чёлка, чуб; ат көҕүлэ конская чёлка; көҕүллэ ордор = оставить на голове чуб.

I чуб; чёлка; волосы на висках.
II весы; бэски ыйааһын аптекарские весы.

аат.
1. Киһи сүүһүгэр саба түһэриллэн баран, тупсаҕайдык кырыллыбыт баттах (бүрүчүөскэ биир көрүҥэ). ☉ Подстриженная и зачёсанная на лоб прядь волос, чёлка (род причёски)
Хойуу чуолкатын аннынан төп-төгүрүгүнэн соһуйбут таба курдук көрөрө. «Чолбон»
△ Сылгы сүүһүгэр саба түһэ сылдьар сиэлэ. ☉ Прядь гривы, падающая на лоб (у лошадей), чёлка. Сэбирийэн түспүт чуолкалаах атыыр

вытянувшийся вверх; торчащий, стоящий дыбом; үс былас өрбөҕөр көҕүллээх фольк. с трёхсажённой стоящей дыбом чёлкой (о богатырском коне).

аат.
1. Сылгы сүүһүн саба түһэр илин сиэлэ. ☉ Прядь гривы, падающая на лоб лошади, челка
Оҕонньор атын хоҥоруутун соппохтоото, көҕүлүн көннөрдө. Амма Аччыгыйа
Бааска …… атын көҕүлүн имэрийбитэ. Далан
2. Көтөр баттаҕын уһун түүтэ. ☉ Пучок перьев, торчащий на голове птицы, хохол
Умсаах көҕүлэ. — Көҕөн кус көҕүлүн түүтүн курдук. С. Васильев
Көҕөн кус көҕүлүн Тэлгэппит диэх курдук Көҕөрө долгуйар Күөх сыһыы көһүннэ. С. Васильев
3. Киһи сүүһүн саба түһэ сылдьар сүүмэх баттаҕа. ☉ Челка
Сүүспүн сабар сүүмэх көҕүл бараммыт. Баал Хабырыыс
Мөлтөөбүт өттүлэрэ төбөлөрүн санньытан, уһун көҕүллэрин төҥкөтөн бараллара. В. Короленко (тылб.)
△ Киһи баттаҕын чорбойо үүммүт сүүмэҕэ. ☉ Прядь неостриженных, длинных волос человека
Кэтэҕэр уһун синньигэс көҕүлү тоҕо эрэ Аһынан кырыйбакка хаалларбыттар. И. Гоголев
♦ Көрү-нары көҕүлүттэн тут — дуоһуйуоххунан, баҕаҥ ханыар диэри көрүлээнарылаа. ☉ Веселиться, играть, развлекаться вдоволь, до полного удовлетворения
Көрү-нары чараҥнаах сиргэ көҕүлүттэн тутарбытын сөбүлүүбүт. Багдарыын Сүлбэ
Бырааһынньыктарга көрүнары көҕүлүттэн тутабыт. КФП БАаДИ
◊ Көҕүл олох эргэр. — балаҕан соҕуруу эркинигэр сыста оҥоһуллар бастакы орон; бастыҥ орон. ☉ В старину: первые нары вдоль южной стены юрты (почетное место)
Бастыҥ ороммут — көҕүл олох уонна ортоку ороммут — дьогдьуур олох хоноһолор суохтарына куруук кураанах тураллара. И. Гоголев
Хаар маҕан баттахтаах, бытыктаах ытык кырдьаҕастары …… бастыҥ мааны көҕүл олоххо олордуталаабыта. Далан
ср. тюрк.-монг. гөкүл, кэкил ‘хохол, челка’

I
аат. Киһи сүүһүн саба түһэр баттаҕа. ☉ Чуб, челка
Үөһэ тыынна. Бэскитэ сирэйигэр саба түспүтүн сөбүлээбэтэхтии өрө анньынна. М. Доҕордуурап
Толоон уола Ганя, хара бэскитин кэҕис гынан кэбиһэ-кэбиһэ, оһуохай таһааран чоргуппута. П. Аввакумов
Сүгэ балта тыллаах-өстөөх, Дакылаатчыт — Ымыы кыыс, Чаҕылыйан туран кэллэ, Кылгас соҕус бэскитэ Кэтит сүүһүн саппытын Кырыбыайка уһугунан Кэлти тараан таһаарда. Күннүк Уурастыырап
ср. русск. виски ´ ‘волосы на боковой части черепа впереди уха’
II
аат. Ыйааһын (кыраны, киилэнэн, кыраамынан ыйыыр ыйааһын), аптека ыйааһына. ☉ Весы (аптекарские)
Үрэкиин кыракый бэскини ылан, ородобуой «дьыалатын» ыйаан көрдө; икки аҥаар муунта буолла, онтун тирии матаҕаҕа хаалаата. Болот Боотур
Бирикээсчик көмүһү ыйыыр бэскитигэр ууран төһө ыйааһыннааҕын билбитэ. Н. Якутскай
Биһиги ыйааһыммыт Бэскигэ тарпыта. Биһиги суолтабыт Биэс дойдуга биллибитэ! С. Васильев

1) мести, подметать; олбуору илбий= мести двор; 2) гладить; көҕүлүн илбийэр , кэтэҕин бы пар погов. чёлку гладит, а загривок режет (о льстеце, лицемере); 3) в сочет. с названием частей тела означает делать массаж, растирать; ипин илбий= растереть живот.