Якутские буквы:

Якутский → Якутский

чиччигинээ

туохт.
1. Иҥиирситии тартаран, этиҥ-сииниҥ барыта өрө күүрэн кэл (үксүгэр өлөөрү гыммыт киһи). Судорожно напрягаться всем телом, биться в судорогах, агонизировать (обычно на смертном одре)
Мүлдьү уһуутаан, чиччигинээн баран, налыс гына түһэр. Төбөтүн босхо быраҕан, хамсаабат буолан хаалар. Суорун Омоллоон
Ойууннара иҥиир-ситиитин тартаран, чиччигинии-чиччигинии мөхсүмэхтээн, хардьыгынаталаан баран, сотору уоскуйда. Болот Боотур
Охонооһой төбөҕө таптаран, Туймааран тыастаахтык оҕунна, Чиччигинээн, иҥиирин тартаран, Дьигиҥнээт, чиккэйэ оҕуста. Дьуон Дьаҥылы
Быччыҥнаргын барытын күүрдэн өрө тыылла, быыппаста түс. Собрав силы, напрячься всем телом, напружиниться
Онуоха айыы бухатыыра өрө чиччигинии түстэ, үс төгүл хабырынан хачыгыратта. Ньургун Боотур
Кукушкин аҥаар атаҕынан тобуктуу түһээт, тиэрэ мэтэрийэн чиччигинээтэ, сутуруктуу туппут уҥа илиитин кэлгиэтиттэн мүччү тардан күөрэс гыннаран таһаарда. Амма Аччыгыйа
Чучунаа кэлгиэлээх быатын быһа тыыллаары чиччигинии мөхсөр. «ХС»
2. Туттарымаары эбэтэр сөбүлээбэккэ өрө мөхсө сырыт, дэлби күүрэн хаал (хол., аты этэргэ). Производить резкие движения, биться, дёргаться, вставать на дыбы (напр., о лошади)
Онуоха ата соҕотохто ойон кээстэ, чиччигиниичиччигинии сүүрэн быыппаһынна. Суорун Омоллоон
Мэхээлэ ыстанан кэбиһээри өрө чиччигинии турар атын көнтөһүн харбыыр. Амма Аччыгыйа
Тайах өрө чиччигинии түһээт, үстэтүөртэ ойдо уонна сирэйинэн умса хорулла түстэ. Т. Сметанин
3. көсп. Олус омуннуран-төлөннүрэн, күүрэн, уоҕуран күүскэ хамсан-имсэн, күүһүмсүй. Горячиться, петушиться, делая резкие движения, демонстрируя силу
Мин күн бэҕэһээ эдэр буолан чиччигинээн сылдьыбытым баара, бүгүн кырдьа оҕустум дии. Амма Аччыгыйа
Уйбааскы охсуһуох киһи курдук чиччигинээн баран, ким да кини диэки буолбатын көрөн, хам барарга тиийэр. Софр. Данилов
Биирдэ саҥардыы отумаһы тардан көрө, чиччигинии сырыттахпына күүлэйгэ ыҥырбыттара. Р. Кулаковскай
Альберт сулбу ыстанан туран, охсуһаары чиччигиниирин Коля уонна Вася хам тута сылдьаллар. «ХС»

Якутский → Русский

чиччигинээ=

1) судорожно напрягаться; биться в судорогах; 2) биться, вырываться (о коне, быке).


Еще переводы:

чиччигинээмэхтээ

чиччигинээмэхтээ (Якутский → Якутский)

чиччигинээ диэнтэн тиэт
көрүҥ. [Байбал:] Күтүр, сааһым тухары кистээн сордоммутум, чиччигинээмэхтээн хаалыах эбит. Амма Аччыгыйа

чиччигинэһии

чиччигинэһии (Якутский → Якутский)

чиччигинэс I диэнтэн хай
аата. Күүс тэҥнэһэн чиччигинэһии буолла. Е. Неймохов

чиччигинээһин

чиччигинээһин (Якутский → Якутский)

чиччигинээ диэнтэн хай
аата. Дьарыйыллан, Долло [ыт] син тардыспыта буолан, балачча хачыгырайан испитэ. Ол эрээри ол чиччигинээһинэ уһаабатаҕа, эмиэ налыйбыта. И. Федосеев

итт энэ

итт энэ (Якутский → Якутский)

сыһ. Көхсүгүнэн тиэрэ түһэн (сыт, оҕун). На спину, навзничь, на спине (падать, лежать). Ньургун Боотур, өрө тыыллан чиччигинии түһэн баран, хаһыытаабытынан, сымара хара тааска иттэнэ түһэр. П. Ойуунускай
Болтуобунан саптан, ороҥҥо иттэнэ түһэн, утуйан хаалбыт эбиппин. Амма Аччыгыйа
Массыына анныгар биир суоппар иттэнэ сытан тугу эрэ хасыһар. Р. Кулаковскай

пис гын

пис гын (Якутский → Якутский)

тыаһы үт. туохт. Ыга тардыллыбыт быа быстыбытын курдук тыаһаа. Издавать глухой короткий звук (напр., похожий на звук, возникающий при разрыве туго натянутого ремня)
Кини туохха да түбэспитин билбэккэ эрэ хаһыытыы-хаһыытыы өрө чиччигинээн тыыллаҥнаабытыгар быччыҥнарын туох эрэ быһыта ылыталыырга дылы гыммытыгар тыас пис гына түһэн баран, икки илиитэ босхо баран хаалла. Эрилик Эристиин

