көр сахсаҥнат
[Маайыс] чачархай ньаассын баттаҕын суунан, илиитинэн сахсыҥнатан уокка куурдан баран, бэрт өр тараанан намылытар. Амма Аччыгыйа

эдэрсий диэнтэн дьаһ
туһ. Кыргыылаах көмүс ньаассын баттаҕа, …… уураһыахха айылаах обугуйкаан уостара кинини эдэрситэллэр. «ХС»
Артыыс талааныгар сүгүрүйээччилэри бигэ айылгытынан сүргэлэрин көтөҕөр: кырдьаҕаһы эдэрситэр, эдэри кынаттыыр. «Кыым»

килэдий диэнтэн холб. туһ. Ып-ыраас түннүктэр килэдиһэн көстөллөрө. И. Федосеев
Охсуллубут нэлэмэн киэҥ сирдэр күөх ньаассын отунан тэлгэнэн килэдиһэ сыталлар. А. Бэрияк
Кутаа суоһуттан …… баҕаналар чоху көхсүнүү килэдиспиттэр. С. Федотов

туохт. Куҥнаах, эттээххааннаах буол. ☉ Войти в тело, быть, стать упитанным, жиреть
Онуоха көрдөҕүнэ: ата халыҥ куҥнаммыт, хат таманнаммыт, үтүө бэйэлэммит. Саха фольк. Айыы оҕолоро …… Хат таманнаммыттар, Халыҥ куҥнаммыттар, Көпсө ньаассын бэйэлээх Көп түүлэммиттэр. П. Ойуунускай

даҕ. Хаптаҕай, чычаас; нэлэйэн көстөр. ☉ Плоский, неглубокий; широко раскинутый
Кыһын тоҥмот, сайын хаппат ньала симиир баар үһү (тааб.: мурун). Нэлэ тэриэлкэлээх, Ньала хамыйахтаах, Кымаах-имээх кытыйалаах. Өксөкүлээх Өлөксөй
[Күөл] илин баһа ньалыар уулаах, ньаассын оттоох ньала биэрэк. М. Чооруоһап

чээл диэн курдук
Чэгиэнчэбдик чээлэй күөх мутукча айгыр-силик нуһараҥа. А. Фёдоров
Хатыҥнар, талахтар барахсаттар чээлэй күөххэ үйэ-саас тухары эргиллибиттии, намчытык суугунаан ыллыырга дылылар. Э. Соколов
Тулатыгар, чээлэй ньаассын күөххэ, сүүтүк, чуораан оттор чугдаараллар. ОоТС

1. даҕ. Хатыыта суох, сымнаҕас, ньаассын. ☉ Мягкий, пушистый, негрубый
   Дьөгүөрдээн үөһээ уоһун икки уһугар бөлүөхсэ үүммүт сүрдээх убаҕас ньуолах бытыгын салбанан кэбиһэ-кэбиһэ, …… ботугуруур. Амма Аччыгыйа
   Тииҥ көп, ньуолах кутуруга Тымныыга суорҕан буолар, Оттон саһыл кутуруга Ааспыт суолун көмөн иһэр. С. Данилов
   Бүгүнү быһа, куба түүтүн курдук, ньуолах хаар тохтообокко түһэ турбута. И. Сосин
2. аат суолт. Ньаассын түү. ☉ Пушок, мягкая шерсть
   Алтан төбө түү ньуолаҕа үмүрүйбүтүн көрдөххүнэ, ардахта күүт. «Чолбон»
   Сибэкки иһэ баата курдук үрүҥ ньуолах бүрүөһүннээх. МАА ССЭҮү
   Билигин хаар уймалас, киһи куба ньуолаҕын кэһэн эрэрин курдук. В. Санги (тылб.)
   ср. др.-тюрк. йолыч ‘мягкая шерсть, пух козы’

даҕ., поэт. Кыра, аҕыйах саастаах (эрдэхтэн). ☉ Маленький, малехонький, малолетний
Айгыр силик лабаалаах Арыы чаллах хатыҥнаах Аҥаат-муҥаат алааска Аччыгыйдыыр эрдэхтэн Арыаллаһан үөскээбит Атас, дьүөгэ атастар! Нор. ырыаһ. Аччыгыйдыыр сааскыттан Аччыктаабат буол диэммин, Алаас ньаассын отуттан Аҕаламмын эйигин Аһатыаҕым-сиэтиэҕим Аччыгыйкаан сэгэрбин. И. Эртюков

тыаһы үт. туохт. Биир тэҥник, бүтэҥитик кирдиргээн иһилин (ыстаан аһыыр харамай аһылыгын быһыта ыстыырыгар таһаарар тыаһын туһунан). ☉ Мерно жевать, похрустывая, с хрустом (о животных)
Икки ый буолаат, тугут күөх ньаассын оту сиэн кэбиргэтэр. И. Федосеев
Борооскулар чээлэй күөх оту өрүһүспүттүү ыстаан кэбиргэтэллэр. ИКДь
[Куобах] сүүрэн киирэр да хаппыыстаны сиэн кэбиргэтэр уонна төттөрү сүүрэн хаалар. Бырааттыы Гриммнэр (тылб.). Тэҥн. кирдиргэт

үүн I диэнтэн атаах. Үтүөкэн дойдукам өнөрдүү үөһүгэр Үүнээхтээн тураахтыыр үчүгэй бэйэлээх — Сул-ньаассын туостардаах, суугунас тыастардаах Солколоох-хампалаах соҕотох хахыйах. Күннүк Уурастыырап
[Маарыйа эмээхсин:] Оҕом сыыһа от быыһыгар, сир симэҕин курдук, үүнээхтээбитэ. Суорун Омоллоон
Ол дьыл отон олуһун даҕаны үүнээхтээбитэ. «ХС»