1) чугун || чугунный; чугуун ыстааллааҕар кэбирэх чугун более хрупок, нежели сталь; чугуун оһох чугунная печь; 2) чугун, горшок; чугууҥҥа буһар = варить что-л. в чугуне.

нареч. кэннинэн; кэннин иннэ гына, түҥнэри; лошадь пятилась задом ат кэннинэн чугун-наабыта; # надеть платье задом наперёд былааччыйаҕын кэннин иннэ гына кэт.

1. аат.
2. Болгуотуттан уһаарыллыбыт, таптайыллымтыата ыстааллааҕар кэбирэх, хатан тимир. ☉ Выплавленное из руды железо, чугун
   [Слепцов] сиэбиттэн элэйбит чугуун хаппахтаах үрүҥ көмүс сыаптаах улахан чаһытын ылан көрөр. Н. Габышев
   Хара металл диэн тимир уонна кини холбоһуктара: чугуун, ыстаал. СМН АҮө
   Элэктэриичэскэй оһоххо чугууну ууллараллар уонна онно саамай көннөрү кыра углероднай ыстаал көөбүлүн эбэн баран, булкуйан биэрэллэр. ДьДьДь
3. Оннук тимиртэн оҥоһуллубут күөс буһарар иһит. ☉ Чугунный котёл, чугун, чугунок
   Остуолга кэлэн, тэриэлкэ сабыылаах чугууну арыйан, өҥөйөн көрдө. А. Сыромятникова
   Сиэнэ Юра уол оһоххо турар чугуун диэки кылап гына көрөн кэбиһэр. А. Фёдоров
   [Давыдов] чугуунтан куруусканан уу сомсон ылан иһэн кэбистэ. М. Шолохов (тылб.)
4. даҕ. суолт. Чугуунтан оҥоһуллубут (хол., иһит). ☉ Чугунный (напр., о посуде)
   Аана аһыллан турар томороон чугуун оһох утары кытыаста тоһуйда. Амма Аччыгыйа
   Чоҕунан итийэр чугуун өтүүк, бүгүн киэһэ баҕас, икки дьиэнэн таскайданан, туттулла түстэ быһыылаах. С. Маисов
   Оһох үрдүгэр кыра чугуун хобордооххо эт соркуойа буһан сып-сырылас. БИ СТ
   ср. уйг. чөгүн ‘чугунный кувшин’, русск. чугун

ж. тех. 1. (действие) уулларыы, уһаарыы; плавка металлов металлары уулларыы; 2. (результат) уулларыы,уулларыллыы; получена первая плавка чугуна чугуун баста кы уулларыыта ылылынна.