Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чачархайдыҥы

даҕ. Чачархай соҕус. Чуть рыжеватый, жёлтый, светло-коричневый (о волосах)
Аанчык кэтэҕэр өрөһөлүү эриммит чачархайдыҥы баттаҕын ньалҕаарыччы тарааммыта. Амма Аччыгыйа
Пааматынньыкка Степан Мохов диэн кыра уҥуохтаах, чачархайдыҥы уол кэлбитэ. «ХС»
Чачархайдыҥы толбонноох намчы, будьурхай баттахтаах. Н. Некрасов (тылб.)

чачархай

даҕ.
1. Кугас, саһарымтыйан көстөр (үксүгэр баттах өҥүн туһунан). Рыжеватый, жёлтый (обычно об оттенке волос)
Эдэр нуучча чачархай куударатын өрө анньынна. Амма Аччыгыйа
Фёдор аҕатын курдук тэтэркэй хааннаах, ыраас иэдэстээх, саһарымтыйан көстөр чачархай баттахтаах. Софр. Данилов
Билбэт дьон бу икки уу саха дьахтардаах эр киһиттэн хайдах маннык чачархай оҕо төрөөбүтэй диэн оҕону ороһуйа көрөллөр. П. Аввакумов
2. Хойуута суох, сэдэх, убаҕас (туох эмэ үүнэн турары этэргэ). Редкий, жидкий, негустой (о чём-л растущем)
Бурдуга чачархай уонна курааннаабыт буолан, эрдэ хаппыта. Н. Якутскай
Көлүйэ кытыытыгар чачархай уонна иинэҕэс оттор үүнэллэр. И. Данилов
Сорох кыыл, холобур эһэ, тараһатын түүтэ чачархай, сорох сирдэринэн тараҕайдаах, оттон уорҕата көп түүлээх буолааччы. АБН ЭТМС

Якутский → Русский

чачархай

1) редкий, жидкий; чачархай от редкая трава; 2) рыжий; жёлтый; чачархай баттах рыжие волосы.


Еще переводы:

болтолун

болтолун (Якутский → Якутский)

болтой диэнтэн бэй
туһ. Болтоллон олорон Боччумнаахтары кытта ботугураһар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Уол уоһа бу болтоллон көһүннэ. Болот Боотур
Дьахтар чачархайдыҥы баттахтаах, болтоллубут уостаах. ЛБС

сииктэн

сииктэн (Якутский → Якутский)

туохт.
1. Холбооттуур, силбиир сииктээх буол. Иметь шов, быть прошитым
Тимиринэн сииктэммит, алтанынан ардайдаммыт, көмүһүнэн көпсөлөммүт, кумаҕынан кунустаммыт сир ийэттэн …… үөскээн-үөдүйэн тахсыбытым. ПЭК ОНЛЯ III
2. Баттаҕы икки аҥыы араарар сииктээх буол. Иметь пробор
[Аанчык] кэтэҕэр өрөһөлүү эриммит чачархайдыҥы баттаҕын ньалҕаарыччы тарааммыта, муус-маҥан куйахата сииктэнэн көстүбүт. Амма Аччыгыйа

ньалҕаарыччы

ньалҕаарыччы (Якутский → Якутский)

сыһ.
1. Биир дэхситик килэрийэн көстөр гына. Так, чтобы легло ровно, гладко
[Аанчык] кэтэҕэр өрөһөлүү эриммит чачархайдыҥы баттаҕын ньалҕаарыччы тарааммыта. Амма Аччыгыйа
Саары килэрийэн көстөр буоллун диэн, куурусса сымыытын үрүҥүнэн ньалҕаарыччы сотуллар. АЕЕ ӨҮОБ
Уол ньуосканы толору отону, онтон сүөгэйи уоппута уонна ньуоскатын ньалҕаарыччы салаан кэбиспитэ. «ХС»
2. көсп., кэпс. Кистии-саба соҕус, сэрэнэн, албыннаспыттыы (саҥар). Вкрадчиво, ловко, сглаживая острые углы (говорить)
«Аара оптуобуспут алдьанан өрүс ортотуттан сатыылааммыт, дэлби сылайаммын Кумах Сыырга хоннум», — диэн Мүчүк ньалҕаарыччы сымыйалаан кэбистэ. Р. Баҕатаайыскай
Ити кэнниттэн Давыдов, силиэдэбэтэл Сергеева сыыһа дьайыытын туһунан кэмигэр өйдөтө, сүбэлии сатаабыппыт диэн ньалҕаарыччы соҕус эппит. М. Попов

таапка

таапка (Якутский → Якутский)

көр таапачыка
Кини, чачархай баттахтаах кыыс ийэтэ дьиэҕэ киирэригэр, таапкатын быатын баана турара. А. Гайдар (тылб.)

сахсыҥнат

сахсыҥнат (Якутский → Якутский)

көр сахсаҥнат
[Маайыс] чачархай ньаассын баттаҕын суунан, илиитинэн сахсыҥнатан уокка куурдан баран, бэрт өр тараанан намылытар. Амма Аччыгыйа

чумугур

чумугур (Якутский → Якутский)

даҕ. Синньигэс, суптугур (уоһу этэргэ). Тонкий, узкий (о губах)
[Симон] намыһах, бүрэ, баттаҕа чачархай, уоһа чумугур, хараҕынан харалҕан. Л. Попов

ньаассын

ньаассын (Якутский → Якутский)

көр ньаарсын
[Маайыс] чачархай ньаассын баттаҕын суунан, илиитинэн сахсаҥнатан уокка куурдан баран, тараанан намылытар. Амма Аччыгыйа
Кус аһыы барарыгар баттаан сытар сымыытын көстүбэтин диэн ньаассын түүнэн эбэтэр отунан саба тарыйан кэбиһэр. Я. Семёнов

толлоҕор

толлоҕор (Якутский → Якутский)

даҕ. Улахан, халыҥ, боллойон көстөр (хол., уос). Большой, толстый, пухлый (обычно о верхней губе)
Толлоҕор уостаах, чачархай баттахтаах уол. Амма Аччыгыйа
Миитэрэй диэн — толлоҕор уостаах, сынтаҕар соҕус муруннаах хара бараан уолчаан. Н. Түгүнүүрэп

эриммэхтээ

эриммэхтээ (Якутский → Якутский)

эрин диэнтэн тиэт
көрүҥ. Тогойкин мас тобоҕуттан быаны сулбу тардан ылан, тоҕоноҕор эриммэхтээн, тиэрбэстии тутта. Амма Аччыгыйа
Кини хоччорхой бытыгын үөһэ эриммэхтээтэ. Ойуку
Күтүөттэрэ Өксөкүлээх чачархай бытыгын төбөтүн эриммэхтии олорор. Куорсуннаах

ньылаарыччы

ньылаарыччы (Якутский → Якутский)

сыһ. Биир дэхситик, ньалҕаархай гына (хол., тараа). Гладко, ровно (напр., причёсывать)
Сирэйин, илиитин удьааттан уу омурдан суунна, …… соттор былаатынан маҥан сирэйин ньылаарыччы соттон кэбистэ. Н. Неустроев
Күөх сукуна сабыылаах остуолга чачархай баттаҕын тиэрэ ньылаарыччы тарааммыт …… оҕо киһи суот тардан лаһырҕата олорор. М. Доҕордуурап
Уоһук Уйбаныап диэн саһархай харахтаах баттаҕын ньылаарыччы тарааммыт орто уҥуохтаах киһи. Г. Угаров