чиччигинэт

чиччигинэт (Якутский → Якутский)

чиччигинээ диэнтэн дьаһ
туһ. Аты …… сиэтэн чиччигинэтэн таһаараат, туора ойдулар. Амма Аччыгыйа
[Ытыллыбыт] эһэ муннунан сири хоруйбутунан умса түстэ, кэлин атахтарын икки аҥыы тэбэн чиччигинэттэ. Л. Попов
Оҕусчаан ону эрэ күүтэ сыппыт курдук, тыына быстыаҕынан быаны бэйэтигэр тардан чиччигинэттэ. Н. Заболоцкай

мэтэрий

мэтэрий (Якутский → Якутский)

дьүһ. туохт. Түөскүн и н н и ҥ д и э к и т а һ а а р а н к э д э ч ч и т у т у н , э б этэр оннук туттан хаамп, хамсан. Двигаться легко, выгнув спину и выпятив грудь
Кукушкин аҥаар атаҕынан тобуктуу түһээт, тиэрэ мэтэрийэн чиччигинээтэ. Амма Аччыгыйа
Ылдьаа олоппоһун өйөнөрүгэр чиэстэнэн, өрө мэтэрийэн астына тыыллаҥнаан ылла. Н. Лугинов
Дьиэ кэтэҕэр оонньуу сылдьар кыра балта Ньургуска утары мэтэрийэн кэлбитэ. В. Гаврильева

лычыгыраччы

лычыгыраччы (Якутский → Якутский)

I
сыһ. Лычыгыраан иһиллэр курдук; лычыгыраан, лычыгыратан. Скрежеща, лязгая, щёлкая (напр., зубами); тонко и звонко (смеяться). Дьулуруйар Ньургун Боотур обургу, Үөгүлүү түһэн баран, Үс төгүл өрө чиччигинээн Тыыллан дыгдас гына түстэ, Лычыгыраччы хабырынна, Лыһыгыраччы тыылынна. П. Ойуунускай
Наум өйүгэр чэҥэриччи көрбүт саһархай харахтаах, кугас баттахтаах кыыс …… лычыгыраччы күлэрэ субу иһиллэргэ дылы буолла. А. Фёдоров
Дора ис-иһиттэн кыдьыгырбыт курдук, лычыгыраччы к ү ллэ. А. Бродников
II
сыһ. Лычыгыраан көстөр курдук, тэбис-тэҥник ыга кэчигирээн, кэчигирэтэн. Ровным плотным рядом (располагаться — напр., о бусинках на нитке). Солко сапка бөдөҥ оҕуруону лычыгыраччы тиспит

чиччигинэс

чиччигинэс (Якутский → Якутский)

I
чиччигинээ диэнтэн холб. туһ. Аттар мөхсөн чиччигинэспиттэрэ. Д. Таас
Урут наартаҕа көлүллэ илик сорох хаҥыл табалар мөхсөн чиччигинэһэллэрэ. И. Федосеев
Арай биирдэ Уйбаан усках сылдьар тастыҥ быраатын Хабырыыһы туохтан эрэ кыыһыран таһырдьа быраҕаары чиччигинэспиттэрэ. КНЗ ОО
II
даҕ. Өрө мөхсө сылдьар сэниэлээх, түргэн-тарҕан хамсаныылаах, туттуулаах-хаптыылаах. Живой, проворный, быстрый в движениях, энергичный
Бэйэтин саатынан бэйэтин дэҥнэннэ, субу чэгиэн, чиччигинэс, чиҥ-чаҥ киһи иһин туттан …… тобуктаан турда. Н. Габышев
Ат хорос гынна, утуктаабыта ааһан, чиччигинэс буола түстэ. М. Доҕордуурап
Панты сиэн чиччигинэс буолбут уолаттар тута харахтарын муҥунан көрөн, өрө мөхсө сылдьар табаҕа түһэллэр. А. Кривошапкин (тылб.)

ситии

ситии (Якутский → Якутский)

I
аат. Сылгы сиэлинэн хатыллыбыт синньигэс быа. Тонкая верёвка, витая из конской гривы
Хаҥас диэки уот иннигэр Өрүүнэ эмээхсин, түһэҕин ньыппарынан баран, ситии хатар. Күндэ
Эбэтэ үрүҥ уонна хара өҥнөөх сылгы сиэлиттэн уһун ситии хатара. Г. Угаров
Маайыс …… ситиинэн ойууланан тигиллибит туос матаарчаҕы имэрийэн көрө-көрө остуол аттыгар турара. Уустаах Избеков
Иҥиир ситиитин тартарар көр иҥиир
[Маайыс] сорох ардыгар иҥиир ситиитин тартаран чиччигинии түһэр. Эрилик Эристиин
Дьиэтигэр кэлбитэ оҕото иҥиир ситиитин тартара сытар эбит. С. Никифоров
[Тайах] иҥиир ситиитин тартаран тэбиэлэнэ сытар. «ХС»
ср. др.-тюрк. йысыҕ ‘нить, тесьма, верёвка’
II
сит диэнтэн хай
аата. Үөрэҕин ситиитин кэпсээри, Баасаҕа тиэтэйэн кэлбитэ. Күннүк Уурастыырап
Ахтабын айылҕа тиллиитин, Отмас, сир көҕөрө ситиитин. Дьуон Дьаҥылы
Половой ситии организм уопсай ситиитин элбэх сылынан уруттуур. ЧКС АК