көһүннэ. Н. Лугинов
Саха сиригэр сэдэх көтөрдөрү харыстыыр уонна кинилэр ахсааннарын элбэтэр кыахтар толору бааллар. Айылҕаны х. Быйыл куобах эмиэ сэдэх дьыла буолла. В. Яковлев

кыҥырай

кыҥырай (Якутский → Якутский)

  1. аат. Кэккэлэһэ алаастар, сыһыылар, күөллэр икки ардыларыгар үрдүк сиргэ баар сэдэх кыра мастардаах чараас тыа, ойуур. ☉ Перелесок с мелкими редкими деревцами, тянущийся длинной узкой полосой между соседними аласами или озерами
    Төбүлэҕи кыйа өксөйөбүн. Өр хаамтарбата — балаакка тардыллыбыт кыҥырайа бу кэллэ. Сэмээр Баһылай
    [Үрүйэ] тардыылара туруору кыҥырайдарынан хаймыыламмыт …… хара маһынан саба үүммүт систэринэн быысаһаллар. В. Миронов
  2. даҕ. суолт., көсп. Уһун, синньигэс (үксүн киһи сирэйин туһунан). ☉ Длинное, узкое (обычно о лице)
    Кыҥырай сирэйдээх киһи. ПЭК СЯЯ
    Абыраамап …… бу ыраас хааннаах кыҥырай сирэйдээх, саха-нуучча икки ардынан эдэр киһи саха тылын иэҕэн өйдүүрүн …… иһигэр улаханнык сөхтө. Л. Попов
    «Уот иччитин ырыата сүрүөн!» — диир кыҥырай сирэйдээх биир саллаат. «ХС»
    ◊ Кыҥырай ойуур <тыа> — кыҥырай 1 диэн курдук
    Доргуулап утуусубуу хотоспут сыһыылары сыыйда, сэдэх харыйа мастардаах кыҥырай тыалары быһыта түстэ. Л. Попов
    Чараас кыҥырай ойууру быһа түһээт, мин кыра эрдэхпиттэн саамай таптыыр сирбэр биирдэ баар буолбутум. Далан