хохучуоллас диэнтэн хай
аата. Хохучуоллаһыы намыраан, эйэлээх кэпсэтиигэ хайдах кубулуйа охсубутун Гуля да, атын да оҕолор билбэккэ хаалбыттара. Е. Иванова
Бэрт солуута суохтан хохучуоллаһыы, иирсээн туоҕунан диэлийэн тахсыа биллибэт этэ. «ХС»

сир I диэнтэн холб. туһ. [Кыргыттар] Ыйыттарбыт суолу Ыксары ылҕаатылар, Сирсибит суолу Сиһилии иһиттилэр. Өксөкүлээх Өлөксөй
Доҕотторо …… аны бэйэ-бэйэлэрин сирсэн хохучуоллаһан барбыттара. Софр. Данилов

олой диэнтэн көстө түһүү. Ол даҕаны даа буоллар, Олос гына түстэ, Сырайа сыллас гынна. П. Ойуунускай
Оҕонньор хохучуоллаһа олорбут бандьыыта олос гына, көрө түһээт: «Алдьархайы даа!.. Кыһыллар!..» — диэн хаһыытыы түһээт, дьиэ диэки ыстанар. Н. Якутскай

даҕ. Үчүгэй түмүктээх, туһалаах (үксүгэр буолб. ф-ҕа мэлдьэх. этиилэргэ тут-лар). ☉ Имеющий пользу, результат, полезный (обычно употр. в отриц. ф. и оборотах).
◊ Буоссата суох — туох да суолтата, күттүөнэ суох. ☉ Не имеющий ничего положительного, никакой пользы
«Убайдаах балыс эрээри буоссата суохтан хохучуоллаһан түһэҥҥит», — хаҥас диэкиттэн Ааныс сымнаҕастык унаарытта. Софр. Данилов
Бэйэтэ эмиэ сотору-сотору буоссата суоҕу умуннаҕына, склероһун туһунан кэпсээн күллэртиир. Н. Лугинов
Үөдэн, буоссата суох кыыл эбиккин ээ. М. Чооруоһап

туохт.
1. Булкуһан сүппэккэ баһыйан таҕыс, ордук билин (туох эмэ тус-туһунан булкуспутуттан биирэ баһыйарын этиллэр). ☉ Преобладать, превалировать (напр., об одном цвете по сравнению с другим)
Үрүҥ түүннэр диэлийэллэр, Чуумпутук сипсийэллэр. Нарын-наскыл тыллары, Поэт да булбат тылларын. С. Данилов
Биир кыырпах маргааҥка өҥө хас да лиитирэ ууга диэлийэн, бүтүннүүтүн кытархай оҥорор. СГФ СКТ
Төһө да маҥаны былаабыт иһин, кыһыл кырааска сырдыы охсубат, диэлийэ турар. «ХС»
2. Билин-көһүн, көбөн таҕыс. ☉ Возникать, обнаруживаться; зарождаться
Ыраах, түҥкэтэх лүҥкүрэн турбут Саха сиригэр сирэйэ-хараҕа суох батталатаҕастабыл уон оччонон диэлийэрэ. А. Данилов
Саҥа олох сардаҥалаах сырдыгынан сыдьаайбыта дьон аатыгарсуолугар [псевдонимыгар] кытта диэлийбит. ФЕВ УТУ
Бэрт солуута суохтан хохучуоллаһыы, иирсээн туоҕунан диэлийэн тахсыа биллибэт этэ. «ХС»
3. Ордук тарҕанан тэний, дэлэй. ☉ Распространяться; расширяться
Мутукчасэбирдэх Муҥутуу туруохтун, Дьэрэкээн сибэкки Диэлийэн иһиэхтин. Күннүк Уурастыырап
«Банкет» диэн …… баараҕай малааһыннар оччолорго диэлийэ илик этилэр. Амма Аччыгыйа
Үлэтэ суох буолуу тыа сиригэр эрэ диэлийбит суол буолбатаҕа. И. Аргунов
Тугу барытын атыыга, эргиэҥҥэ, барыска кубулутуу имэҥэ манна кытта диэлийэр. «ХС»
♦ <Тугунан эмэ> диэлийэн таҕыс - туох эмэ куһаҕан содуллаах буол. ☉ Иметь плохое последствие, осложнение
Кини, бука, кэлин бу дьыала тугунан диэлийэн тахсыаҕын сэрэйдэҕэ буолуо. «Кыым»

аат.
1. Саха балаҕаныгар таҥаһы, малы ыйыыр анал оҥоһуулаах бөҕө мас тоһоҕо. ☉ Прочный деревянный гвоздь, на который вешается одежда и другие предметы домашнего обихода, вешалка
Мас көхө. Бастыҥ көхө. Таҥас ыйыыр көхө. — Көхөҕө ыйаабаккын, суолтан булбаккын (тааб.: сымыыт). Эмээхсин, сонун устаат, саал былаатын көхөҕө ыйаат, аны чэй кутар айдааныгар түһэр. Н. Якутскай
Бу өйдөөн көрдөхпүнэ, дьиэ иһэ былыргылыы оҥоһуулаах эбит; истиэнэни кэрийэ үргүлдьү орон, ол үөһээ өттүнэн сэбэргэнэлэр, баҕаналар ахсын мас көхөлөр. И. Никифоров
Өһүөҕэ үс саа, көхөҕө икки саа ыйаммыт. Н. Павлов
2. Тордуох, дэгиэ, ачаахтаах, атырдьахтаах мас, күрүчүөк. ☉ Крючок, крюк
Максим ыстаҥалас ууга чэппиэр чэй чиэппэрин кэриҥин тоҕута тутан бырахта уонна солуурун көхөттөн устан, кутаа кытыытыгар уурда. Софр. Данилов
Көтөҕөр Кыраан саннынан көхөҕө иилэннэр, Туоннанан курууһу таһаллар. Күннүк Уурастыырап
Баайка Гришалыын муҥхаҕа көхө тоһуйаллар, арыт нырыы нырыылыыллар. Уустаах Избеков
Маны [хааһахтаах бурдугу] ат ойоҕоһугар ууран хаҥха көхөтүгэр туймуу быатыттан иҥиннэрэн кэбиһиэхтээххин. Н. Заболоцкай
3. көсп., кэпс. Тыл тылга киирсибэт буолуу, тылтан тутуһуу. ☉ Придирка к чьим-л. словам; зацепка в чьих-л. словах (для придирок)
[Кыргыттар] сороҕор тылларын көхөтүттэн хапсан, этиһиэх курдук, хохучуоллаһан ылаллар. М. Доҕордуурап
ср. п.-монг. гөки, гохо ‘крюк, шест с железным крючком на конце’