ыллыктаах массыына (тимир ыллыгынан сүүрэр, кыра таһаҕаһы уонна дьону чу гас эргин таһарга аналлаах массыына көрүнэ.)

нареч. чугуйа, чугуйа түһэн, чу-гуйан; начать немного отступя от края страницы страница кытыытыттан чугуйа түһэн саҕалаа.

с. I. (по гл. приблизить) чу-гаһатыы; 2. (по гл. приблизиться) чугаһааһын, чугаһаан кэлии; приближение поезда поезд чугаһааһыыа.

несов. 1. (примыкать) быыһас; 2. перен. (быть близким к чему-л.) чугаһас, маарыннаа; его мастерство граничит с искусством кини сатамньыта искусствоҕа чу-гасаһар.

прил.: посажёный отец сыбаайба аҕата (сыбаайбаҕа күтүөт эбэтэр кийиит аҕатын суолтатын толорооччу); посажёная мать сыбаайба ийэтэ (сыбаайбаҕа күтүөт эбэтэр кийиит ийэтин суолтатын толорооч- чу)-

ж. 1. ист. дружина (былыргы Руська кинээс чу гас кулуттара, кинээс сэриитэ); 2. (отряд) дружина; боевая дружина бойобуой дружина; пожарная дружина баһаарынай дружина.

аат. Мохсуо оонньооч чу. ☉ Игрок в городки
Сымсаҕай, күүстээх этим, онон, сотору соҕус мохсуоһут …… аатын-сураҕын чугас уулуссаларга ылбытым. М. Горькай (тылб.)

сыһ. Чу у м п у т у к , н а ҕ ылыччы, биир тэҥник. ☉ Тихо, спокойно, ровно
Кыыс оҕо Кырасыабай бэрдэ, Д ь а хтар барахсан Нарыннаах үтүөтэ Наскыччы олорбут эбит. Д. Говоров
Саас барахсан тиэтэллээхтик эрээри бэрт холкутук, наскыччы тиийэн кэлиитэ, күн уһуур, салгын ырааһырар, көҕөрө симэнэр тыа, хонуу урсунун көрөн киһи дууһата сылаанньыйа үөрэр. «Кыым»

несов., уступить сов. 1. что биэр, туран биэр, ыһыгын; уступить билет в кино товарищу киинэҕэ билиэккин табаарыскар биэр; уступить дорогу прям., перен. суолу биэр; 2. кому, в чём (согласиться) сөбүлэн, чу- гуй, төнүн; уступить в споре мөккүөргэ чугуй; 3. кому-чему (в каком-л. отношении) итэҕэс буол, тутах буол, баһыйтар; он не уступит другим в подготовке бэлэмнэниитинэн кини атыттартан итэҕэһэ суох буолуо; 4. что, разг. (предать) биэр, атыылаа; он уступил мне один экземпляр книги кини миэхэ биир экземпляр кинигэни биэрдэ; 5. что, разг. (отдать дешевле) төнүн, түһэр; уступить три рубля үс солкуобайы түһэр.

I
аат. Аһы-үөлү, араас табаары атыылыыр эргиэн тэрилтэтэ. ☉ Магазин
Ас-үөл маҕаһыына.  Бу кинигэ маҕаһыыҥҥа тахсыбытыгар оҕолор сырсыакалаһыы бөҕө буолбуттара. Бэрт үгүс оҕо матан хаалбыт этэ. Амма Аччыгыйа
Кыргыттар маҕаһыыннары кэрийэн кэлэн, аһаансиэн, таҥас-сап уларытан холкуос кулуу бугар бырааһынньыгы атаара сус гынан хаалбыттар. В. Яковлев
II
аат. Бэстилиэти, аптамааты, эбэтэр сааны иитэргэ ботуруон нары сааһылаан угар уйа. ☉ Коробка для патронов в огнестрельном оружии, магазин
«О, Мишка!» — кини бэрт чу гас билсиилээҕин аатын истэн үөрбүттүү, аптамаатын маҕаһыыныгар б отуруону симэ-симэ, саҥа аллайбыта. Д а л а н. [ Куоратчыттар] сааларын маҕаһыынын куобах нэгинэн суулаан айаҥҥа турарга бэлэм буоллулар. П. Филиппов