чум; чуумҥа олор = жить в чуме.

чума || чумной; ыт чумаата собачья чума; чумаа микроба чумной микроб, микроб чумы.

аат. Былыр көс омуктар, билигин табаһыттар көһөрө сылдьан олорор дьиэлэрэ, ураһа. ☉ Переносное жилище северных народов (нынче — оленеводов) — шатёр конической формы, ураса, чум
Чуумум уота көһүннэ, Түһэн биэриҥ, табаларым! Эллэй
Аҕам бэркэ кичэйэн чуумун суулаата. С. Тумат
Биһиги хотугу норуоттарбыт (эбэҥкилэр, хантылар, ненецтэр) былыр туостан олорор дьиэлэрин — чуумнарын оҥостоллоро. «ХС»
◊ Кыһыл чуум көр кыһыл
Кыһыл чуумҥа дакылааттаабыта, …… Норуот таптыыр дьокутаата. И. Гоголев
Кинини, Кыһыл чуум таһынан ааһан истэҕинэ, хомсомуол сэкирэтээрэ тохтотто. Т. Сметанин
[Сэрии кэмигэр] кыһыл чуум үөрэх оройуоннааҕы салаатын дьаһалыгар киирэрэ. С. Никифоров. Чуум үлэһитэ — ыстаадаҕа табаһыттарга ас астыыр, таҥастарын-саптарын, хаһаайыстыбаны көрөр эбээһинэстээх үлэһит дьахтар. ☉ Чум-работница, в трудовые обязанности которой входят готовка еды, уход за одеждой оленеводов и хозяйством в целом
Табаны саҥа ньыманан манааһыҥҥа аҕыс бостууктаах, икки чуум үлэһиттээх биригээдэ ордук табыгастаах. ГНК ТССМ
Төрүөҕү олоччу ыллаххына, тыһыынча биэс сүүс — тыһыынча алта сүүс табаҕа тиийэр. Онно сыччах чуум үлэһиттиин түөрт-биэс буолаҕын. «ХС»
Ийэм — чуум үлэһитэ. Н. Курилов (тылб.)

аат., түөлбэ.
1. Ураһа, тордох, балаакка олоҕо, турар сирэ; олорор, түһүүлэнэр сир, хонор сир. ☉ Место, на котором стоит чум, палатка; место стоянки, ночлега
Уол табаларын эргитэ тутар да, араанын диэки ойутар. «ХС»
Ити куду-хады айаннаан, били урут халыҥ хаар түспүт арааммытыгар эрдэ соҕус тиийэн кэллибит. «Чолбон»
2. Ураһа иһигэр холумтан, уот онно. ☉ Место очага в чуме
Араан нөҥүө үс оҕонньоттортон ортокуларын көрөөт, Даҕанча этэ тардан дьигис гына түспүтэ. Далан
♦ Араан албас фольк. — эҥин араас албас. ☉ Разнообразные уловки, хитрость
«Аан дойду араан албастааҕа, сир дойду дьиикэй чиэрбэ дьибилгэттээҕэ буоллаҕа!» — дии санаата. ПЭК ОНЛЯ II
◊ Араан тыа фольк. — ойуччу, ойдом турар тыа. ☉ Лес, стоящий отдельно, островком
Араан тыаларга Алтан түөстээх Алыптаах айахтаахтара, Айбыт айыыны санаан, Араас ырыаны арыйдылар. Өксөкүлээх Өлөксөй
Эргиччи иһийбит айылҕа санньыйар. Үрэх уҥуор лүҥкүр араан тыаҕа Биэс бартыһаан уҥуоҕа туртайар. ПИИ К

аат. Былыргы сахалар сайыҥҥы, оттон көс олохтоох дьон көтүрэн көһөрө сылдьар үөһээ өттүнэн суптугур быһыылаах, дьардьамата ураҕас мастарынан оҥоһуллубут, тугунан эмэ (хол., тириинэн) бүрүллүбүт дьиэлэрэ. ☉ Старинное стационарное летнее жилище якутов и переносное — кочевых народов в виде высокого конического шалаша из наклонно поставленных длинных жердей, плотно обтянутых чем-л. (напр., пластинами берёсты или шкурами), ураса
