побуд. от хотоҥноо =.

совм.-взаимн. от хотоҥноо =.

I
хотоҥноо диэнтэн холб. туһ. Тыалтан тэтиҥнэр хотоҥноһо хамсыыллар
II
даҕ. Иэҕиллэ токуруйар, өҕүллэҥниир, кэдэйэр. ☉ Прогибающийся, выгибающийся, гнущийся
[Чаара] түүппүлэлэрин сулбурута тэбээт, хотоҥнос үөт устун, икки илиитин даллатан, сүүрэн тыбыгырайан, уҥуор баар буола оҕуста. Софр. Данилов

дьүһ. туохт. Кэтирээн, мардьайан, олус эмис буолан көһүн (сирэй туһунан). ☉ Бросаться в глаза своим широким, обрюзглым, одутловатым лицом
«Бастаах» дьоннор ыҥырсан, Т ү мсэн туран түмүктээн, Түөрт муҥ ханы түһэрэргэ …… Торгуйдаһа турдахта рына, Хаһаҥыллай уола Харачаан, …… Мардьаллан туран кэпсээтэ. Болот Боо тур. Хапытаан тор курдук туора бытыктаах мардьаллыбыт эдэр саха ки һитэ, хотоҥнуур мас тыраабынан кэр гэнин өйөөн түһэрбитэ. Н. Лугинов

I
туохт. Мэлдьи хом түһэ, батыгырыы-ботугуруу сырыт, дьаҥсай. ☉ Брюзжать, ворчать
Эһиги ол үөһэ үөрэххэ наадалаах барыта баарына куһаҕаннык үөрэнэбит, оннук-маннык диэн бырдырҕаһан көрөөрүҥ эрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап
II
даҕ. Үктээтэххэ хотоҥнуур, уу бычыгыраан тахсар, бүтэҥитик тыаһыыр. ☉ Прогибающийся с просачиванием воды и глухим хлюпаньем (напр., при наступлении на сильно мокрую почву)
Сааскы хаар уутуттан сир үчүгэйдик нүөлсүйбүт, ат атаҕын хас үктээтэҕин аайы уу бырдырҕас, туйаҕын суола дьэрэлийэн хаалан иһэр. В. Протодьяконов
Дьиэлэрин икки арда бырдырҕас бадарааннаах бу кыракый түөлбэҕэ мин аан бастаан бодоруспут дьонум Сеня Никифоров уонна Кеша Аргунов этилэр. Софр. Данилов
Муус чап-чараас, бырдырҕас, киһини уйбат эбит. Суорун Омоллоон

туохт.
1. Онон-манан түллэн таҕыс (хол., уу үрдүн этэргэ); күүрэн мырчыһын (хол., хаас, сүүс). ☉ Вздыматься, колыхаться (напр. о волнах); сморщиться, нахмуриться (напр. о бровях, лбе)
Хара тордох буруо, түрдэстэ-түрдэстэ халлааҥҥа харбаһан тахсан, тэллэй курдук тэнийэр. И. Данилов
Харытыан хаастара түрдэһиннилэр, сүүһүн тириитэ туоратынан дириҥник курбуулаан мырчыһынна. Л. Попов
Тимир эркиннээх үрдүк баарса хотоҥнуур, долгун түрдэстээт ону үрдүнэн өрө көтөр. Н. Абыйчанин
Биһилэхтии былчыҥнар анныларынан уһаты былчыҥнар бааллар, олор түрдэстиилэриттэн ньиэрбэ кылгыыр. ББЕ З
2. Быччыҥҥын күүрт (хол., туох эмэ хамсааһыны оҥороргор). ☉ Напрягать мышцы (напр., делая какое-л. движение)
Эһэ тыыллаҥнаата, онтон хайдах эрэ ыстанардыы түрдэһиннэ. В. Протодьяконов
Кыдамаһыт Ыкынаачай уһун атырдьаҕынан уһун оту батары анньар, түрдэстэ түһээт өрө баһан таһаарар уонна от үрдүгэр ыһан күдээритэр. Ф. Постников
Кылаабынайа, тирэххин үчүгэйдик булун, түрдэстибэккэ холкутук кыҥаа, чыыбыскын оргууй тарт. В. Башарин
3. көсп., кэпс. Ыгымсыйа кыыһыр, кыйахан. ☉ Сердиться, приходить в раздражение
Эһиги сир туһунан саныыргытын истээт, хайдах курдук түрдэстибитин көрбөтүгүт дуо? Амма Аччыгыйа
«Мин түрдэстэн тылласпыт тылбын баалаама дуу», — диэтэ. Р. Кулаковскай
Кытаахап иһигэр олус кыыһыран, улаханнык түрдэстэн, санаа бөҕөҕө түһэн, бөлүүн сытан турбут тиитин төрдүгэр тула хаама мээрик буолла. «ХС»
ср. хак. тыртыстан ‘сердиться, злиться’