сыһ. Чачайбыт курдук. ☉ Словно поперхнувшись, захлебнувшись
Уолуйбуттуу Умса көрүннэ, Чаҕыйбыттыы дьаабыланна, Чачайбыттыы быһыытыйда. С. Зверев

туохт.
1. Айаххынан, муннугунан тугу эмэ (хол., ууну, буруону) сыыһа иһэҥҥин, ыйыстаҥҥын эбэтэр эҕирийэҥҥин тыын былдьаһан өрүсүһэн сөтөлүн, тыыныҥ хаайтар. ☉ Поперхнуться, захлебнуться чем-л. (напр., жидкостью, дымом)
Микиитэ …… тымныы салгыҥҥа чачайан хаалла. Амма Аччыгыйа
Дьэргэ чачайа-чачайа дагдайан тахсан, сыарҕаттан харбаата. Болот Боотур
Сорохтор буруоттан чачайан, сөтөллөн күпсүйэллэр. М. Доҕордуурап
2. көсп. Туохтан эмэ куттан, салын, чаҕый. ☉ Испугаться, устрашиться, струсить
Амырыын тымныы диэн чачайбакка Айаннаан дьигиһитэн ис эрэ! Болот Боотур
Эс, муус алларыыта — киһи чачайар үлэтэ. «ХС»
Бастакы уоттан өстөөх чачайда, туора-маары ойуттулар. «Кыым»
♦ Хойуутугар бөппүт, убаҕаһыгар чачайбыт көр бөт II
Хойууларыгар бөтөннөр, убаҕастарыгар чачайаннар олоҥхоҕо саха киһи төрдө буолан олорбуттар үһү. Саха фольк. Хотуннуунтойоннуун Хойууларыгар бөппүттэр, Уоллуун-кыыстыын Убаҕастарыгар чачайбыттар. П. Ойуунускай
ср. кирг. чача, тат. чэчэч, монг. цацах ‘поперхнуться’

1) поперхнуться; захлёбываться; силгэр чачай= поперхнуться; ууга чачай= захлебнуться водой; 2) перен. бояться, трусить; өстөөх биһигиттэн чачайар враг боится нас # хойуутугар бөппүт , убаҕаһыгар чачайбыт фольк. жить в достатке, довольстве, жить припеваючи (букв. он икает от густой пищи, захлёбывается жидкой).