Кыыс ураһа иһигэр Хара саһыл бэргэһэни Уолугар анаан тигэр. И. Гоголев
Аныгы бөһүөлэктэргэ аны бэл буор балаҕан аҕыйах, ураһа диэн кэлиэ дуо. Тордох да көстүбэт. Н. Габышев
Тумара ортотунааҕы үрдүк тиит арыыга хаарбах ураһа турар. И. Данилов
Ураһа — ураты быһыылаах, көстүүлээх сахалыы архитектура пааматынньыга. В. Протодьяконов
◊ Буор ураһа — буор сыбахтаах ураһа. ☉ Ураса, крытая, обложенная землёй, земляная ураса
Буор ураһалар өссө да үрэх быыстарыгар, өрүс тумулларыгар манабыл буолан тураллар, быстах хонон ааһарга, сайын олорон балыктыырга. Н. Габышев
Буор ураһа, анааран көрдөххө, бука, Египет пирамидаларыттан даҕаны аҕа ини! «ХС». Далла ураһа — кыра кээмэйдээх ураһа. ☉ Малая ураса
Толоон хотугу өттүгэр Тоҕус моҕол дьиэ буруота Унаарыйан көһүннэ, Аҕыс далла ураһа Сандаарыйан көһүннэ. Ньургун Боотур
Моҕол ураһа диэни баай ыал туруорунара үһү, далла ураһа диэни дьадаҥы ыал оҥостунара үһү. Багдарыын Сүлбэ
Моҕол ураһа көр моҕол. Былыргы саха моҕол ураһаҕа таҥараны ахтар, алгыс-арчы этэр дьиэтэ буолар. П. Ойуунускай
Мусуой биир сонун кэрэхсэнэр тутуутунан саха моҕол ураһата буолар. «Чолбон». Сандама ураһа — иһирдьэ киирдэххэ олус сырдык ураһа. ☉ Ураса, очень светлая внутри
Былыр уон ахсыс үйэҕэ …… Кутуйах кинээс сүүрбэ биэс оронноох аарыма улахан сандама ураһалааҕа үһү. «ХС». Сарыы ураһа — сарыы тириинэн бүрүллүбүт ураһа. ☉ Ураса, обтянутая ровдугой. [Дыгын баай] төннөрүгэр, сарыы дуу, туос дуу ураһаларын Бэрт Хара диэки өттүн хаалларан, аҥаар өттүн тоҕо тардан өрүскэ көһөллөр. Саха фольк. Тордох ураһа — ыыһаммыт сарыынан бүрүллүбүт ураһа. ☉ Ураса, покрытая прокопчённой на дыму ровдугой
Уйаара-кэйээрэ биллибэт туундара устун тордох ураһанан дьон көһө сылдьара. Н. Якутскай. Туос ураһа — саха былыр сайын олорорго туоһунан эркиннээн оҥостор ураһата. ☉ Берестяная ураса. Эллэй Боотур туостаан, туос ураһаны туруорар
Саха фольк. Маар халдьаайытыгар туос ураһа туналыйан турар. Л. Попов. Ураһалыы анньыы (сиик) — ураһа курдук быһыылаах ойууну таһаарар сиик. ☉ Конусообразный шов
Үчүгэй талахтаах, кыллаах иһити иитин ураһалыы эбэтэр иилэҕэс анньыы диэн сиигинэн тигэллэр. АЕЕ ӨҮОБ
Иилэ тардыы, ураһалыы сииктэринэн күндүгэ-мааныга туттуллар иһиттэри тигэллэр. ПСН УТС. Хатырык ураһа — мас хатырыгынан бүрүллүбүт ураһа. ☉ Ураса, покрытая древесной корой
[Тарабыыкын] сайылыкка таҕыстаҕына, хатырык, туос ураһалары туруортаан, хамначчыттарын туспа олордор. Л. Попов. Ходьол ураһа — орто кээмэйдээх ураһа. ☉ Средняя по величине ураса
Балаҕан иннигэр …… хоспох, эргэ ходьол ураһа, үүт астыыр кыра дьиэ эҥин баар. «ХС»
ср. турк. орача ‘небольшая юрта’, бур. урса ‘чум, шалаш, конусообразный шалаш’

1. даҕ.
