бүдүргэй диэнтэн аччат. Бүтэй хара бургунас Бүдүргэйдиир сыатынан Бүөрүмньүлээн бөттүлэр; Хатталардаах саламаат Хамыйахтаах чалларыынын Сайбарыҥнаан бастылар. С. Зверев

чалларыын диэн курдук
Ити бэҕэһээ тугунан сибээстээн, туох чалҕарыынын тэрийдиҥ? Э. Соколов
Былырыын биэс уонун бэлиэтээбитэ. Ол чалҕарыыҥҥа райсоюз бэрэссэдээтэлэ бэйэтинэн кэлэн, хононөрөөн барбыттааҕа. «ХС»
Дьэ, ол чалҕарыыҥҥа кэпсэтии сүнньэ биир. «Чолбон»

аат., эргэр. Убаҕас аска туттуллар чабычахтыҥы быһыылаах мас иһит. ☉ Большая деревянная чаша, большая посуда для жидкой пищи. Дыгын баай тахсан, ыһыаҕар Бэрт Хараны ыҥыран ураһатыгар киллэрэн, үс бууттаах ымыйанан кымыс биэрэр. Саха фольк. Ымыйаны хатыҥ маһы төгүрүччү иэҕэн эркиннииллэр, тас өттүн олус үчүгэйдик ойуулууллар, оһуордууллар. Саха сэһ
1977
Тоҕус дойду Ойборууна буолла, Аҕыс дойду Чалларыына буолла, Ымыйалаах кымыһы ыйырбахтаатылар, Кытыйалаах кымыһы кыллырҕаттылар. С. Зверев
◊ Кэриэн ымыйа — улахан ыһыахтарга элбэх киһини кэритэн кымыс иһэрдэр сэттэ — аҕыс лиитирэ истээх ымыйа. ☉ Чаша круговая вместимостью в семь — восемь литров, предназначенная для питья кумыса на празднике ысыах (ыһыах), которая передаётся поочерёдно от одного к другому
Кэрдиис ойуулаах Кэриэн ымыйаларга Араҕас арыыны кутан Уура охсон кэбистэ. П. Ойуунускай
Чороон айах, кэриэн ымыйа, таҥалайдаах ыаҕас, …… диэннэр олус мындыр, уустук оҥоһуулаах, үтүө иһиттэр баар этилэр. Күннүк Уурастыырап
Улуу ыһыах саҕаланна, Уолбат уйгу тардылынна. Кэриэн ымыйа кэккэлээтэ, Чороон айах чуоҕуйда. С. Васильев
ср. тув., монг. сава ‘сосуд’

тыаһы үт. туохт.
1. Бүтэҥитик ньирилээн тыаһаа (хол., өрүһү этэргэ). ☉ Производить непрерывный клокочущий глухой шум (напр., о реке)
Өрүс, сүгэһэрдээх муустарынан халҕаһалыы анньан, туох да бэйэлээх тохтотуо суох курдук ньиккирии устар тыаһа өссө күүһүрбүккэ дылы буолла. П. Филиппов
Индигиир эбэ баараҕай, хойуу тирэхтэри, тиит мастары бүрүнэн устан ньиккирии, быыстала суох күрүлүү-харылыы сытар. Н. Заболоцкай
2. Ис-искиттэн эймэнийэн эбэтэр уйаҕастык, аһыннарардыы ытаа. ☉ Рыдать, плакать громко, судорожно, жалобно
«Үөрэтэн баран саллаакка ылар буоллаҕа дии…» — Сарахыс эмиэ ытаан ньиккирээбитинэн барда. Амма Аччыгыйа
[Уол] тугу да саҥарбакка ытаан ньиккирээн барбыта. Эрилик Эристиин
3. көсп. Үчүгэйдик байылыаттык, кыахтаахтык олор, оннук олохтоох буол. ☉ Жить богато, в достатке, крепким хозяйством
Субу аан дойду Иччитэ буолан ньиккирээбит, Аҕырыалаах ньилбэктээх, Буруускалаах түһэхтээх, Көҕүөр курдук эмиийдээх …… Аан дойду иччитэ Аан Алахчын хотун. П. Ядрихинскай
[Умнаһыт:] Оҕонньордоох эмээхсин, баайы бастааҥ, тоту куотуҥ, сир ойбоно буолан ньиккирээҥ, таркаайы чалларыына, омоллоон уйгута буолан олоруҥ. Н. Түгүнүүрэп
Ийэм ыал буолан ньиккирээн олорор дьоҥҥо тахса сылдьыбатахтыы: «Оо, атахтаах буолан баран, оҕолорбор тахса сылдьыбыт киһи!» — диэхтиир. В. Иванов
ср. бур. нэрхирэ ‘производить сильный шум’