Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чаамык

  1. аат., түөлбэ. Андаатарга майгынныыр түүлээх сир кыыла, таарбаҕан. ☉ Сурок черношапочный, тарбаган
    Биһигиттэн чугас буордаах мыраан тэллэҕэр чаамык — сахалыы эттэххэ: таарбаҕан хороонноро баара. Н. Абыйчанин
    [Төрдүс мончуугум] сарсыарда хороонуттан тахсан чохчойо олорор чаамыгы балайда санатар сатана. Р. Кулаковскай
    Билигин чаамык туох кыыл буоларын билэр да киһи аҕыйах. К. Турсункулов (тылб.)
  2. даҕ. суолт. Таарбаҕан тириититтэн тигиллибит, оҥоһуллубут. ☉ Сшитый, сработанный из меха сурка, сурковый
    [Балбаара] ыраас ырбаахытын, чаамык саҕалаах уһун сукуна сонун, тыс этэрбэһин кэтэн Михей Михеевич дьиэтигэр тиийдэ. Болот Боотур
    Чаамык бэргэһэ холтотун илиитигэр тоһуйа тутан, Дьаакып оҕонньор далларыс гына түстэ. А. Сыромятникова
    Чаамык бэргэһэ — таарбаҕан тириититтэн тигиллибит бэргэһэ. НБФ-МУу СОБ
    ср. эвенк. чамукчан ‘мышь’

Еще переводы:

бадьайа

бадьайа (Якутский → Якутский)

аат., түөлбэ. Бурдук тардар миэлиҥсэ. ☉ Мельница
Саас эрдэ Чаамыга артыал бадьайа (бурдук тардар миэлиҥсэ, ону биһиги диэки «бадьайа» диэн ааттыылар) оҥорбут. Н. Босиков
Чэй икки ардыгар үлэлии турар бадьайаны көрөн, бэри диэн бэркиһээн, сөрү диэн сөҕөн кэллэ. «ХС»

буодьу

буодьу (Якутский → Якутский)

аат.
1. Таҥас түүлээх бүүрүгэ, кытыыта түүлээҕинэн тигиллибитэ. ☉ Узкая полоска меха, нашитая по краям одежды, меховая оторочка, опушка. Сон буодьута. Этэрбэс буодьута. Үтүлүк буодьута
□ [Чыычыкаан] бэргэһэтин быыдара буодьутун кылааннара кылбачыһаллара
Уот ч. Хаппытыан сааһыгар таҥныбатах түү таҥастаммыт: бэдэр буодьулаах хара быыһык саҕынньах, уһун курумуу этэрбэс, көп сымнаҕас чаамык бэргэһэ. А. Сыромятникова
2. Тугу эмэ (хол., күөлү, сыһыыны) буодьулуу тулалыыр туох эмэ. ☉ То, что находится вокруг чего-л., окаймляет что-л. (напр., озеро, поляну и т. п.)
Төгүрүччү кэккэлии үүммүт ыарҕа буодьулаах кэҥэс соҕус дьэллигэс ырааһыйа түөлбэлэнэн сытар. Н. Якутскай

лэҥкэй

лэҥкэй (Якутский → Якутский)

д ьү һ. туох т. Ордук уһу н, улахан, модороон буол (үөһэ, туох эмэ үрдүгэр сылдьары этэргэ). ☉ Быть несоразмерно большим, широким, округлым (напр., о голове человека, нек-рых птиц, о шапке)
[ Модьугу] Лэҥкэйбит т ө б ө т ү н Лэкээриҥнэтэр, Бүлүүһэ хараҕын Бүлтээ риҥнэтэр. С. Тарасов
Кини …… лэҥкэйбит төбөтүнэн уонна чаҕылыйбыт уоттаах хараҕынан барыларыттан туспатык көстөрө. В. Протодьяконов
Лэҥк э й б и т үрдүк сүүһэ, уоттаах хараҕа, обугур уоһа барыта кини эр санаатын, өйүн туоһулууллар. И. Данилов
[ Маппыа йабыс] сабыс-саҥа чаамык бэргэһэтэ лэҥкэйэн, маастарын салайа, үлэһиттэрин көрө сылдьымахтаата. Бэс Дьарааһын
ср. кирг. деҥкей ‘быть толстым и неуклюжим’

нэлбиҥнээ

нэлбиҥнээ (Якутский → Якутский)

  1. нэлбий диэнтэн б. тэҥ. көстүү. [Халыадьымар] Дьоруо атын борбуйуттан Ыал ытырыык ыта хапта, Аччык элиэ элэктээн Тула көттө нэлбиҥнээн. И. Гоголев
  2. Б и ир т э ҥ н и к с э ни э т э с у ох т у к сы һ ы ллан-соһуллан хаамп, хамсан (кылгас атахтаах, уһун түүлээх эбэтэр таҥастаах ким эмэ туһунан). ☉ Ходить, двигаться ленивой, расслабленной походкой (о животном с короткими ногами и длинной шерстью или о коротконогом человеке в длинной одежде)
    Ыт буоллаҕына бө рүкү кыһаллыбата, аахайбатах быһыынан өссө биирдэ «ньах» диэтэ итиэннэ олбуоругар нэлбиҥнии турда. С о ф р. Д а н илов. Иччитэ буойбутугар Чаамык [ыт] дьэ ах баран, эмиэ да абарбыт, эмиэ да сааппыт курдук, уулааҕынан-хаардааҕынан кылбар-халбар көрөн кэби һэ-кэбиһэ, туора хааман нэлбиҥнээбитэ. Н. Лугинов
    Хотуур сүгүүлээх киһи нэлбиҥнээн иһэрин көрөөт, уолаттар кини диэки сырыстылар. А. Сыромятникова