2. Хаан курдук өҥнөөх. ☉ Красный
   Мааны таҥаска баҕалаах, Кыһыл таҥаска кыһалҕалаах. Өксөкүлээх Өлөксөй
   Кыракый кыһыл былааҕы астылар. Амма Аччыгыйа
   Күөх, кыһыл, маҥан — араас сибэккилэр, Сыһыыларбар араастаан чэлгийэллэр. С. Данилов
3. Кытарымтыйан көстөр, кытархай, кугас. ☉ Рыжий
   Кыһыл ынах маҥырыымаҥырыы сүүрэр (тааб.: өрт уота). [Украинец] кыһыл бытыктаах этэ. Эрилик Эристиин
4. көсп., истор. Сэбиэскэй былааһы көмүскэһэр, ол туһугар туруулаһар (Гражданскай сэрии кэмигэр), кыһылга сыһыаннаах. ☉ Относящийся к красным (во время Гражданской войны)
   Баабылап уруккута кыһыл бартыһаан. Амма Аччыгыйа
   Кыһыл сэриилэр ханна бааллара биллибэт. В. Протодьяконов
   Сир ахсын кыһыл этэрээттэр тэриллибиттэрэ. Н. Габышев
5. аат суолт.
6. Туох эмэ кыһыл, кытархайдыҥы өҥө. ☉ Красный, рыжий цвет кого-чего-л.
   Эмиэ туох эрэ кыһылы уоппут. Амма Аччыгыйа
   Саһыл кыһыла хараҥаҕа соччо көстүбэт. Н. Заболоцкай
   Уулаах отон кыһыла кырдал аайы кыым буолан чаҕылыйар. К. Кулиев (тылб.)
   2
   кэпс., көр арыгы. Кыратык кыһылла Амсайыахха дуу, хайдаҕый? Күннүк Уурастыырап
   Биирдии кус сууйуута биирдии кыһыл. В. Яковлев. Арыгы бииһин ууһа үрүҥҥэ, кыһылга, десертнэйгэ арахсар. ЭХК
7. истор. Гражданскай сэрии кэмигэр саҥа Сэбиэскэй былааһы көмүскэһэр байыаннай киһи, дьон. ☉ Красный, красные (во время Гражданской войны)
   Дьахтар аймах кырааһынайга кыттыста, кыһыллар онон кыайыахтара. П. Ойуунускай
   Мин кыһылга үлэлиибин. Амма Аччыгыйа
   Улахан уолаттар кыһылларга барбыттара. Эрилик Эристиин
   ♦ Кыһыл атахтаа — барааччыныкэлээччини олус диэн эрэйдээ, сындалыт. ☉ Утомлять, доставлять много страданий путнику (о местности)
   Айанньыт бөҕөнү кыһыл атахтаабыт …… сис хайалар ааттыын да дьиктилэр, саллыылаахтар. Багдарыын Сүлбэ
   △ Кыһайан дэлби онно-манна сырытыннар, сүүрт. ☉ Заставлять, вынуждать много, долго ходить, обходить что-л. Кыһалҕа обургу кыһыл атахтаан, тиийбэтэххэр тиийэн, түгэммэтэххэр түгэнэн эрдэҕиҥ эбээт. Н. Босиков. Кыһыл атахтаах — кыһалҕаланан, онно-манна барытыгар бара-кэлэ сатыыр. ☉ Гонимый нуждой
   Кыһалҕалаах быдан былыргыттан кыһыл атахтаах. В. Титов. Кыһыл илиитинэн — туох да сэбэ суох, илии эрэ күүһүнэн. ☉ соотв. голыми руками
   Кылана-кылана, Кыһыл илиилэринэн кыдыспыттар. П. Ойуунускай
   Бу суолу …… хаайыылаахтар кыһыл илиилэринэн туппуттара. И. Федосеев
   Кини аарыма бөрөнү кытта кыһыл илиитинэн киирсэн турардаах. П. Аввакумов. Кыһыл сыгынньах — таҥаһа суох. ☉ Раздетый, голый; соотв. в чем мать родила
   Кыһынын тиийэн, Кыһыл сыгынньах Кытара сүүрбүт. Өксөкүлээх Өлөксөй. Кыһыл тыл — туох да олоҕо суох кураанах тыл. ☉ Пустословие, фразёрство
