чолбоодуй диэн курдук
Чоргул Тиэргэн дьиэ иһин эргиччи көрөн чолбоодуппута. Далан

дьирикинэй диэнтэн дьаһ
туһ. Егоров бартыһаан - чолбоодуйбут соҕотох хараҕынан дьөлө сэбирилиэктээн дьирикинэппитинэн, ах баран турбахтаата. Амма Аччыгыйа

субул. тыас туохт. Түргэн-түргэнник чуолкайа суохтук саҥар. ☉ Говорить быстро, глухо и невнятно
Суптугур сэҥийэлээх, мунна эмиэ төбөлөөххө дылы чолбоодуйбут, Даайыс кыыс саҥаран хобдьугураан барда. А. Сыромятникова

чолбоодуй диэнтэн б
тэҥ. көстүү. Соҕотох хараҕынан сып-сытыы баҕайытык көрөнистэн чолбоодуҥнуу турар асчыт Мааппаҕа дьорҕойон кэбистэ. Амма Аччыгыйа
Бырыскаал [киһи аата] дьиэни тула көрөн чолбоодуҥнаата. В. Титов
Сирэйэ-хараҕа бэркэ турбут, уҥуор хараарар сиһи дьикти илбистээхтик одуулаһан чолбоодуҥнаата. Айталын

чолбоодуй диэнтэн холб. туһ. Сүөһүлэр салгыны сытырҕалаан чолбоодуһаллар. А. Фёдоров
[Бөрө] эрилиспит сырдык харахтарын уота сиргэ саккырыах айылаах чолбоодуһа-чолбоодуһа төттөрү-таары сиэлэн сиксилдьийэ сырытта. Бүөтүр Хара. [Ойуун] харахтара тугу эрэ кэтэспиттии, сэрэммиттии чолбоодуһаллар. «ХС»

аат., эргэр. Былыр уоспа быһааччы көмөлөһөөччүтэ. ☉ В старину: помощник фельдшера, делающего прививки от оспы
Бэрэбээскилиир үлэни сатыыр ким баарын сыымайдаан көрбүттэрэ, арай, биир аҕамсыйбыт киһи, уруккута утуунньук идэлээх киһи, баар эбит. Н. Павлов
Утуунньук оҕонньор остуолга табах кырбанан чолбоодуйа олорбут. «ХС»
русск. ученик

туохт.
1. Сытыы уһуктаах төбөлөөх буол. ☉ Иметь острый конец
Кини сөмөлүөт кэбиинэтигэр киирэн, уһуктанан-кырыыланан алдьаммыт чарпаларын наардыыр санаалаах этэ. Амма Аччыгыйа
Таас үрэхтэр хайа солоон киирэр сирдэринэн халҕаһа хайалар эмискэ үрдээн, өрө үллэн, уһуктанан-кырыыланан, тубус-туруору кыһааҥкы буолан бараллар. Г. Нынныров
2. көсп. Киһини хаарыйар, кыһыылаах-абалаах буол (хол., тылы-өһү этэргэ). ☉ Быть острым, колючим (напр., о языке)
Мэктиэтигэр хас тыла барыта уһуктанан-кырыыланан хаалбыкка айылаах. Софр. Данилов
Биитэр тыла-өһө кэнникинэн эмиэ уһуктанан-кырыыланан кэлиэх муҥа эбитэ дуу. «ХС»
3. көсп., кэпс. Олус сытыырхай, кэлбар. ☉ Стать смелым, бойким, расхрабриться
Дьэ, эмиэ чолбоодуйан, сундулуйан, уһуктанан-кырыыланан, олопочуйан-чолопочуйан эрэҕин ээ, оҕом сыыһа. В. Яковлев

I
туохт., кэпс. Быһаҕынан улахан наадата суох тугу эмэ (маһы, талаҕы) кыс, кыһа оонньоо. ☉ Строгать что-л. ножом просто так, без надобности
Оттомо суох чолбоодуйбут харахтаах, сэнэх таҥастаах уол …… быһаҕынан маһы кыччайан оонньуу-оонньуу, Хачыгыры хобулаан биэрдэ. Эрилик Эристиин
Аҕабыт муннун анныгар киҥинэйэн ыллыы-ыллыы, быһаҕынан тугу эрэ кыччайар. С. Тумат
II
дьүһ. туохт., кэпс. Кыҥастаһа-кыҥастаһа, эргитэ сылдьан кичэйэн көр. ☉ Внимательно, пристально смотреть на кого-что-л., всматриваться во что-л.; рассматривать кого-что-л. со всех сторон
Кылар буолуор диэри кыччайа-кыччайа кыҥаата. П. Тобуруокап
Удьуор уустар кыҥаан-кыҥаан, кыччайан-кыччайан, аалан-нарылаан: «Саманнык буоллаҕына сөп буолуо», — диэннэр аман өстөрүнэн амалыйбыт быһыылаахтар. К. Уткин
ср. казах. кылчай ‘смотреть сбоку’, алт. кылдьай ‘быть косым’