   Интернационализм диэн кыһыл тыл буолбатах. В. Ленин (тылб.). Кыһыл тылыгар олордор (түһэрэр) — кими эмэ күүскэ мөҕөр-үөҕэр, мөҕө, үөҕэ тоһуйар. ☉ Крепко ругать, бранить кого-л.; встречать кого-л. крепкой руганью, бранью
   Күнүскү чаай кэннигэр Өлөксөй дьиэтигэр кэлбитигэр, ийэлээх ойоҕо кыһыл тылларын үрдүгэр түһэрдилэр. Д. Токоосоп
   Тугу да сатаабаккын, кыайбаккын диэн, мэлдьи мөҕөн, кыһыл тылыгар олордоро. Н. Түгүнүүрэп. Кыһыл тылынан кынаттанар — тугу да суолталааҕы гыммакка, кураанах тылынан эрэ сылдьар. ☉ Быть краснобаем, фразёром; много болтать, мало дело делать
   Дьиҥэр, тугу оҥордохторой, …… кыһыл тылларынан кынаттанар буоллахтара дии. Н. Якутскай
   Кыһыл тылынан кыырар көр кыыр. Кэнники диэкинэн олус кыһыл тылынан кыыран, көҥүл баран эрэбит. Далан
   Кини бэйэтэ кыһыл тылларынан кыырар дьоннору абааһы көрөр. НВ БК. Кыһылынан көр — кытарбыт, кыыһырбыт хараххынан көр. ☉ Смотреть налитыми кровью глазами, злобно
   «Кугастаайы» диэн кыһылынан тиэритэ көрөн кэбиспит …… уот кугас оҕустаахтар. Амма Аччыгыйа. Кыһыл ытыһынан — туга да суох, кураанах. ☉ С пустыми руками
   [Ыалдьыты] утары уунара суох кыһыл ытыспынан көрүстүм. Н. Лугинов
   [Сыбаайбаҕа] кыһыл ытыспытынан тиийэбит дуо? С. Дадаскинов. Кыһыл этинэн көрөр — аһаҕас дириҥ баастанар. ☉ Иметь открытую рану
   Икки ньилбэгин тириитэ соролонон түһэн, бүтүн ый тухары кыһыл этинэн көрөр. А. Сыромятникова
   ◊ Аалай кыһыл — сырдык кыһыл. ☉ Светло-красный, алый
   Аалай кыһыл былаахтар Кустуктуу кыыспыттар. Эллэй. Кыһыл ала түөлбэ. — кугас ала диэн курдук (көр кугас). Кыһыл балык — муораттан өрүскэ тахсан ыыр кыһыл эттээх балык: уһуна миэтэрэ аҥаарын кэриҥэ, ыйааһына биир-балтараа киилэ. ☉ Красная рыба, горбуша
   Сотору кыһыл балык үгэннээн тахсаары турара. В. Санги (тылб.). Кыһыл билиэт кэпс., истор. — партийнай билиэт. ☉ Партийный билет
   [Иванов:] Кэргэн, олох боппуруоһа улахан боппуруос, көннөрү боппуруос буолбатах. Итинниккэ кыһыл билиэттэриттэн арахсаллар. В. Протодьяконов. Кыһыл буулуур — түүтүн иһин нуолура туртайан уонна туох баар түүтэ кытарымтыйан көстөр (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Рыжеватый (о масти лошади)
   Кыһыл буулуур атын мииммитэ. Эллэй
   Ньоҕурук кыһыл буулуур биэни хайҕаабыта. Күннүк Уурастыырап
   Кыһыл дуоска — Бочуот дуоската диэн курдук (көр бочуот). Дукаай икки Дьарааһын икки …… Кыһыл Дуоскаҕа суруллубуттар. Күндэ. Кыһыл кирпииччэ — уматыллыбыт, тутууга, оһоххо туттуллар кирпииччэ. ☉ Красный, огнеупорный кирпич
   Дьиктилээх куорат Тутуллар кыһыл кирпииччэтин Биирдэстэрэ — мин. П. Тобуруокап
   Кыһыл көмүс көр көмүс II. [Муссерен] икки кыһыл көмүс мэтээллээх. Эрилик Эристиин
   Нараҕаннаах Лоокуукка кыһыл көмүс чоху ытарҕаны кэтэрдэллэрэ. Дьүөгэ Ааныстыырап. Кыһыл көмүс боччук истор. — ортотугар кыһыл көмүс уулларыллан кутуллар бөкүнүк кыра туой көһүйэ. ☉ Глиняный горшок, в котором плавили золото. Былыр саха уустара кыһыл көмүс боччук диэн тэрили тутталлара. Кыһыл көмүс пуонда — туох эмэ уһулуччу сыаналаах, суолталаах саппааһа. ☉ Золотой фонд
   Кини [А.И. Софронов] пьесалара Саха литературатын кыһыл көмүс пуондатыгар киирбиттэрэ. «Кыым»
   Кыһыл көмүс сыбаайба көр сыбаайба. Скрябиннар кыһыл көмүс сыбаайбаларын үөрүүлээхтик бэлиэтээн аһардылар. «ЭК». Кыһыл кумах — хайа кумаҕа. ☉ Горный песок
   Кыйыра көтө турар Кыһыл кумахтаах …… дойду эбит. Ньургун Боотур. Кыһыл кычык түөлбэ. — уот сиэбит сиригэр үүммүт титирик ыркыйа. ☉ Заросли молодой лиственницы на гари. Үрэх уҥуор кыһыл кычык көстөр. Кыһыл кута зоол. — көмүскэнэригэр дьөлө сиир убаҕаһы тыктарар хомурдуос. ☉ Бомбардир (жук). Кыһыл мас бот. — хара эбэтэр харатыҥы от күөҕэ өҥнөөх, үрдүк суортаах столярнай оҥоһукка туттуллар, тропическай дойдуга үүнэр олус кытаанах мас. ☉ Красное дерево
   Кыһыл маһы күндү миэбэли оҥорорго туһаналлар. КВА МГ. Кыһыл моонньоҕон түөлбэ., көр хаптаҕас. Көҥүскэ кыһыл моонньоҕон үүммүт. Кыһыл муннук — 1) тэрилтэ култуурунай-сырдатар үлэни ыытарга аналлаах хоһо, муннуга. ☉ Красный уголок
   Кыргыттар кыһыл муннук тэрийбиттэрэ. Далан; 2) спорт. тустууга, буоксаҕа киирсэр дьонтон биирдэрэ көбүөргэ, риингэҕэ тахсар, сынньанар анал миэстэтэ. ☉ Красный угол
   Сынньалаҥ кэнниттэн аны кыһыл муннук бөҕөһө сэрэтии ылар. «Кыым». Кыһыл оҕо — саҥа төрөөбүт оҕо. ☉ Новорожденный младенец
   Ийэтэ, [кини] кыһыл оҕо эрдэҕинэ, өлбүтэ. Суорун Омоллоон
   Балааҕыйа кыһыл оҕотун эмиийдээбитинэн барбыта. Л. Попов. Кыһыл отон түөлбэ., көр отон. Кыһыл отон үүнүүтэ үчүгэй. Кыһыл салахай бот. — кытархай өҥнөөх, уу дириҥэр үүнэр, умнаһа, силиһэ, сэбирдэҕэ суох олус синньигэс үөскэхтиҥи үүнээйи. ☉ Красная водоросль
   Муораларга, окыйааннарга ордук буурай уонна кыһыл салахайдар үгүстэр. КВА Б
   Кыһыл саһыл көр саһыл. Дьааһык аайыттан биирдии кыһыл саһыл уорҕата быган көстөр. Суорун Омоллоон
   [Булчут кулуба ойоҕор] биэс кыһыл саһылы кэһии биэрэр. М. Доҕордуурап. Кыһыл сиэр — кытарымтыйан көстөр сырдык тураҕас (ат дьүһүнүн туһунан). ☉ Светло-гнедой с красноватым отливом (о масти лошади)
   Сиэр сылгыны эмиэ араастык дьүһүннүүллэр: кыһыл сиэр, саһыл сиэр, улаан сиэр, сырдык сиэр, хардаҥ сиэр, өлөҥ сиэр, солоҥдо сиэр. ОМГ ЭСС. Кыһыл соһо (кырааска) — кыһыл өҥнөөх от-мас сүмэһинэ кырааска. ☉ Охра
   [Таас хайаҕа ойуулар] оҥоһуллубуттар кыһыл соһонон. Багдарыын Сүлбэ
   Таас хайа сырайдарыгар кыһыл соһо кыраасканан араас ойуулары оҥорон хааллараллар. МАП ЧУу. Кыһыл субай — убаҕас сырдык кыһыл хаан. ☉ Алая жидкая кровь
   Кыыс дьахтар кыһыл субайынан, Кырыыс этинэн кыырдаҕым буоллун. П. Ойуунускай. Кыһыл сыалаах — мөлтөх уойуулаах (сылгы). ☉ Слабой упитанности (о лошади)
   Кыһыл сыалаах — кыра саал дуомнаах, онтукатын өҥө кытархай. АНП СЭЭ. Кыһыл талах (дьахтар талаҕа) бот. — үрүҥ сибэккилээх, үрүҥ туораах сиэмэлээх, кыһыл умнастаах, ойуур саҕатыгар, уу арыытыгар, алааска үүнэр сэппэрээк талах. ☉ Свидина. Үрэххэ кыһыл талах үүнэр. Кыһыл тугут түөлбэ. — төрөөбүтүнэн тугут. ☉ Новорожденный олененок. Горнайга төрөөбүтүнэн тугуту кыһыл тугут дииллэрин түөлбэ тыл тылдьытыгар бэлиэтээбиттэр. Кыһыл тураҕас — кыһыл аалыктаах сиэллээх, кутуруктаах, самыыта, уорҕата, хоҥоруута кытарымтыйан көстөр, быттыга, хонноҕо, өрөҕөтө сырдык тураҕас өҥнөөх (сылгы дьүһүнүн туһунан). ☉ Гнедой с красноватым отливом в гриве и хвосте (о масти лошади)
   Тураҕас дьүһүн арахсар: хара тураҕаска, кыһыл тураҕаска, өһөх тураҕаска, эһэ тураҕаска. ОМГ ЭСС. Кыһыл тэллэй — тэтиҥ, бэс, хатыҥ, харыйа, тиит тулатыгар үүнэр кыһыл эбэтэр кугастыҥы кыһыл сэлээппэлээх тэллэй. ☉ Подосиновик. Кыһыл тэллэйи соркуойдууллар, хатараллар, тууска, маринадка угаллар. Кыһыл устуруока — апсаас саҕаланыытыгар чугуччу суруллар устуруока. ☉ Красная строка. Тиэкис кыһыл устуруокаттан саҕаланар. Кыһыл хааннаах — сырдык сэбэрэлээх, тэтэркэй. ☉ Белокожий; румяный
   Кыһыл хааннаах оҕо киһи суот тардан лаһырҕата олорор. М. Доҕордуурап
   Кыһыл харах — кыһыыдай диэн курдук. [Киһи] эргэ тымтайга көп түгэҕинэн ньоҕор былаастаах кыһыл харах балыгы сүөкээтэ. А. Федоров. Оҕонньоттор кыһыл харах, бэл сордоҥ уонна тэҥили курдук балыктары «сыыс» балык диэн ааттыыллар. «Чолбон». Кыһыл чуум — табаһыттар култуурунай кииннэрэ. ☉ Культурный центр оленеводов, красный чум
   Бөһүөлэккэ …… кыһыл чуум, фактория аһыллыахтара үһү. Болот Боотур
   Кинини, кыһыл чуум аттынан ааһан истэҕинэ, хомсомуол сэкирэтээрэ тохтотто. Т. Сметанин. Кыһыл эриэн — сырдык толбонноох кугас. ☉ Переливчато-рыжий
   Кыһыйбыт, кыыһырбыт Кыһыл эриэн таракаан. Күн Дьирибинэ
   [Сыырдаах ыала] кыһыл эриэн сылгылаах. С. Зверев. Кыһыл эттик эмп. — хааны кытардар, тыынарга наадалаах кислороду эккэ бүтүннүү тарҕатар бэссэстибэ. ☉ Эритроцит
   [Сылгы иһин үөннэрэ] уҥуох көмүрүөтүгэр үөскүүр хаан кыһыл эттиктэрин үөскээһиннэрин хам баттаан аҕыйатар. НПИ ССЫа. Саадьаҕай кыһыл — көхсүгэр маҥан ойуулаах кыһыл. ☉ Красный с белыми пятнами на спине
   Бу сытар хатыҥым төбөтүгэр …… саадьаҕай кыһыл эриэн үөн эриллэн турар эбит. С. Зверев. Уот кыһыл — уот курдук кыһыл. ☉ Огненно-красный
   Уот кыһыл сибэккилэр аппыттар. Суорун Омоллоон
   Манна баар уот кыһыл сибэкки. П. Тобуруокап
   др.-тюрк., тюрк. кызыл